भगवद्गीता

भगवान्को गीत

महाभारतको एक भाग, यो ७०० श्लोकको हिन्दू ग्रन्थ हो, जुन कुरुक्षेत्रको रणभूमिमा अर्जुन र उनका मार्गदर्शक भगवान् श्रीकृष्णबीचको संवादका रूपमा रचिएको छ।

संस्कृतअङ्ग्रेजीहिन्दीनेपाली

अध्यायहरू

1 47 श्लोक

अर्जुनविषादयोग

भगवद् गीताको पहिलो अध्याय "अर्जुन विषाद योग" ले महाभारतका पात्रहरू, परिवेश र पाण्डव–कौरवबीच महायुद्ध हुनुको परिस्थितिको परिचय गराउँछ। महावीर अर्जुन दुवै सेनामा खडा भएका आफन्तहरूलाई देखेर शोक र विषादमा डुब्छन् र समाधानको खोजीमा श्रीकृष्णको शरणमा जान्छन् — यसरी भगवद् गीताको ज्ञानको प्रकाश हुन्छ।
2 72 श्लोक

सांख्ययोग

दोस्रो अध्याय "साङ्ख्य योग" मा श्रीकृष्णले आत्माको सनातन स्वरूप, क्षत्रिय धर्म र निष्काम कर्मको मार्ग बताउनुहुन्छ। स्थितप्रज्ञ पुरुषका लक्षण पनि यहीं वर्णन गरिएका छन्।
3 43 श्लोक

कर्मयोग

"कर्म योग" नामक तेस्रो अध्यायमा फलको आसक्ति त्यागेर कर्तव्य-कर्म गर्ने मार्गको महिमा छ। यज्ञभावले गरिएको कर्मले लोकको संरक्षण र आत्म-शुद्धि दुवै हुन्छ।
4 42 श्लोक

ज्ञानकर्मसंन्यासयोग

चौथो अध्याय "ज्ञान कर्म सन्न्यास योग" मा गीताको परम्परा, अवतारको प्रयोजन, कर्म-अकर्मको रहस्य र ज्ञान-यज्ञको महिमा बताइएको छ।
5 29 श्लोक

कर्मसंन्यासयोग

पाँचौँ अध्याय "कर्म सन्न्यास योग" मा कर्म-सन्न्यास र कर्मयोगको तुलना गर्दै दुवै परम कल्याणका साधन भए पनि कर्मयोग सजिलो र श्रेष्ठ छ भनी बताइएको छ।
6 47 श्लोक

ध्यानयोग

"ध्यान योग" नामक छैटौँ अध्यायमा ध्यान, आत्म-संयम र चित्तलाई शान्त राख्ने अभ्यासको विधि बताइएको छ। मनको चञ्चलता वश गर्ने उपाय पनि वर्णन छन्।
7 30 श्लोक

ज्ञानविज्ञानयोग

सातौँ अध्याय "ज्ञान विज्ञान योग" मा श्रीकृष्णको परा-अपरा प्रकृति, दैवी मायाको स्वरूप र भक्तका चार प्रकारको वर्णन छ।
8 28 श्लोक

अक्षरब्रह्मयोग

आठौँ अध्याय "अक्षर ब्रह्म योग" मा अधिभूत, अधिदैव, अधियज्ञ आदि तत्त्व र अन्तकालको स्मरणको फललाई बताइएको छ।
9 34 श्लोक

राजविद्याराजगुह्ययोग

नवौँ अध्याय "राजविद्या राजगुह्य योग" परम गोप्य र पवित्र ज्ञानको अध्याय हो; भगवान्ले आफ्नो विभूति र अनन्य भक्तिको महिमा बताउनुभएको छ।
10 42 श्लोक

विभूतियोग

"विभूति योग" नामक दशौँ अध्यायमा भगवान्ले आफूले व्याप्त गरेका विशेष विभूति र ऐश्वर्यहरू सङ्क्षेपमा बताउनुभएको छ।
11 55 श्लोक

विश्वरूपदर्शनयोग

एघारौँ अध्याय "विश्वरूप दर्शन योग" मा अर्जुनले दिव्य चक्षु पाएर भगवान्को विराट विश्वरूप दर्शन गर्छन् र भयविह्वल भएर स्तुति गर्छन्।
12 20 श्लोक

भक्तियोग

बाह्रौँ अध्याय "भक्ति योग" मा सगुण र निर्गुण उपासनाको तुलना र भगवान्लाई प्रिय भक्तका लक्षणहरूको वर्णन छ।
13 35 श्लोक

क्षेत्र-क्षेत्रज्ञविभागयोग

तेह्रौँ अध्याय "क्षेत्र क्षेत्रज्ञ विभाग योग" मा शरीर (क्षेत्र), आत्मा (क्षेत्रज्ञ), प्रकृति-पुरुष र ज्ञान-ज्ञेयको विवेचना गरिएको छ।
14 27 श्लोक

गुणत्रयविभागयोग

चौधौँ अध्याय "गुणत्रय विभाग योग" मा सत्त्व, रजस् र तमस् — प्रकृतिका तीन गुणको लक्षण, फल र तिनलाई जित्ने उपाय बताइएको छ।
15 20 श्लोक

पुरुषोत्तमयोग

"पुरुषोत्तम योग" नामक पन्ध्रौँ अध्यायमा संसार-रूपी अश्वत्थ वृक्षको दृष्टान्तसँगै क्षर-अक्षरभन्दा परको पुरुषोत्तमको वर्णन छ।
16 24 श्लोक

दैवासुरसम्पद्विभागयोग

सोह्रौँ अध्याय "दैवासुर सम्पद् विभाग योग" मा दैवी र आसुरी सम्पदाको तुलनात्मक वर्णन र शास्त्र-आधारित जीवनको महत्त्व बताइएको छ।
17 28 श्लोक

श्रद्धात्रयविभागयोग

सत्रौँ अध्याय "श्रद्धात्रय विभाग योग" मा श्रद्धा, आहार, यज्ञ, तप र दानका तीन-तीन प्रकार (सात्त्विक, राजस, तामस) र "ॐ तत् सत्" को महिमा बताइएको छ।
18 78 श्लोक

मोक्षसंन्यासयोग

अन्तिम अध्याय "मोक्ष सन्न्यास योग" मा सन्न्यास र त्यागको भेद, कर्म र कर्ताका गुण-भेद, स्वधर्म र भक्तिद्वारा परम मोक्ष प्राप्तिको उपदेश छ; गीता-सारको अन्तिम सन्देश यहीं छ।