अध्याय 92

सर्गः 92

देखाउनुहोस्:
दृश्य:
lakshmana
श्लोक 1
संस्कृत

रुधिरक्लिन्नगात्रस्तुलक्ष्मणःशुभलक्षणः । बभूवहृष्टस्तंहत्वाशक्रजेतारमाहवे ।।6.92.1।।

अङ्ग्रेजी

Body having auspicious marks, smeared with blood, Lakshmana experienced the joy of having won Indra in battle.

हिन्दी

शुभ लक्षणों वाला शरीर रक्त से लिप्त होकर भी लक्ष्मण ने युद्ध में इन्द्रविजयी को जीत लेने का हर्ष अनुभव किया।

नेपाली

शुभ लक्षण भएको शरीर रगतले लिपिए पनि लक्ष्मणले युद्धमा इन्द्रविजयीलाई जितेको हर्ष अनुभव गरे।

rama lakshmana hanuman sugriva jambavan vibhishana
श्लोक 2
संस्कृत

ततःसजाम्बवन्तंचहनूमन्तंचवीर्यवान् । संनिपत्यमहातेजास्तांश्चसर्वान्वनौकसः ।।6.92.2।। आजगामततःशीघ्रंयत्रसुग्रीवराघवौ । विभीषणमवष्टभ्यहनूमन्तंचलक्ष्मणः ।।6.92.3।।

अङ्ग्रेजी

Then Valiant and mighty Lakshmana called Jambavantha, Hanumantha, all the Vanaras, following Vibheeshana and Hanuman quickly reached Sugriva and Raghava.

हिन्दी

तब पराक्रमी और महाबली लक्ष्मण ने जाम्बवान्, हनुमान् तथा सब वानरों को बुलाया और विभीषण तथा हनुमान् के साथ शीघ्रता से सुग्रीव और राघव के पास पहुँचे।

नेपाली

तब पराक्रमी र महाबली लक्ष्मणले जाम्बवान्, हनुमान् तथा सबै वानरलाई बोलाए र विभीषण तथा हनुमान्सँगै शीघ्रतापूर्वक सुग्रीव र राघवकहाँ पुगे।

rama lakshmana hanuman sugriva jambavan vibhishana
श्लोक 3
संस्कृत

ततःसजाम्बवन्तंचहनूमन्तंचवीर्यवान् । संनिपत्यमहातेजास्तांश्चसर्वान्वनौकसः ।।6.92.2।। आजगामततःशीघ्रंयत्रसुग्रीवराघवौ । विभीषणमवष्टभ्यहनूमन्तंचलक्ष्मणः ।।6.92.3।।

अङ्ग्रेजी

Then Valiant and mighty Lakshmana called Jambavantha, Hanumantha, all the Vanaras, following Vibheeshana and Hanuman quickly reached Sugriva and Raghava.

हिन्दी

तब पराक्रमी और महाबली लक्ष्मण ने जाम्बवान्, हनुमान् तथा सब वानरों को बुलाया और विभीषण तथा हनुमान् के साथ शीघ्रता से सुग्रीव और राघव के पास पहुँचे।

नेपाली

तब पराक्रमी र महाबली लक्ष्मणले जाम्बवान्, हनुमान् तथा सबै वानरलाई बोलाए र विभीषण तथा हनुमान्सँगै शीघ्रतापूर्वक सुग्रीव र राघवकहाँ पुगे।

rama
श्लोक 4
संस्कृत

ततोराममभिक्रम्यसौमित्रिरभिवाद्य च । तस्थौभ्रातृसमीपस्थःशक्रस्येन्द्रानुजोयथा ।।6.92.4।।

अङ्ग्रेजी

Thereafter Saumithri went close to Rama and offered prayers, like Indra's brother Upendra and stood close to his brother.

हिन्दी

तत्पश्चात् सौमित्रि राम के समीप जाकर इन्द्र के भ्राता उपेन्द्र के समान प्रणाम कर अपने भ्राता के समीप खड़े हो गए।

नेपाली

त्यसपछि सौमित्रि रामको नजिक गएर इन्द्रका भाइ उपेन्द्रझैँ प्रणाम गरी आफ्ना दाजुको नजिक उभिए।

rama lakshmana indrajit
श्लोक 5
संस्कृत

निष्टनन्निवचागत्यराघवायमहात्मने । आचचक्षेतदावीरोघोरमिन्द्रजितोवधम् ।।6.92.5।।

अङ्ग्रेजी

Then heroic Lakshmana coming close to the great selfRaghava, in shaking tone (being tired) reported" Indrajith is killed."

हिन्दी

तब वीर लक्ष्मण महात्मा राघव के समीप आकर (थकान से) काँपते स्वर में बोले — 'इन्द्रजित् मारा गया।'

नेपाली

तब वीर लक्ष्मण महात्मा राघवको नजिक आएर (थकानले) काँप्दो स्वरमा भने — 'इन्द्रजित् मारियो।'

rama lakshmana ravana vibhishana
श्लोक 6
संस्कृत

रावणेस्तुशिरश्छिन्नंलक्ष्मणेनमहात्मना । न्यवेदयतरामायतदाहृष्टोविभीषणः ।।6.92.6।।

अङ्ग्रेजी

Then Vibheeshana gladly informed Rama that Ravana's son's head had been severed by great Lakshmana.

हिन्दी

तब विभीषण ने प्रसन्नतापूर्वक राम को सूचित किया कि महान् लक्ष्मण ने रावणपुत्र का सिर काट दिया है।

नेपाली

तब विभीषणले प्रसन्नतापूर्वक रामलाई सूचित गरे कि महान् लक्ष्मणले रावणपुत्रको शिर काटिदिएका छन्।

rama lakshmana indrajit
श्लोक 7
संस्कृत

श्रुत्वैवतुमहावीर्योलक्षणनेन्द्रजिद्वधम् । प्रहर्षमतुलंलेभेवाक्यंचेदमुवाच ह ।।6.92.7।।

अङ्ग्रेजी

As soon as Lakshmana said that Indrajith was killed, Rama was very glad and immediately spoke as follows.

हिन्दी

ज्यों ही लक्ष्मण ने कहा कि इन्द्रजित् मारा गया, राम अत्यन्त प्रसन्न हुए और तत्काल इस प्रकार बोले।

नेपाली

लक्ष्मणले इन्द्रजित् मारियो भन्नासाथ राम अत्यन्त प्रसन्न भए र तत्कालै यसरी बोले।

lakshmana indrajit
श्लोक 8
संस्कृत

साधुलक्ष्मणतुष्टोऽस्मिकर्मचासुकरंकृतम् । रावणेर्हिविनाशेनजितमुत्यपधारय ।।6.92.8।।

अङ्ग्रेजी

"Well done, Lakshmana! I am glad. A difficult deed has been done. By the fall of Indrajith success has been achieved."

हिन्दी

'साधु, लक्ष्मण! मैं प्रसन्न हूँ। एक दुष्कर कर्म सिद्ध हो गया। इन्द्रजित् के गिरने से सफलता प्राप्त हो गई।'

नेपाली

'साधु, लक्ष्मण! म प्रसन्न छु। एउटा दुष्कर कर्म सिद्ध भयो। इन्द्रजित् ढलेपछि सफलता प्राप्त भयो।'

rama lakshmana
श्लोक 9
संस्कृत

स तंशिरस्युपाघ्रायलक्ष्मणंकीर्तिवर्धनम् । लज्जमानंबलात्स्नेहादङ्गमारोप्यवीर्यवान् ।।6.92.9।। उपवेश्यतमुत्सङ्गेपरिष्वज्यावपीडितम् । भ्रातरंलक्ष्मणंस्निग्धंपुनःपुनरुदैक्षत ।।6.92.10।।

अङ्ग्रेजी

Bending the head of Lakshmana, a valiant one and enhancer of glory, who was shy of praising him, Rama lovingly, forcibly drawing him onto his lap and making him sit on examined again and again the wounded body and looked at him.

हिन्दी

अपनी प्रशंसा से लजाते पराक्रमी और यशोवर्धक लक्ष्मण का सिर झुकाकर राम ने स्नेहपूर्वक उन्हें बलपूर्वक अपनी गोद में खींचा, बैठाया और उनके घायल शरीर को बार-बार परखा तथा उन्हें देखा।

नेपाली

आफ्नो प्रशंसाले लजाउने पराक्रमी र यशोवर्धक लक्ष्मणको शिर निहुराएर रामले स्नेहपूर्वक उनलाई बलपूर्वक आफ्नो काखमा तानेर बसाले र उनको घाइते शरीर बारम्बार जाँचे तथा उनलाई हेरे।

rama lakshmana
श्लोक 10
संस्कृत

स तंशिरस्युपाघ्रायलक्ष्मणंकीर्तिवर्धनम् । लज्जमानंबलात्स्नेहादङ्गमारोप्यवीर्यवान् ।।6.92.9।। उपवेश्यतमुत्सङ्गेपरिष्वज्यावपीडितम् । भ्रातरंलक्ष्मणंस्निग्धंपुनःपुनरुदैक्षत ।।6.92.10।।

अङ्ग्रेजी

Bending the head of Lakshmana, a valiant one and enhancer of glory, who was shy of praising him, Rama lovingly, forcibly drawing him onto his lap and making him sit on examined again and again the wounded body and looked at him.

हिन्दी

अपनी प्रशंसा से लजाते पराक्रमी और यशोवर्धक लक्ष्मण का सिर झुकाकर राम ने स्नेहपूर्वक उन्हें बलपूर्वक अपनी गोद में खींचा, बैठाया और उनके घायल शरीर को बार-बार परखा तथा उन्हें देखा।

नेपाली

आफ्नो प्रशंसाले लजाउने पराक्रमी र यशोवर्धक लक्ष्मणको शिर निहुराएर रामले स्नेहपूर्वक उनलाई बलपूर्वक आफ्नो काखमा तानेर बसाले र उनको घाइते शरीर बारम्बार जाँचे तथा उनलाई हेरे।

rama lakshmana
श्लोक 11
संस्कृत

शल्यसंपीडितंशस्तंनिःश्वसन्तंतुंलक्ष्मणम् । रामस्तुदुःखसन्तप्तंतंतुनिःश्वासपीडितम् ।।6.92.11।। मूर्ध्निचैनमुपाघ्रायभूयःसंस्पृश्य च त्वरन् । उवाचलक्ष्मणंवाक्यमाश्वास्यपुरुषर्षभः ।।6.92.12।।

अङ्ग्रेजी

Lakshmana, a bull among men, body tormented by arrows, immersed in pain, breathing heavily. Rama stroking him, restoring his confidence, quickly spoke as follows.

हिन्दी

पुरुषों में वृषभ लक्ष्मण का शरीर बाणों से सन्तप्त था, वे पीड़ा में डूबे थे और भारी श्वास ले रहे थे। राम ने उन्हें सहलाते और उनका आत्मविश्वास लौटाते हुए शीघ्र इस प्रकार कहा।

नेपाली

पुरुषहरूमा वृषभ लक्ष्मणको शरीर बाणले सन्तप्त थियो, उनी पीडामा डुबेका थिए र गह्रौँ सास फेर्दै थिए। रामले उनलाई सुम्सुम्याउँदै र उनको आत्मविश्वास फर्काउँदै चाँडै यसरी भने।

rama lakshmana
श्लोक 12
संस्कृत

शल्यसंपीडितंशस्तंनिःश्वसन्तंतुंलक्ष्मणम् । रामस्तुदुःखसन्तप्तंतंतुनिःश्वासपीडितम् ।।6.92.11।। मूर्ध्निचैनमुपाघ्रायभूयःसंस्पृश्य च त्वरन् । उवाचलक्ष्मणंवाक्यमाश्वास्यपुरुषर्षभः ।।6.92.12।।

अङ्ग्रेजी

Lakshmana, a bull among men, body tormented by arrows, immersed in pain, breathing heavily. Rama stroking him, restoring his confidence, quickly spoke as follows.

हिन्दी

पुरुषों में वृषभ लक्ष्मण का शरीर बाणों से सन्तप्त था, वे पीड़ा में डूबे थे और भारी श्वास ले रहे थे। राम ने उन्हें सहलाते और उनका आत्मविश्वास लौटाते हुए शीघ्र इस प्रकार कहा।

नेपाली

पुरुषहरूमा वृषभ लक्ष्मणको शरीर बाणले सन्तप्त थियो, उनी पीडामा डुबेका थिए र गह्रौँ सास फेर्दै थिए। रामले उनलाई सुम्सुम्याउँदै र उनको आत्मविश्वास फर्काउँदै चाँडै यसरी भने।

ravana indrajit
श्लोक 13
संस्कृत

कृतंपरमकळ्याणंकर्मदुष्करकर्मणा । अद्यमन्येहतेपुत्रेरावणंनिहतंयुधि ।।6.92.13।।

अङ्ग्रेजी

"You have done an extremely beneficial task which is difficult for others to do. I think Ravana is killed in the battle with your action of killing Indrajith."

हिन्दी

'तुमने अत्यन्त हितकर कार्य किया है जो दूसरों के लिए दुष्कर है। मैं समझता हूँ कि इन्द्रजित् के वध के तुम्हारे इस कर्म से रावण युद्ध में मारा ही गया।'

नेपाली

'तिमीले अत्यन्त हितकर कार्य गरेका छौ जुन अरूका लागि दुष्कर छ। म ठान्छु कि इन्द्रजित्को वधको तिम्रो यस कर्मले रावण युद्धमा मारिइसक्यो।'

hanuman ravana vibhishana indrajit
श्लोक 14
संस्कृत

अद्याहंविजयीशत्रौहतेतस्मिन् दुरात्मनि । रावणस्यनृशंसस्यदिष्ट्यावीरत्वयारणे ।।6.92.14।। छिन्नोहिदक्षिणोबाहुः स हितस्यव्यपाश्रयः । विभीषणहनूमद्भ्यांकृतंकर्ममहद्रणे ।।6.92.15।।

अङ्ग्रेजी

'Ravana was depending on Indrajith indeed. Now by that a great action of severing his right hand in comb at by Vibheeshana and Hanuman, I consider victorious.'

हिन्दी

'रावण सचमुच इन्द्रजित् पर ही निर्भर था। अब विभीषण और हनुमान् की सहायता से युद्ध में उसकी दक्षिण भुजा काट देने के इस महान् कर्म से मैं अपने को विजयी मानता हूँ।'

नेपाली

'रावण साँच्चै इन्द्रजित्मै निर्भर थियो। अब विभीषण र हनुमान्को सहायताले युद्धमा उसको दाहिने पाखुरा काटिदिने यस महान् कर्मले म आफूलाई विजयी ठान्छु।'

hanuman ravana vibhishana indrajit
श्लोक 15
संस्कृत

अद्याहंविजयीशत्रौहतेतस्मिन् दुरात्मनि । रावणस्यनृशंसस्यदिष्ट्यावीरत्वयारणे ।।6.92.14।। छिन्नोहिदक्षिणोबाहुः स हितस्यव्यपाश्रयः । विभीषणहनूमद्भ्यांकृतंकर्ममहद्रणे ।।6.92.15।।

अङ्ग्रेजी

'Ravana was depending on Indrajith indeed. Now by that a great action of severing his right hand in comb at by Vibheeshana and Hanuman, I consider victorious.'

हिन्दी

'रावण सचमुच इन्द्रजित् पर ही निर्भर था। अब विभीषण और हनुमान् की सहायता से युद्ध में उसकी दक्षिण भुजा काट देने के इस महान् कर्म से मैं अपने को विजयी मानता हूँ।'

नेपाली

'रावण साँच्चै इन्द्रजित्मै निर्भर थियो। अब विभीषण र हनुमान्को सहायताले युद्धमा उसको दाहिने पाखुरा काटिदिने यस महान् कर्मले म आफूलाई विजयी ठान्छु।'

ravana indrajit
श्लोक 16
संस्कृत

अहोरात्रैस्त्रिभिर्वीरःकथञ्चितवन्दिपातितः । विरमित्रःकृतोऽस्म्यद्यनिर्यास्यतिहिरावणः ।।6.92.16।। बलव्यूहेनमहताश्रुत्वापुत्त्रंनिपातितम् ।

अङ्ग्रेजी

'Hero! In three days and nights indeed, you have made short of Indrajith. Hearing that Ravana's son has been made short of, Ravana will come now with large army troops.'

हिन्दी

'हे वीर! तीन दिन-रात में ही तुमने इन्द्रजित् का अन्त कर दिया। रावणपुत्र का अन्त हो गया — यह सुनकर रावण अब विशाल सेनाओं सहित आएगा।'

नेपाली

'हे वीर! तीन दिनरातमै तिमीले इन्द्रजित्को अन्त्य गरिदियौ। रावणपुत्रको अन्त्य भयो — यो सुनेर रावण अब विशाल सेनासहित आउनेछ।'

श्लोक 17
संस्कृत

तंपुत्रवधसन्तप्तंनिर्यान्तंराक्षसाधिपम् ।।6.92.17।। बलेनावृत्यमहतानिहनिष्यामिदुर्जयम् ।

अङ्ग्रेजी

'On hearing of his son's death, the Rakshasa Lord will come forth with a huge army. Turning towards him I will put an end to him.'

हिन्दी

'अपने पुत्र की मृत्यु सुनकर राक्षसपति विशाल सेना सहित निकलेगा। उसकी ओर मुड़कर मैं उसका अन्त कर दूँगा।'

नेपाली

'आफ्नो पुत्रको मृत्यु सुनेर राक्षसपति विशाल सेनासहित निस्कनेछ। उसैतिर फर्केर म उसको अन्त्य गरिदिनेछु।'

sita lakshmana
श्लोक 18
संस्कृत

त्वयालक्ष्मणनाथेनसीता च पृथिवी च मे ।।6.92.18।। न दुष्प्रापाहतेतस्मिन् शक्रजेतरिचाहवे ।

अङ्ग्रेजी

Lakshmana, with you as my protector and Indra's enemy killed, neither Sita nor earth will be difficult to get back.

हिन्दी

'हे लक्ष्मण! तुम्हारे रक्षक होते हुए और इन्द्र के शत्रु के मारे जाने पर न सीता को पुनः प्राप्त करना कठिन है, न पृथ्वी को।'

नेपाली

'हे लक्ष्मण! तिमी मेरा रक्षक हुँदा र इन्द्रको शत्रु मारिँदा न सीतालाई फेरि प्राप्त गर्नु कठिन छ, न पृथ्वीलाई।'

rama lakshmana
श्लोक 19
संस्कृत

सतंभ्रातरमाश्वास्यपरिष्वज्य च राघवः ।।6.92.19।। रामःसुषेणंमुदितस्समाभाष्येदमब्रवीत् ।

अङ्ग्रेजी

Rama, the celebrated scion of Raghu dynasty, restored the confidence of Lakshmana and embraced him happily. He invited Sushena and spoke as follows.

हिन्दी

रघुवंश के विख्यात राम ने लक्ष्मण का आत्मविश्वास लौटाया और प्रसन्नतापूर्वक उनका आलिङ्गन किया। उन्होंने सुषेण को बुलाकर इस प्रकार कहा।

नेपाली

रघुवंशका विख्यात रामले लक्ष्मणको आत्मविश्वास फर्काए र प्रसन्नतापूर्वक उनको आलिङ्गन गरे। उनले सुषेणलाई बोलाएर यसरी भने।

lakshmana
श्लोक 20
संस्कृत

सशल्योऽयंमहाप्राज्ञस्सौमित्रिर्मित्रवत्सलः ।।6.92.20।। यथाभवतिसुस्वस्थस्तथात्वंसमुपाचर ।

अङ्ग्रेजी

"O very wise Sushena! Treat Saumithri in such a way that this Lakshmana, loved by friends pained by the arrows pierced, will be relieved."

हिन्दी

'हे अत्यन्त बुद्धिमान् सुषेण! सौमित्रि की ऐसी चिकित्सा कीजिए कि मित्रों के प्रिय ये लक्ष्मण, जो बिंधे बाणों से पीड़ित हैं, स्वस्थ हो जाएँ।'

नेपाली

'हे अत्यन्त बुद्धिमान् सुषेण! सौमित्रिको यस्तो चिकित्सा गर्नुहोस् कि मित्रहरूका प्रिय यी लक्ष्मण, जो बेधिएका बाणले पीडित छन्, स्वस्थ होऊन्।'

vibhishana
श्लोक 21
संस्कृत

विशल्यःक्रियतांक्षिप्रंसौमित्रिस्सविभीषणः ।।6.92.21।। ऋक्ष्वानरसैन्यानांशूराणांद्रुमयोधिनाम् । येचाप्यन्येऽत्रयुध्यन्तिसशल्याव्रणिनस्तथा ।।6.92.22।। तेऽपिसर्वेप्रयत्नेनक्रियन्तांसुखिनस्तथा ।

अङ्ग्रेजी

"Let Vibheeshana and Saumithri be treated quickly. Let all the army of Bears and others who fought with trees, and the heroes be treated. Let all others who fought in the battlefield and wounded be also healed by your effort and make them happy."

हिन्दी

'विभीषण और सौमित्रि की चिकित्सा शीघ्र की जाए। रीछों की समूची सेना तथा वृक्षों से लड़ने वाले अन्य जन और वीरों की भी चिकित्सा हो। जो अन्य सब रणभूमि में लड़े और घायल हुए, वे भी आपके प्रयत्न से स्वस्थ किए जाएँ और प्रसन्न किए जाएँ।'

नेपाली

'विभीषण र सौमित्रिको चिकित्सा चाँडै गरियोस्। भालुहरूको समूचो सेना तथा रूखले लड्ने अन्य जन र वीरहरूको पनि चिकित्सा होस्। अन्य जो सबै रणभूमिमा लडे र घाइते भए, ती पनि तपाईंको प्रयत्नले स्वस्थ पारिऊन् र प्रसन्न पारिऊन्।'

vibhishana
श्लोक 22
संस्कृत

विशल्यःक्रियतांक्षिप्रंसौमित्रिस्सविभीषणः ।।6.92.21।। ऋक्ष्वानरसैन्यानांशूराणांद्रुमयोधिनाम् । येचाप्यन्येऽत्रयुध्यन्तिसशल्याव्रणिनस्तथा ।।6.92.22।। तेऽपिसर्वेप्रयत्नेनक्रियन्तांसुखिनस्तथा ।

अङ्ग्रेजी

"Let Vibheeshana and Saumithri be treated quickly. Let all the army of Bears and others who fought with trees, and the heroes be treated. Let all others who fought in the battlefield and wounded be also healed by your effort and make them happy."

हिन्दी

'विभीषण और सौमित्रि की चिकित्सा शीघ्र की जाए। रीछों की समूची सेना तथा वृक्षों से लड़ने वाले अन्य जन और वीरों की भी चिकित्सा हो। जो अन्य सब रणभूमि में लड़े और घायल हुए, वे भी आपके प्रयत्न से स्वस्थ किए जाएँ और प्रसन्न किए जाएँ।'

नेपाली

'विभीषण र सौमित्रिको चिकित्सा चाँडै गरियोस्। भालुहरूको समूचो सेना तथा रूखले लड्ने अन्य जन र वीरहरूको पनि चिकित्सा होस्। अन्य जो सबै रणभूमिमा लडे र घाइते भए, ती पनि तपाईंको प्रयत्नले स्वस्थ पारिऊन् र प्रसन्न पारिऊन्।'

rama lakshmana
श्लोक 23
संस्कृत

एवमुक्तस्तुरामेणमहात्माहरियूथपः ।।6.92.23।। लक्ष्मणायदरौनस्तस्सुषेणःपरमौषधम् ।

अङ्ग्रेजी

Spoken by Rama in that manner, the great Vanara leader, Sushena gave supreme medicine to Lakshman through his nose.

हिन्दी

राम के इस प्रकार कहने पर महान् वानरनायक सुषेण ने लक्ष्मण को नासिका द्वारा परम औषधि दी।

नेपाली

रामले यसरी भनेपछि महान् वानरनायक सुषेणले लक्ष्मणलाई नाकबाट परम औषधि दिए।

श्लोक 24
संस्कृत

स तस्यगन्धमाघ्रायविशल्यस्समपद्यत ।।6.92.24।। तदानिर्वेदनश्चैवसंरूढव्रणएव च ।

अङ्ग्रेजी

He then inhaled the fragrance and got freed from arrows, the pain of wounds and restored to normal state.

हिन्दी

तत्पश्चात् उन्होंने उसकी सुगन्ध ग्रहण की और बाणों से मुक्त होकर, घावों की पीड़ा से मुक्त होकर सामान्य अवस्था में लौट आए।

नेपाली

त्यसपछि उनले त्यसको सुगन्ध ग्रहण गरे र बाणबाट मुक्त भई, घाउको पीडाबाट मुक्त भई सामान्य अवस्थामा फर्के।

rama vibhishana
श्लोक 25
संस्कृत

विभीषणमुखानां च सुहृदांराघवाज्नाया ।।6.92.25।। सर्ववानरमुख्यानांचिकित्सामकरोत्तदा ।

अङ्ग्रेजी

Then by Rama's order Vibheeshana and other friends and all Vanara leaders were healed.

हिन्दी

तब राम की आज्ञा से विभीषण तथा अन्य मित्रों और सब वानरनायकों की भी चिकित्सा की गई।

नेपाली

तब रामको आज्ञाले विभीषण तथा अन्य मित्र र सबै वानरनायकको पनि चिकित्सा गरियो।

श्लोक 26
संस्कृत

ततःप्रकृतिमापन्नोहृतशल्योगतव्यथ: ।।6.92.26।। सौमित्रिर्मुदितस्तत्र क्षणेन विगतज्वरः ।

अङ्ग्रेजी

Then Saumithri, freed from arrows, relieved from pain, anguish gone in a moment, and naturally restored, was happy.

हिन्दी

तब बाणों से मुक्त सौमित्रि पीड़ा से मुक्त हुए, क्षण भर में व्यथा जाती रही और स्वाभाविक अवस्था लौटने पर वे प्रसन्न हुए।

नेपाली

तब बाणबाट मुक्त सौमित्रि पीडाबाट मुक्त भए, क्षणभरमै व्यथा गयो र स्वाभाविक अवस्था फर्कँदा उनी प्रसन्न भए।

rama lakshmana jambavan vibhishana
श्लोक 27
संस्कृत

तदैवरामःप्लवगाधिपस्तथाविभीषणश्चर्क्षपतिश्चजाम्बवान् । आवेक्ष्यसौमित्रिमरोगमुथतितंमुदाससैन्यास्सुचिरंजहर्षिरे ।।6.92.27।।

अङ्ग्रेजी

At that time, Rama, also the monkey leader, and Vibheeshana, Jambavan with their army seeing Lakshmana getting up, free from wounds were full of joy.

हिन्दी

उस समय राम, वानरनायक, विभीषण तथा जाम्बवान् अपनी सेनाओं सहित लक्ष्मण को घावों से मुक्त होकर उठते देखकर हर्ष से भर गए।

नेपाली

त्यस समय राम, वानरनायक, विभीषण तथा जाम्बवान् आफ्ना सेनासहित लक्ष्मणलाई घाउबाट मुक्त भई उठ्दै गरेको देखेर हर्षले भरिए।