अध्याय 40

अभिमन्यु-वध पर्व — कर्ण र दुःशासनको पराजय

देखाउनुहोस्:
दृश्य:
sanjaya dushasana abhimanyu
श्लोक 1 सञ्जय उवाच · सञ्जय सुनाउँछन्
संस्कृत

संजय उवाच शरविक्षतगात्रं तु प्रत्यमित्रमवस्थितम्। अभिमन्युः स्मयन् धीमान् दुःशासनमथाब्रवीत्॥

अङ्ग्रेजी

Sanjaya said Then the highly intelligent Abhimanyu with his body mangled with arrow-wounds smilingly addressing his antagonist Dushasana stationed before him, spoke these words.

हिन्दी

सञ्जय ने कहा — तब बाणों के घावों से क्षत-विक्षत शरीरवाले परम बुद्धिमान् अभिमन्यु ने अपने सामने खड़े प्रतिद्वन्द्वी दुःशासन को मुसकराते हुए सम्बोधित करके ये वचन कहे —

नेपाली

सञ्जयले भने — तब बाणका घाउले क्षतविक्षत शरीर भएका परम बुद्धिमान् अभिमन्युले आफ्नो सामु उभिएका प्रतिद्वन्द्वी दुःशासनलाई मुस्कुराउँदै सम्बोधन गरेर यी वचन भने —

श्लोक 2
संस्कृत

दिष्ट्या पश्यामि संग्रामे मानिनं शूरमागतम्। निष्ठुरं त्यक्तधर्माणमाक्रोशनपरायणम्॥

अङ्ग्रेजी

"It is by good luck that today I find before me that vain warrior of cruel deeds and lost righteousness who ever brays loudly in his own applause.

हिन्दी

“यह मेरा सौभाग्य है कि आज मुझे अपने सामने वह घमण्डी योद्धा मिला है, जो क्रूर कर्म करनेवाला और धर्म से भ्रष्ट है तथा जो सदा अपनी ही प्रशंसा में ऊँचे स्वर में रेंकता रहता है।

नेपाली

“यो मेरो सौभाग्य हो कि आज मैले आफ्नो सामु त्यो घमण्डी योद्धा पाएँ, जो क्रूर कर्म गर्ने र धर्मबाट भ्रष्ट छ तथा जो सधैँ आफ्नै प्रशंसामा उच्च स्वरले कराइरहन्छ।

dhritarashtra shakuni yudhishthira bhima
श्लोक 3
संस्कृत

यत् सभायांत्वया राज्ञो धृतराष्ट्रस्य शृण्वतः। कोपितः परुषैर्वाक्यैर्धर्मराजो युधिष्ठिरः॥ जयोन्मत्तेन भीमश्च बह्वबद्धं प्रभाषितः। अक्षकूटं समाश्रित्य सौबलस्यात्मनौ बलम्॥

अङ्ग्रेजी

In as much as in the midst of the assembly of courtiers and at the very hearing of king Dhritarashtra, you pierced the very virtuous king Yudhishthira with harsh words and in as much depending on the unfair game at dice and on the skill of Shakuni therein, you, intoxicated with joy, addressed many wild words of Bhima.

हिन्दी

क्योंकि सभासदों की सभा के बीच और स्वयं राजा धृतराष्ट्र के सुनते हुए तूने परम धर्मात्मा राजा युधिष्ठिर को कठोर वचनों से बेधा था, और क्योंकि द्यूत के उस कपटपूर्ण खेल तथा उसमें शकुनि की कुशलता के भरोसे, हर्ष से उन्मत्त होकर, तूने भीम से अनेक उद्दण्ड वचन कहे थे —

नेपाली

किनभने सभासदहरूको सभाबीच र स्वयं राजा धृतराष्ट्रले सुन्दासुन्दै तैँले परम धर्मात्मा राजा युधिष्ठिरलाई कठोर वचनले छेडेको थिइस्, र किनभने द्यूतको त्यस कपटपूर्ण खेल तथा त्यसमा शकुनिको कुशलताको भरमा, हर्षले उन्मत्त भई, तैँले भीमसँग अनेक उद्दण्ड वचन बोलेको थिइस् —

श्लोक 4
संस्कृत

तत् त्वयेदमनुप्राप्तं तस्य कोपान्महात्मनः। परवित्तापहारस्य क्रोधस्याप्रशमस्य च॥ लोभस्य ज्ञाननाशस्य द्रोहस्यात्याहितस्य च। पितॄणां मम राज्यस्य हरणस्योगधन्विनाम्॥ तत् त्वयेदमनुप्राप्तं प्रकोपाद् वै महात्मनाम्। स तस्योगमधर्मस्य फलं प्राप्नुहि दुर्मते॥

अङ्ग्रेजी

In consequence of all these acts and in consequence of the wrath of all those illustrious heroes, the present fate has overtaken you. O wicked-minded one, to you now reap the fatal fruits of your robbery of other peoples' possessions, of your wrathful temperaments, of your hatred for peace, of your covetousness, of your ignorance, harmfullness and persecution of others, as also of depriving my sires, all fierce bowmen, of their kingdom and of your own unrighteousness, This day before the eyes of all these warriors I will chastise you with my arrows.

हिन्दी

— इन समस्त कर्मों के कारण तथा उन समस्त यशस्वी वीरों के क्रोध के कारण आज यह दशा तुझ पर आ पड़ी है। हे दुष्टबुद्धि, दूसरों की सम्पत्ति हरण करने का, अपने क्रोधी स्वभाव का, शान्ति से द्वेष का, लोभ का, अज्ञान का, दूसरों को पीड़ा देने और सताने का, प्रचण्ड धनुर्धर मेरे पितृगण को उनके राज्य से वंचित करने का तथा अपने अधर्म का — इन सबका घातक फल अब तू भोग। आज इन समस्त योद्धाओं के देखते हुए मैं तुझे अपने बाणों से दण्ड दूँगा।

नेपाली

— यी सम्पूर्ण कर्मका कारण तथा ती सम्पूर्ण यशस्वी वीरहरूको क्रोधका कारण आज यो दशा तँमाथि आइपरेको छ। हे दुष्टबुद्धि, अरूको सम्पत्ति हरण गरेको, आफ्नो क्रोधी स्वभावको, शान्तिप्रतिको द्वेषको, लोभको, अज्ञानको, अरूलाई पीडा दिने र सताउने कामको, प्रचण्ड धनुर्धर मेरा पितृगणलाई तिनको राज्यबाट वञ्चित गरेको तथा आफ्नो अधर्मको — यी सबैको घातक फल अब तँ भोग्। आज यी सम्पूर्ण योद्धाहरूकै आँखा अगाडि म तँलाई आफ्ना बाणले दण्ड दिनेछु।

krishna
श्लोक 5
संस्कृत

शासिताम्यद्य ते बाणैः सर्वसैन्यस्य पश्यतः। अद्याहमनृणस्तस्य कोपस्त भविता रणे॥

अङ्ग्रेजी

This day I will free myself from the burden of anger I bear against you, as also from the debt I owe to my sires and to the angry Krishna, who ever desire your death.

हिन्दी

आज मैं तेरे प्रति धारण किए हुए क्रोध के बोझ से मुक्त हो जाऊँगा, और साथ ही अपने पितृगण तथा उस क्रुद्ध कृष्णा (द्रौपदी) के ऋण से भी, जो सदा तेरी मृत्यु चाहती है।

नेपाली

आज म तँप्रति धारण गरेको क्रोधको भारबाट मुक्त हुनेछु, र सँगै आफ्ना पितृगण तथा ती क्रुद्ध कृष्णा (द्रौपदी)को ऋणबाट पनि, जसले सधैँ तेरो मृत्यु चाहन्छिन्।

bhima
श्लोक 6
संस्कृत

अमर्षितायाः कृष्णायाः काक्षितस्य च मे पितुः। अद्य कौरव्य भीमस्य भवितास्म्यनृणो युधि॥

अङ्ग्रेजी

Today, O descendant of the Kuru race, I will in battle pay off the debt I owe to Bhima; you shall not this day escape me with life, provided you do not abandon the fight.

हिन्दी

हे कुरुकुलनन्दन, आज मैं युद्ध में भीम का ऋण चुका दूँगा; यदि तू युद्ध छोड़कर न भागे, तो आज तू मुझसे जीवित बचकर न जा सकेगा।”

नेपाली

हे कुरुकुलनन्दन, आज म युद्धमा भीमको ऋण चुकाइदिनेछु; यदि तँ युद्ध छोडेर भागिनस् भने, आज तँ मबाट जीवित उम्केर जान सक्नेछैनस्।”

dushasana yama
श्लोक 7
संस्कृत

न हि मे मोक्ष्यसे जीवन् यदि नोत्सृजसे रणम्। एवमुक्त्वा महाबाहुर्बाणं दुःशासनान्तकम्॥

अङ्ग्रेजी

Having thus spoken, that mighty-armed hero, that slayer of hostile heroes, fixed on his bow-string an arrow, endued with with the effulgence of Yama, Fire or the Windgod and calculated to bring about Dushasana's death.

हिन्दी

ऐसा कहकर उस महाबाहु शत्रुवीरसंहारक ने अपनी प्रत्यंचा पर वह बाण चढ़ाया जो यम, अग्नि अथवा वायु के समान तेजस्वी था और दुःशासन की मृत्यु लाने में समर्थ था।

नेपाली

यसो भनेर ती महाबाहु शत्रुवीरसंहारकले आफ्नो प्रत्यञ्चामा त्यो बाण चढाए जो यम, अग्नि अथवा वायुसमान तेजस्वी थियो र दुःशासनको मृत्यु ल्याउन समर्थ थियो।

dushasana
श्लोक 8
संस्कृत

संदधे परवीरघ्नः कालाग्न्यनिलवर्चसम्। तस्योरस्तूर्णमासाद्य जत्रुदेशे विभिद्य तम्॥

अङ्ग्रेजी

Flying towards Dushasana's breast, that arrow pierced his shoulder-joint up to the very bones, like a snake piercing into an ant hill.

हिन्दी

दुःशासन की छाती की ओर उड़ते हुए उस बाण ने उसके कंधे की सन्धि को हड्डी तक बेध डाला, जैसे सर्प बाँबी में घुस जाता है।

नेपाली

दुःशासनको छातीतिर उडेको त्यो बाणले उसको काँधको सन्धिलाई हाडसम्मै छेडिदियो, जसरी सर्प धमिराको थुम्कोभित्र पस्छ।

dushasana
श्लोक 9
संस्कृत

जगाम सह पुखेन वल्मीकमिव पन्नगः। अथैनं पञ्चविंशत्या पुनरेव समार्पयत्॥

अङ्ग्रेजी

Then again he struck Dushasana with twenty-five arrows that resembled fire in their away from touch and were shot from his bow drawn back even to his every ears (i.e. fully).

हिन्दी

फिर उसने आकर्ण खींचे हुए अपने धनुष से छोड़े गए, स्पर्श में अग्नि के समान पचीस बाणों से दुःशासन पर प्रहार किया।

नेपाली

फेरि उनले आकर्ण तानिएको आफ्नो धनुबाट हानिएका, स्पर्शमा अग्निसमान पच्चीस बाणले दुःशासनमाथि प्रहार गरे।

dushasana
श्लोक 10
संस्कृत

शरैरग्निसमस्पर्शेराकर्णसमचोदितैः। स गाढविद्धो व्यथितो रथोपस्थ उपाविशत्॥

अङ्ग्रेजी

Thus deeply pierced and painted to the extreme, Dushasana squatted down on the terrace of his chariot and, O mighty monarch, he became unconscious in a swoon.

हिन्दी

इस प्रकार गहरे बिंधकर और अत्यन्त पीड़ित होकर दुःशासन अपने रथ के अधिष्ठान पर बैठ गया और, हे महाराज, मूर्च्छित होकर अचेत हो गया।

नेपाली

यसरी गहिरो घोचिएर र अत्यन्त पीडित भई दुःशासन आफ्नो रथको अधिष्ठानमा बसे र, हे महाराज, मूर्छित भई अचेत भए।

dushasana abhimanyu
श्लोक 11
संस्कृत

दुःशासनो महाराज कश्मलं चाविशन्महत्। सारथिस्त्वरमाणस्तु दुःशासनमचेतनम्॥

अङ्ग्रेजी

Thereupon his charioteer quickly carried the field the unconscious Dushasana who had been sorely afflicted by Abhimanyu's arrows.

हिन्दी

तदनन्तर उसका सारथि अभिमन्यु के बाणों से अत्यन्त पीड़ित उस अचेत दुःशासन को शीघ्र रणभूमि से दूर ले गया।

नेपाली

त्यसपछि उसको सारथिले अभिमन्युका बाणले अत्यन्त पीडित ती अचेत दुःशासनलाई शीघ्र रणभूमिबाट टाढा लग्यो।

draupadi subhadra draupadeya
श्लोक 12
संस्कृत

रणमध्यादपोवाह सौभद्रशरपीडितम्। पाण्डवा द्रौपदेयाश्च विराटश्च समीक्ष्य तम्॥

अङ्ग्रेजी

The Pandavas, the sons of Draupadi and Virat and the Kekayas and the Panchalas, beholding that act of Subhadra's son sent up a loud roar like that of a lion.

हिन्दी

पाण्डव, द्रौपदी के पुत्र, विराट, केकय और पाञ्चाल — सुभद्रापुत्र का वह कर्म देखकर सिंह की-सी उच्च गर्जना करने लगे।

नेपाली

पाण्डवहरू, द्रौपदीका पुत्रहरू, विराट, केकयहरू र पाञ्चालहरू — सुभद्रापुत्रको त्यो कर्म देखेर सिंहकै जस्तो उच्च गर्जन गर्न थाले।

श्लोक 13
संस्कृत

पञ्चलाः केकयाश्चैव सिंहनादमथानदन्। वादित्राणि च सर्वाणि नानालिङ्गानि सर्वशः॥

अङ्ग्रेजी

Then filled with joy, the troops of the Pandavas struck up numerous musical instruments of various description and shape, from all sides.

हिन्दी

तब हर्ष से भरकर पाण्डवों की सेना ने सब ओर से नाना प्रकार और नाना आकार के अनेक वाद्य बजाए।

नेपाली

तब हर्षले भरिएर पाण्डवहरूको सेनाले सबैतिरबाट नाना प्रकार र नाना आकारका अनेक वाद्य बजाए।

subhadra
श्लोक 14
संस्कृत

प्रावादयन्त संहृष्टाः पाण्डूनां तत्र सैनिकाः। अपश्यन् स्मयमानाश्च सौभद्रस्य विचेष्टितम्॥

अङ्ग्रेजी

Beholding that feat achieved by Subhadra's son, they were amazed. Then seeing their most implacable and arrogant adversary thus worsted,

हिन्दी

सुभद्रापुत्र का वह पराक्रम देखकर वे चकित रह गए। तब अपने उस परम कठोर और अहंकारी शत्रु को इस प्रकार पराजित देखकर —

नेपाली

सुभद्रापुत्रको त्यो पराक्रम देखेर तिनीहरू चकित भए। तब आफ्ना ती परम कठोर र अहङ्कारी शत्रुलाई यसरी पराजित देखेर —

draupadi drona yudhishthira dhrishtadyumna shikhandi satyaki
श्लोक 15
संस्कृत

अत्यन्तवैरिणं दृप्तं दृष्ट्वा शत्रु पराजितम्। धर्ममारुतशक्राणामश्विनोः प्रतिमास्तथा॥ धारयन्तो ध्वजाग्रेषु द्रौपदेया महारथाः। सात्यकिश्चेकितानश्च धृष्टद्युम्नशिखण्डिनौ॥ केकया धृष्टकेतुश्च मत्स्याः पञ्चालसंजयाः। पाण्डवाश्च मुदा युक्ता युधिष्ठिरपुरोगमाः॥ अभ्यद्रवन्त त्वरिता द्रोणानीकं बिभित्सवः।

अङ्ग्रेजी

The five mighty car-warriors, viz., the five sons of Draupadi bearing on their standards as device the images of Yama, Maruta, Indra and the Asuras, as also Satyaki, Chekitana, Dhrishtadyumna Sikhandin, the Kekaya brothers, Dhristaketu and the Matsyas, the Panchalas and the Srinjayas and the Pandavas, were all enraptured and then headed by Yudhishthira, they rushed to battle desirous of breaking through Drona's division.

हिन्दी

— वे पाँच महारथी, अर्थात् द्रौपदी के पाँचों पुत्र, जिनकी ध्वजाओं पर यम, मरुत्, इन्द्र और असुरों के चिह्न अंकित थे, तथा सात्यकि, चेकितान, धृष्टद्युम्न, शिखण्डी, केकयबन्धु, धृष्टकेतु और मत्स्य, पाञ्चाल, सृञ्जय तथा पाण्डव — सब आनन्द से भर उठे और युधिष्ठिर को आगे करके द्रोण की सेना को भेदने की इच्छा से युद्ध के लिए दौड़ पड़े।

नेपाली

— ती पाँच महारथी, अर्थात् द्रौपदीका पाँचै पुत्र, जसका ध्वजामा यम, मरुत्, इन्द्र र असुरहरूका चिह्न अङ्कित थिए, तथा सात्यकि, चेकितान, धृष्टद्युम्न, शिखण्डी, केकयबन्धुहरू, धृष्टकेतु र मत्स्यहरू, पाञ्चालहरू, सृञ्जयहरू तथा पाण्डवहरू — सबै आनन्दले भरिए र युधिष्ठिरलाई अगाडि राखेर द्रोणको सेना भेद्ने इच्छाले युद्धका लागि दौडे।

श्लोक 16
संस्कृत

ततोऽभवन्महायुद्धं त्वदीयानां परैः सहः॥ जयमाकाङ्क्षमाणानां शूराणामनिवर्तिनाम्।

अङ्ग्रेजी

Then there commenced a fierce battle between the the foe and your troops, all unretreating heroes, bent on achieving victory.

हिन्दी

तब विजय पाने के लिए कृतसंकल्प, पीछे न हटनेवाले उन वीरों — शत्रु और आपकी सेना — के बीच घोर युद्ध छिड़ गया।

नेपाली

तब विजय पाउन कृतसङ्कल्प, पछि नहट्ने ती वीरहरू — शत्रु र तपाईंको सेना — बीच घोर युद्ध सुरु भयो।

duryodhana
श्लोक 17
संस्कृत

तथा तु वर्तमाने वै संग्रामेऽतिभयंकरे॥ दुर्योधनो महाराज राधेयमिदमब्रवीत्।

अङ्ग्रेजी

Thus, O king, when the awful battle raged furiously, Duryodhana addressing Radha's son said these words-

हिन्दी

हे राजन्, इस प्रकार जब वह भयंकर युद्ध प्रचण्ड रूप से चल रहा था, तब दुर्योधन ने राधापुत्र (कर्ण) को सम्बोधित करके ये वचन कहे —

नेपाली

हे राजन्, यसरी जब त्यो भयङ्कर युद्ध प्रचण्ड रूपमा चलिरहेको थियो, तब दुर्योधनले राधापुत्र (कर्ण)लाई सम्बोधन गरेर यी वचन भने —

dushasana abhimanyu
श्लोक 18
संस्कृत

पश्य दुःशासनं वीरमभिमन्युवशं गतम्॥ प्रतपन्तमिवादित्यं निघ्नन्तं शात्रवान् रणे।

अङ्ग्रेजी

Behold the heroic Dushasana worsted by Abhimanyu he who had been ere now slaying and scorching the foe like the sun himself.

हिन्दी

“देखो, वीर दुःशासन, जो अब तक सूर्य की भाँति शत्रुओं का संहार और सन्ताप कर रहा था, अभिमन्यु द्वारा पराजित कर दिया गया है।

नेपाली

“हेर, वीर दुःशासन, जो अहिलेसम्म सूर्यझैँ शत्रुहरूको संहार र सन्ताप गरिरहेका थिए, अभिमन्युद्वारा पराजित पारिएका छन्।

subhadra
श्लोक 19
संस्कृत

अथ चैते सुसंरब्धाः सिंहा इव बलोत्कटाः॥ सौभद्रमुद्यतास्त्रातुमभ्यधावन्त पाण्डवाः।

अङ्ग्रेजी

Yonder rushes the infuriate Pandavas, looking like so many mighty lions, with weapons uplifted, to the rescue of Subhadra's son.

हिन्दी

वह देखो, क्रोध से उन्मत्त पाण्डव, अनेक बलशाली सिंहों के समान दिखते हुए, शस्त्र उठाए सुभद्रापुत्र की रक्षा के लिए दौड़े आ रहे हैं।”

नेपाली

त्यो हेर, क्रोधले उन्मत्त पाण्डवहरू, अनेक बलशाली सिंहजस्तै देखिँदै, शस्त्र उठाएर सुभद्रापुत्रको रक्षाका लागि दौडिरहेका छन्।”

karna
श्लोक 20
संस्कृत

ततः कर्ण शरैस्तीक्ष्णैरभिमन्यु दुरासदम्॥ अभ्यवर्षत संक्रुद्धः पुत्रस्य हितकृत् तव।

अङ्ग्रेजी

Thereupon inflamed with wrath Karna ever bent on doing good to your son, covered the arrows.

हिन्दी

तब सदा आपके पुत्र का हित करने में तत्पर कर्ण क्रोध से जलता हुआ उसे बाणों से ढँकने लगा।

नेपाली

तब सधैँ तपाईंका पुत्रको हित गर्नमा तत्पर कर्ण क्रोधले जल्दै उनलाई बाणले छोप्न थाले।

subhadra karna
श्लोक 21
संस्कृत

तस्य चानुचरांस्तीक्ष्णैर्विव्याध परमेषुभिः॥ अवज्ञापूर्वकं शूरः सौभद्रस्य रणाजिरे।

अङ्ग्रेजी

Then as if in contempt, the valiant Karna pierced the followers of Subhadra's son in battle with sharp shafts of excellent make.

हिन्दी

तब मानो अवज्ञापूर्वक वीर कर्ण ने उत्तम बनावटवाले तीक्ष्ण बाणों से युद्ध में सुभद्रापुत्र के अनुचरों को बींध डाला।

नेपाली

तब मानौँ अवज्ञापूर्वक वीर कर्णले उत्तम बनोटका तीक्ष्ण बाणले युद्धमा सुभद्रापुत्रका अनुचरहरूलाई घोचिदिए।

drona abhimanyu
श्लोक 22
संस्कृत

अभिमन्युस्तु राधेयं त्रिसप्तत्या शिलीमुखैः॥ अविध्यत्त्वरितो राजन् द्रोणं प्रेप्सुर्महामनाः।

अङ्ग्रेजी

Thereupon the high-souled Abhimanyu, who was longing to meet Drona himself, quickly pierced, o king, Radha's son with seventy-three shafts all whetted on stone.

हिन्दी

तदनन्तर स्वयं द्रोण से भिड़ने के लिए उत्सुक महात्मा अभिमन्यु ने, हे राजन्, राधापुत्र को पत्थर पर तेज किए हुए तिहत्तर बाणों से शीघ्र बींध डाला।

नेपाली

त्यसपछि स्वयं द्रोणसँग भिड्न उत्सुक महात्मा अभिमन्युले, हे राजन्, राधापुत्रलाई ढुङ्गामा उधिनिएका त्रिहत्तर बाणले शीघ्र घोचिदिए।

drona
श्लोक 23
संस्कृत

तं तथा नाशकत् कश्चिद् द्रोणाद्वारयितुंरथी॥ आरुजन्तं रथवातान् वज्रहस्तात्मजात्मजम्।

अङ्ग्रेजी

Then there was no car-warrior save and except Drona himself who could have checked that grandson of the wielder of the thunderbolt, who had then been afflicting the mighty carwarriors sorely.

हिन्दी

उस समय स्वयं द्रोण के अतिरिक्त और कोई रथी ऐसा न था जो वज्रधारी के उस पौत्र को रोक पाता, जो तब महारथियों को अत्यन्त पीड़ित कर रहा था।

नेपाली

त्यस बेला स्वयं द्रोणबाहेक अरू कुनै रथी यस्तो थिएन जसले वज्रधारीका ती नातिलाई रोक्न सकोस्, जसले तब महारथीहरूलाई अत्यन्त पीडित पारिरहेका थिए।

subhadra karna abhimanyu
श्लोक 24
संस्कृत

ततः कर्णो जयप्रेप्सुर्मानी सवधनुष्मताम्॥ सौभद्रं शतशोऽविध्यदुत्तमास्त्राणि दर्शयन्। सोऽस्त्रैरस्त्रविदां श्रेष्ठो रामशिष्यः प्रतापवान्॥ समरे शत्रुदुर्धर्षमभिमन्युमपीडयत्।

अङ्ग्रेजी

Thereafter displaying many many excellent weapons, Karna, that most honoured of all bowmen, desirous of victory pierced Subhadra's son with hundreds of shafts. Then that puissant pupil of Rama, that foremost of all men learned in the use of weapons, began to afflict Abhimanyu who was incapable of being vanquished by the foe.

हिन्दी

तत्पश्चात् समस्त धनुर्धरों में सर्वाधिक सम्मानित कर्ण ने विजय की इच्छा से अनेक उत्तम अस्त्रों का प्रदर्शन करते हुए सुभद्रापुत्र को सैकड़ों बाणों से बींधा। तब राम (परशुराम) के उस पराक्रमी शिष्य ने, जो अस्त्रविद्या के समस्त ज्ञाताओं में श्रेष्ठ था, शत्रुओं द्वारा अजेय अभिमन्यु को पीड़ित करना आरम्भ किया।

नेपाली

त्यसपछि सम्पूर्ण धनुर्धरहरूमा सर्वाधिक सम्मानित कर्णले विजयको इच्छाले अनेक उत्तम अस्त्रको प्रदर्शन गर्दै सुभद्रापुत्रलाई सयौँ बाणले घोचे। तब राम (परशुराम)का ती पराक्रमी शिष्यले, जो अस्त्रविद्याका सम्पूर्ण ज्ञातामा श्रेष्ठ थिए, शत्रुहरूद्वारा अजेय अभिमन्युलाई पीडित पार्न थाले।

subhadra abhimanyu
श्लोक 25
संस्कृत

स तथा पीड्यमानस्तु राधेयेनास्त्रवृष्टिभिः॥ समरेऽमरसंकाशः सौभद्रो न व्यशीर्यत।

अङ्ग्रेजी

Though thus afflicted with showers of weapons hurled by Radha's son, yet the son of Subhadra equal to an immortal, did not flinch.

हिन्दी

यद्यपि राधापुत्र द्वारा छोड़े गए अस्त्रों की वर्षा से इस प्रकार पीड़ित हुआ, तथापि देवताओं के समान सुभद्रापुत्र तनिक भी विचलित न हुआ।

नेपाली

यद्यपि राधापुत्रद्वारा हानिएका अस्त्रको वर्षाले यसरी पीडित भए, तैपनि देवतासमान सुभद्रापुत्र तनिक पनि विचलित भएनन्।

arjuna karna
श्लोक 26
संस्कृत

ततः शिलाशितैस्तीक्ष्णैर्मल्लैरानतपर्वभिः॥ छित्त्वा धनूंषि शूराणामार्जुनिः कर्णमादयत्।

अङ्ग्रेजी

Thereafter having cut-off the bows of warriors, with broad-headed shafts of depressed knots all whetted on stone, Arjuna's son began to afflict Karna in return.

हिन्दी

तत्पश्चात् पत्थर पर तेज किए हुए, गाँठरहित चौड़े फलवाले बाणों से योद्धाओं के धनुष काटकर अर्जुनपुत्र उत्तर में कर्ण को पीड़ित करने लगा।

नेपाली

त्यसपछि ढुङ्गामा उधिनिएका, गाँठोरहित चौडा फल भएका बाणले योद्धाहरूका धनु काटेर अर्जुनपुत्र उत्तरमा कर्णलाई पीडित पार्न थाले।

karna abhimanyu
श्लोक 27
संस्कृत

धनुर्मण्डलनिर्मुक्तैः शरैराशीविषोपमैः॥ सच्छत्रध्वजयन्तारं साश्वमाशु स्मयन्निव।

अङ्ग्रेजी

Then with arrows, shot from his bow drawn to a circle and resembling snakes of virulent poison in touch, Abhimanyu quickly cut-off Karna's umbrella, standard, horses and charioteer, smiling all the while.

हिन्दी

तब मण्डलाकार खींचे हुए अपने धनुष से छोड़े गए, स्पर्श में तीव्र विषवाले सर्पों के समान बाणों से अभिमन्यु ने मुसकराते हुए ही कर्ण के छत्र, ध्वजा, अश्वों और सारथि को शीघ्र काट डाला।

नेपाली

तब मण्डलाकार तानिएको आफ्नो धनुबाट हानिएका, स्पर्शमा तीव्र विष भएका सर्पजस्ता बाणले अभिमन्युले मुस्कुराउँदै नै कर्णका छत्र, ध्वजा, घोडा र सारथिलाई शीघ्र काटिदिए।

arjuna karna
श्लोक 28
संस्कृत

कर्णोऽपि चास्य चिक्षेप बाणान् संनतपर्वणः॥ असम्भ्रान्तश्च तान् सर्वानगृह्णात् फाल्गुनात्मजः।

अङ्ग्रेजी

Then Karna sped at him five shafts of straight-knots; but the son of Phalguna dauntlessly received all those arrows.

हिन्दी

तब कर्ण ने उस पर सीधी गाँठवाले पाँच बाण छोड़े; किन्तु फाल्गुनपुत्र ने निर्भय होकर उन सब बाणों को झेल लिया।

नेपाली

तब कर्णले उनीमाथि सोझो गाँठो भएका पाँच बाण हाने; तर फाल्गुनपुत्रले निर्भय भई ती सबै बाण झेलिहाले।

karna
श्लोक 29
संस्कृत

ततो मुहूर्तात् कर्णस्य बाणेनैकेन वीर्यवान्॥ सध्वजं कार्मुकं वीरश्छित्त्वा भूमावपातयत्।

अङ्ग्रेजी

Then that valiant hero in a moment cutting off with a single shaft Karna's bow and standard, felled them to the ground.

हिन्दी

तब उस वीर ने क्षण भर में एक ही बाण से कर्ण के धनुष और ध्वजा को काटकर पृथ्वी पर गिरा दिया।

नेपाली

तब ती वीरले क्षणभरमै एउटै बाणले कर्णका धनु र ध्वजा काटेर भुइँमा खसाइदिए।

arjuna subhadra karna
श्लोक 30
संस्कृत

ततो कृच्छ्रगतं कर्णे दृष्ट्वा कर्णादनन्तरः॥ सौभद्रमभ्ययात् तूर्णं दृढमुद्यम्य कार्मुकम्। तत उच्चुक्रुशुः पार्थास्तेषां चानुचरा जनाः। वादित्राणि च संजघ्नुः सौभद्रं चापि तुष्टुवुः॥

अङ्ग्रेजी

Seeing Karna in such a plight his younger brother, stretching his bow with great force impetuously rushed at Subhadra's son. At this, the Parthas sent up a loud uproar; their followers beat and blew many musical instruments; and they all applauded the sons of Subhadra.

हिन्दी

कर्ण को इस दशा में देखकर उसका छोटा भाई बड़े बल से धनुष खींचता हुआ वेग के साथ सुभद्रापुत्र पर टूट पड़ा। इस पर पार्थों ने उच्च कोलाहल किया; उनके अनुचरों ने अनेक वाद्य बजाए और फूँके; और उन सबने सुभद्रापुत्र की भूरि-भूरि प्रशंसा की।

नेपाली

कर्णलाई यस्तो दशामा देखेर उनका कान्छा भाइ ठूलो बलले धनु तान्दै वेगसाथ सुभद्रापुत्रमाथि जाइलागे। यसमा पार्थहरूले उच्च कोलाहल गरे; तिनका अनुचरहरूले अनेक वाद्य बजाए र फुके; र तिनीहरू सबैले सुभद्रापुत्रको भूरि-भूरि प्रशंसा गरे।