अध्याय 302

कुण्डलाहरण पर्व — कर्ण र सूर्यको संवाद

देखाउनुहोस्:
दृश्य:
karna
श्लोक 1
संस्कृत

कर्ण उवाच भगवन्तमहं भक्तो यथा मां वेत्थ गोपते। तथा परमतिग्मांशो नास्त्यदेयं कथंचन॥

अङ्ग्रेजी

Karna said: O god, O lord of splendour and scorching rays, you are as much aware of my being a worshipper of yours, (as of the fact) that there is nothing which I can not part with.

हिन्दी

कर्ण ने कहा — हे देव, हे तेज और प्रचण्ड किरणों के स्वामी, आप भली-भाँति जानते हैं कि मैं आपका उपासक हूँ, (और यह भी) कि ऐसी कोई वस्तु नहीं जिसे मैं त्याग न सकूँ।

नेपाली

कर्णले भने — हे देव, हे तेज र प्रचण्ड किरणका स्वामी, तपाईं राम्ररी जान्नुहुन्छ कि म तपाईंको उपासक हुँ, (र यो पनि) कि त्यस्तो कुनै वस्तु छैन जसलाई म त्याग्न नसकूँ।

श्लोक 2
संस्कृत

न मे दारा न मे पुत्रा न चात्मा सुहृदो न च। तथेष्टा वै सदा भक्त्या यथा त्वं गोपते मम॥

अङ्ग्रेजी

By virtue of the reverence that I always feel for you, you are. O lord of splendour, dearer (to me) then my wife, my sons, my own self and my friends.

हिन्दी

मैं आपके प्रति जो श्रद्धा सदा अनुभव करता हूँ, उसके कारण, हे तेजस्वी प्रभु, आप (मुझे) मेरी पत्नी, मेरे पुत्रों, मेरे अपने प्राणों और मेरे मित्रों से भी अधिक प्रिय हैं।

नेपाली

म तपाईंप्रति जुन श्रद्धा सधैँ अनुभव गर्दछु, त्यसका कारण, हे तेजस्वी प्रभु, तपाईं (मलाई) मेरी पत्नी, मेरा पुत्र, मेरो आफ्नै प्राण र मेरा मित्रहरूभन्दा पनि बढी प्रिय हुनुहुन्छ।

श्लोक 3
संस्कृत

इष्टानां च महात्मानो भक्तानां च न संशयः। कुर्वन्ति भक्तिमिष्टां च जानीषे त्वं च भास्कर।॥

अङ्ग्रेजी

O author of light, you are no doubt aware that high-souled persons cherish a high regard for their devoted worshipper.

हिन्दी

हे प्रकाश के स्रष्टा, आप निःसन्देह जानते हैं कि महात्मा पुरुष अपने भक्त उपासक के प्रति महान् आदर रखते हैं।

नेपाली

हे प्रकाशका स्रष्टा, तपाईं निःसन्देह जान्नुहुन्छ कि महात्मा पुरुषहरूले आफ्ना भक्त उपासकप्रति महान् आदर राख्दछन्।

karna
श्लोक 4
संस्कृत

इष्टो भक्तश्च मे कर्णो न चान्यद् दैवतं दिवि। जानीत इति वै कृत्वा भगवानाह मद्धितम्॥

अङ्ग्रेजी

Considering that Karna is your devoted worshipper and that he known no other god in heavens, you have given me these instructions.

हिन्दी

यह विचार करके कि कर्ण आपका भक्त उपासक है और वह स्वर्ग में और किसी देवता को नहीं जानता, आपने मुझे ये उपदेश दिए हैं।

नेपाली

यो विचार गरेर कि कर्ण तपाईंको भक्त उपासक हो र उसले स्वर्गमा अरू कुनै देवतालाई जान्दैन, तपाईंले मलाई यी उपदेश दिनुभएको छ।

श्लोक 5
संस्कृत

भूयश्च शिरसा याचे प्रसाद्य च पुनः पुनः। इति ब्रवीमि तिग्मांशो त्वं तु मे क्षन्तुमर्हसि॥

अङ्ग्रेजी

Again with bended head and repeated prayers do I implore you and tell you this. O lord of searching rays, that you will (graciously) pardon me.

हिन्दी

फिर भी सिर झुकाकर और बार-बार प्रार्थना करके मैं आपसे विनती करता हूँ और यह कहता हूँ — हे प्रचण्ड किरणों के स्वामी, आप (कृपापूर्वक) मुझे क्षमा करेंगे।

नेपाली

तैपनि शिर निहुराएर र पटक-पटक प्रार्थना गरेर म तपाईंसँग बिन्ती गर्दछु र यो भन्दछु — हे प्रचण्ड किरणका स्वामी, तपाईंले (कृपापूर्वक) मलाई क्षमा गर्नुहुनेछ।

श्लोक 6
संस्कृत

विभेमि न तथा मृत्योर्यथा बिभ्येऽनृतादहम्। विशेषेण द्विजातीनां सर्वेषां सर्वदा सताम्॥ प्रदाने जीवितस्यापि न मेऽत्रास्ति विचारणा।

अङ्ग्रेजी

I do not fear death so much as falsehood. Especially for the sake of all the righteous twice-born ones ever, I am ready to sacrifice my life without (the least) hesitation.

हिन्दी

मुझे मृत्यु का उतना भय नहीं जितना असत्य का। विशेषतः समस्त धर्मात्मा द्विजों के लिए तो मैं सदा (तनिक भी) हिचक के बिना अपने प्राणों की आहुति देने को उद्यत रहता हूँ।

नेपाली

मलाई मृत्युको त्यति भय छैन जति असत्यको। विशेषतः सम्पूर्ण धर्मात्मा द्विजहरूका लागि त म सधैँ (अलिकति पनि) हिचकिचाहटविना आफ्नो प्राणको आहुति दिन उद्यत रहन्छु।

arjuna
श्लोक 7
संस्कृत

यच्च मामात्थ देव त्वं पाण्डवं फाल्गुनं प्रति॥ व्येतु संतापजं दुःखं तव भास्कर मानसम्। अर्जुनप्रतिमं चैव विजेष्यामि रणेऽर्जुनम्॥

अङ्ग्रेजी

As to what you have said to me about the Pandava Falguna. O author light, (I ask you) to dispel your caused by mental uneasiness regarding Arjuna and myself. (Because) I will surely defeat Arjuna in battle.

हिन्दी

पाण्डव फाल्गुन के विषय में आपने मुझसे जो कहा, हे प्रकाश के स्रष्टा, (उसके सम्बन्ध में मैं आपसे यह कहता हूँ कि) अर्जुन और मेरे विषय में उत्पन्न अपनी मानसिक अशान्ति दूर कर दीजिए। (क्योंकि) मैं युद्ध में अर्जुन को निश्चय ही पराजित करूँगा।

नेपाली

पाण्डव फाल्गुनका विषयमा तपाईंले मलाई जे भन्नुभयो, हे प्रकाशका स्रष्टा, (त्यसका सम्बन्धमा म तपाईंसँग यो भन्दछु कि) अर्जुन र मेरा विषयमा उत्पन्न आफ्नो मानसिक अशान्ति हटाइदिनुहोस्। (किनभने) म युद्धमा अर्जुनलाई निश्चय नै पराजित गर्नेछु।

drona
श्लोक 8
संस्कृत

तवापि विदितं देव ममाप्यस्त्रबलं महत्। जामदग्न्यादुपात्तं यत् तथा द्रोणान्महात्मनः॥

अङ्ग्रेजी

O god, you are no doubt aware of the great strength of my weapons which I have obtained from the son of Jamadagni (i.e. Parashuram) and from the high-souled Drona.

हिन्दी

हे देव, आप निःसन्देह जानते हैं कि मैंने जमदग्नि के पुत्र (अर्थात् परशुराम) से और महात्मा द्रोण से जो अस्त्र प्राप्त किए हैं, उनका बल कितना महान् है।

नेपाली

हे देव, तपाईं निःसन्देह जान्नुहुन्छ कि मैले जमदग्निका पुत्र (अर्थात् परशुराम) बाट र महात्मा द्रोणबाट जुन अस्त्र प्राप्त गरेको छु, तिनको बल कति महान् छ।

श्लोक 9
संस्कृत

इदं त्वमनुजानीहि सुरश्रेष्ठ व्रतं मम। भिक्षते वलिाणे दद्यामपि जीवितमात्मनः॥

अङ्ग्रेजी

O best of the gods, permit me now to observe the vow on my part that I may bestow my very life upon the begging wielder of the thunderbolt.

हिन्दी

हे देवश्रेष्ठ, अब मुझे अपने उस व्रत के पालन की अनुमति दीजिए कि माँगने पर मैं वज्रधारी को अपने प्राण तक अर्पित कर दूँ।

नेपाली

हे देवश्रेष्ठ, अब मलाई आफ्नो त्यस व्रतको पालनको अनुमति दिनुहोस् कि माग्दा म वज्रधारीलाई आफ्नो प्राणसमेत अर्पण गरिदिऊँ।

surya
श्लोक 10
संस्कृत

सूर्य उवाच यदि तात ददास्येते वलिाणे कुण्डले शुभे। त्वमप्येनमथो ब्रूया विजयार्थं महाबलम्॥ नियमेन प्रदद्यां ते कुण्डले वै शतक्रतो।

अङ्ग्रेजी

Surya said: O highly-powerful son, if you bestow your beautiful car-rings to the wielder of the sorrow thunderbolt, you should, in order to secure victory, say to him, “O lord of hundred sacrifices, I can only part with my ear-rings under a condition."

हिन्दी

सूर्य ने कहा — हे महाप्रतापी पुत्र, यदि तुम अपने सुन्दर कुण्डल वज्रधारी को दे ही देते हो, तो विजय सुनिश्चित करने के लिए तुम्हें उनसे यह कहना चाहिए — "हे शतक्रतो, मैं अपने कुण्डल एक शर्त पर ही दे सकता हूँ।"

नेपाली

सूर्यले भने — हे महाप्रतापी पुत्र, यदि तिमी आफ्ना सुन्दर कुण्डल वज्रधारीलाई दिइहाल्छौ भने, विजय सुनिश्चित गर्नका लागि तिमीले उनलाई यसो भन्नुपर्छ — "हे शतक्रतु, म आफ्ना कुण्डल एउटा सर्तमा मात्र दिन सक्छु।"

arjuna
श्लोक 11
संस्कृत

अवध्यो ह्यसि भूतानां कुण्डलाभ्यां समन्वितः।१२॥ अर्जुनेन विनाशं हि तव दानवसूदनः। प्रार्थयानो रणे वत्स कुण्डले ते जिहीर्षति॥

अङ्ग्रेजी

As you cannot surely be slain by any creature when furnished with your earrings, so the destroyer of the Danavas, O son, wishing your death at the hands of Arjuna in battle, wants to rob you of your ear-rings.

हिन्दी

क्योंकि अपने कुण्डलों से युक्त रहने पर तुम्हें निश्चय ही कोई प्राणी नहीं मार सकता, इसीलिए दानवों के संहारक, हे पुत्र, युद्ध में अर्जुन के हाथों तुम्हारी मृत्यु चाहते हुए तुमसे तुम्हारे कुण्डल छीन लेना चाहते हैं।

नेपाली

किनभने आफ्ना कुण्डलले युक्त रहँदा तिमीलाई निश्चय नै कुनै प्राणीले मार्न सक्दैन, त्यसैले दानवहरूका संहारकले, हे पुत्र, युद्धमा अर्जुनको हातबाट तिम्रो मृत्यु चाहँदै तिमीबाट तिम्रा कुण्डल खोस्न चाहन्छन्।

indra
श्लोक 12
संस्कृत

स त्वमप्येनमाराध्य सूनृताभिः पुनः पुनः। अभ्यर्थयेथा देवेशममोघार्थं पुरन्दरम्॥

अङ्ग्रेजी

Worshipping again and again with agreeable and truthful speeches the lord of the celestials, Purandara, the possessor of infallible weapons.

हिन्दी

अमोघ अस्त्रों के स्वामी देवराज पुरन्दर की मधुर और सत्य वचनों से बार-बार आराधना करके —

नेपाली

अमोघ अस्त्रका स्वामी देवराज पुरन्दरको मधुर र सत्य वचनले पटक-पटक आराधना गरेर —

indra
श्लोक 13
संस्कृत

अमोघां देहि मे शक्तिममित्रविनिबर्हिणीम्। दास्यामि ते सहस्राक्ष कुण्डले वर्म चोत्तमम्॥

अङ्ग्रेजी

You will say to him, “O thousand-eyed lord, I will give you the two ear-rings and the excellent armour, if you will bestow on me an infallible dart destructive of enemies."

हिन्दी

तुम उनसे कहना — "हे सहस्रनेत्रधारी प्रभु, यदि आप मुझे शत्रुओं का संहार करने वाली अमोघ शक्ति प्रदान करें, तो मैं आपको ये दोनों कुण्डल और यह उत्तम कवच दे दूँगा।"

नेपाली

तिमीले उनलाई भन्नू — "हे सहस्रनेत्रधारी प्रभु, यदि तपाईंले मलाई शत्रुहरूको संहार गर्ने अमोघ शक्ति प्रदान गर्नुहुन्छ भने, म तपाईंलाई यी दुवै कुण्डल र यो उत्तम कवच दिइदिनेछु।"

karna
श्लोक 14
संस्कृत

इत्येव नियमेन त्वं दद्याः शक्राय कुण्डले। तया त्वं कर्ण संग्रामे हनिष्यसि रणे रिपून्।॥

अङ्ग्रेजी

It is under this condition only, O Karna, that you will give your ear-rings to Shakra. Then you will be able to destroy your enemies in battle.

हिन्दी

हे कर्ण, इसी शर्त पर तुम अपने कुण्डल शक्र को देना। तभी तुम युद्ध में अपने शत्रुओं का संहार कर सकोगे।

नेपाली

हे कर्ण, यसै सर्तमा तिमीले आफ्ना कुण्डल शक्रलाई दिनू। तब मात्र तिमी युद्धमा आफ्ना शत्रुहरूको संहार गर्न सक्नेछौ।

श्लोक 15
संस्कृत

नाहत्वा हि महाबाहो शत्रूनेति करं पुनः। सा शक्तिर्देवराजस्य शतशोऽथ सहस्रशः॥

अङ्ग्रेजी

O mighty-armed one, that arrow of the lord of the gods does not return to the hand of the person who discharges it, without destroying hundreds and thousands of enemies.

हिन्दी

हे महाबाहु, देवराज की वह शक्ति सैकड़ों-सहस्रों शत्रुओं का संहार किए बिना उस पुरुष के हाथ में नहीं लौटती जो उसे छोड़ता है।

नेपाली

हे महाबाहु, देवराजको त्यो शक्ति सयौँ-हजारौँ शत्रुको संहार नगरी त्यस पुरुषको हातमा फर्कँदैन जसले त्यसलाई छोड्दछ।

karna
श्लोक 16
संस्कृत

वैशम्पायन उवाच एवमुक्त्वा सहस्रांशुः सहसान्तरधीयत। ततः सूर्याय जप्यान्ते कर्णः स्वप्नं न्यवेदयत्॥

अङ्ग्रेजी

Vaishampayana said : Saying this, the lord of thousand rays suddenly became invisible. (The next day) Karna after having performed his devotions told the sun of the dreara.

हिन्दी

वैशम्पायन ने कहा — यह कहकर सहस्ररश्मि भगवान् सहसा अदृश्य हो गए। (अगले दिन) कर्ण ने अपनी उपासना सम्पन्न करके सूर्य को उस स्वप्न के विषय में बताया।

नेपाली

वैशम्पायनले भने — यसो भनेर सहस्ररश्मि भगवान् सहसा अदृश्य भए। (भोलिपल्ट) कर्णले आफ्नो उपासना सम्पन्न गरेर सूर्यलाई त्यस सपनाका विषयमा बताए।

karna
श्लोक 17
संस्कृत

यथादृष्टं यथातत्त्वं यथोक्तमुभयोर्निशि। तत् सर्वमानुपूर्वेण शशंसास्मै वृषस्तदा॥

अङ्ग्रेजी

And Vrisha (Karna) faithfully related to him everything in detail, viz. his meeting with the sun and the conversation that took place between them during the nighi.

हिन्दी

और वृष (कर्ण) ने उन्हें सब कुछ विस्तार से सच्चाई के साथ सुनाया — अर्थात् सूर्य से अपनी भेंट और रात्रि में उनके बीच जो वार्तालाप हुआ था, वह सब।

नेपाली

र वृष (कर्ण) ले उनलाई सबै कुरा विस्तारपूर्वक सच्चाइका साथ सुनाए — अर्थात् सूर्यसँगको आफ्नो भेट र रातमा उनीहरूका बीचमा जुन वार्तालाप भएको थियो, त्यो सबै।

karna
श्लोक 18
संस्कृत

तच्छ्रुत्वा भगवान् देवो भानुः स्वर्भानुसूदनः। उवाच तं तथेत्येव कर्णं सूर्यः स्मयन्निव॥

अङ्ग्रेजी

Hearing all this, the divine lord Bhanu, the subduer of Svarbhanu (Rahu) spoke to Karna with a smile, "it is all true.”

हिन्दी

यह सब सुनकर स्वर्भानु (राहु) के दमनकर्ता भगवान् भानु ने मुस्कराते हुए कर्ण से कहा — "यह सब सत्य है।"

नेपाली

यो सबै सुनेर स्वर्भानु (राहु) का दमनकर्ता भगवान् भानुले मुस्कुराउँदै कर्णलाई भने — "यो सबै सत्य हो।"

श्लोक 19
संस्कृत

ततस्ततत्वमिति ज्ञात्वा राधेयः परवीरहा। शक्तिमेवाभिकाङ्क्षन् वै वासवं प्रत्यपालयत्॥

अङ्ग्रेजी

Then the son of Radha, the slayer of enemies, knowing all this to be true, awaited (the arrival of) Vasava, with the desire of obtaining the dart.

हिन्दी

तब शत्रुसंहारक राधापुत्र ने यह सब सत्य जानकर उस शक्ति को प्राप्त करने की इच्छा से वासव (इन्द्र) की प्रतीक्षा की।

नेपाली

तब शत्रुसंहारक राधापुत्रले यो सबै सत्य जानेर त्यस शक्ति प्राप्त गर्ने इच्छाले वासव (इन्द्र) को प्रतीक्षा गरे।