Chapter 4

Sarga 4

Show:
View:
rama sita lakshmana
Verse 1
Sanskrit

ह्रियमाणौ तु तौ दृष्ट्वा वैदेही रामलक्ष्मणौ। उच्चैस्स्वरेण चुक्रोश प्रगृह्य सुमहाजाभुजौ।।3.4.1।।

English

Seeing those two mightyarmed Rama and Lakshmana being carried away by Viradha, Sita started crying loudly:

Hindi

विराध द्वारा महाबाहु राम और लक्ष्मण को ले जाया जाता देखकर सीता जोर-जोर से रोने लगीं:

Nepali

विराधद्वारा महाबाहु राम र लक्ष्मणलाई लगिँदै गरेको देखेर सीता चर्को स्वरले रुन थालिन्:

rama lakshmana dasharatha
Verse 2
Sanskrit

एष दाशरथी रामः सत्यवान् शीलवान् शुचिः। रक्षसा रौद्ररूपेण ह्रियते सहलक्ष्मणः।।3.4.2।।

English

This son of Dasaratha, Rama—truthful, of good conduct and pure—is being carried off along with Lakshmana by a demon of dreadful form.

Hindi

दशरथ के ये पुत्र राम—सत्यनिष्ठ, सदाचारी और पवित्र—लक्ष्मण सहित भयंकर रूप वाले राक्षस द्वारा ले जाए जा रहे हैं।

Nepali

दशरथका यी पुत्र राम—सत्यनिष्ठ, सदाचारी र पवित्र—लक्ष्मणसहित भयंकर रूप भएको राक्षसद्वारा लगिँदै छन्।

rama
Verse 3
Sanskrit

मामृका भक्षयिष्यन्ति शार्दूलाद्वीपिनस्तथा। मां हरोत्सृज काकुत्स्थौ नमस्ते राक्षसोत्तम।।3.4.3।।

English

The wild bears, tigers and panthers will eat me up here. O best among demons, pray take me and leave both the Kakutsthas.

Hindi

यहाँ जंगली भालू, व्याघ्र और चीते मुझे खा जाएँगे। हे राक्षसों में श्रेष्ठ! कृपया मुझे ले चलो और दोनों काकुत्स्थों को छोड़ दो।

Nepali

यहाँ जङ्गली भालु, बाघ र चितुवाले मलाई खाइदिनेछन्। हे राक्षसहरूमा श्रेष्ठ! कृपया मलाई लैजाऊ र दुवै काकुत्स्थलाई छोडिदेऊ।

rama sita lakshmana
Verse 4
Sanskrit

तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा वैदेह्या रामलक्ष्मणौ। वेगं प्रचक्रतुर्वीरौ वधे तस्य दुरात्मनः।।3.4.4।।

English

On hearing those words of Sita, both the heroes, Rama and Lakshmana hastened to kill the wicked Viradha.

Hindi

सीता के वे वचन सुनकर दोनों वीर राम और लक्ष्मण दुष्ट विराध का वध करने को उद्यत हुए।

Nepali

सीताका ती वचन सुनेर दुवै वीर राम र लक्ष्मण दुष्ट विराधको वध गर्न उद्यत भए।

rama lakshmana
Verse 5
Sanskrit

तस्य रौद्रस्य सौमित्रिः सव्यं बाहुं बभञ्ज ह। रामस्तु दक्षिणं बाहुं तरसा तस्य रक्षसः।।3.4.5।।

English

Lakshmana quickly broke the left and Rama the right shoulder of that dreadful demon.

Hindi

लक्ष्मण ने शीघ्रता से उस भयंकर राक्षस का बायाँ और राम ने दायाँ कन्धा तोड़ डाला।

Nepali

लक्ष्मणले हतारमा त्यस भयंकर राक्षसको देब्रे र रामले दाहिने काँध भाँचिदिए।

Verse 6
Sanskrit

स भग्नबाहुस्सविग्नो निपपाताशु राक्षसः। धरण्यां मेघसङ्काशो वज्रभिन्न इवाचलः।।3.4.6।।

English

With both shoulders broken, the demon, looking like a cloud (huge and dark) fell at once on the ground like a mountain split by a thunderbolt.

Hindi

दोनों कन्धे टूट जाने पर मेघ (के समान विशाल और श्याम) दिखता वह राक्षस वज्र से विदीर्ण पर्वत के समान तत्काल भूमि पर गिर पड़ा।

Nepali

दुवै काँध भाँचिएपछि बादल (समान विशाल र कालो) देखिने त्यो राक्षस वज्रले चिरिएको पर्वतसमान तत्कालै भुइँमा खस्यो।

Verse 7
Sanskrit

मुष्टिभिर्जानुभिः पद्भिः सूदयन्तौ तु राक्षसम्। उद्यम्योद्यम्य चाप्येनं स्थण्डिले निष्पिपेषतुः।।3.4.7।।

English

Striking the demon with fists, knees and feet, both of them smit him on the bare ground and pulverized him.

Hindi

मुक्कों, घुटनों और पैरों से प्रहार करते हुए दोनों ने उसे नंगी भूमि पर पछाड़ा और चूर-चूर कर दिया।

Nepali

मुक्का, घुँडा र खुट्टाले प्रहार गर्दै दुवैले उसलाई नाङ्गो भुइँमा पछारे र चूरचूर पारे।

Verse 8
Sanskrit

स विद्धो बहुभिर्बाणैः खङ्गाभ्यां च परिक्षतः। निष्पिष्टो बहुधा भूमौ न ममार स राक्षसः।।3.4.8।।

English

Although pierced by arrows, and wounded by the two swords, and pulverized on the ground, the demon did not die.

Hindi

यद्यपि वह बाणों से बिंधा, दो तलवारों से घायल और भूमि पर चूर-चूर किया गया, तथापि वह राक्षस मरा नहीं।

Nepali

यद्यपि ऊ बाणले छेडिएको, दुई तरबारले घाइते भएको र भुइँमा चूरचूर पारिएको थियो, तापनि त्यो राक्षस मरेन।

rama lakshmana
Verse 9
Sanskrit

तं प्रेक्ष्य रामः सुभृशमवध्यमचलोपमम्। भयेष्वभयदश्श्रीमानिदं वचनमब्रवीत्।।3.4.9।।

English

Seeing the mountainlike Viradha not dying though seriously wounded, illustrious Rama, guaranter of safety from fear said to Lakshmana:

Hindi

गम्भीर रूप से घायल होने पर भी पर्वत-समान विराध को न मरता देखकर भय से अभय देने वाले यशस्वी राम ने लक्ष्मण से कहा:

Nepali

गम्भीर रूपमा घाइते हुँदा पनि पर्वतसमान विराधलाई नमरेको देखेर भयबाट अभय दिने यशस्वी रामले लक्ष्मणलाई भने:

lakshmana
Verse 10
Sanskrit

तपसा पुरुषव्याघ्र राक्षसोऽयं न शक्यते। शस्त्रेण युधि निर्जेतुं राक्षसं निखनावहे।।3.4.10।।

English

O Lakshmana, best among men, this demon by virtue of his penance cannot be killed with any weapon in war. Therefore, let us bury him.

Hindi

हे लक्ष्मण! हे पुरुषों में श्रेष्ठ! यह राक्षस अपनी तपस्या के प्रभाव से युद्ध में किसी शस्त्र से नहीं मारा जा सकता। अतः हम इसे भूमि में गाड़ दें।

Nepali

हे लक्ष्मण! हे मानिसहरूमा श्रेष्ठ! यो राक्षस आफ्नो तपस्याको प्रभावले युद्धमा कुनै शस्त्रले मारिन सक्दैन। त्यसैले हामी यसलाई भुइँमा गाडिदिऔँ।

Verse 11
Sanskrit

कुञ्जरस्येव रौद्रस्य राक्षसस्यास्य लक्ष्मण। वनेऽस्मिन् सुमहच्छ्वभ्रं खन्यतां रौद्रवर्चसः।।3.4.11।।

English

Dig a deep pit to bury this demon, dreadful like an elephant and emitting a fearful glow.

Hindi

हाथी के समान भयंकर और भयावह तेज बिखेरते इस राक्षस को गाड़ने के लिए एक गहरा गड्ढा खोदो।

Nepali

हात्तीसमान भयंकर र भयावह तेज छर्ने यस राक्षसलाई गाड्नका लागि एउटा गहिरो खाडल खन।

rama lakshmana
Verse 12
Sanskrit

इत्युक्त्वा लक्ष्मणं रामः प्रदरः खन्यतामिति। तस्थौ विराधमाक्रम्य कण्ठे पादेन वीर्यवान्।।3.4.12।।

English

Courageous Rama standing there put his foot firmly on the neck of Viradha and said to Lakshmana,' Dig up a crevice'.

Hindi

वहीं खड़े साहसी राम ने विराध की गर्दन पर दृढ़ता से अपना पैर रखा और लक्ष्मण से कहा—'एक खाई खोदो'।

Nepali

त्यहीँ उभिएका साहसी रामले विराधको घाँटीमा दृढतापूर्वक आफ्नो खुट्टा राखे र लक्ष्मणलाई भने—'एउटा खाडल खन'।

rama
Verse 13
Sanskrit

तच्छ्रुत्वा राघवेणोक्तं राक्षसः प्रश्रितं वचः। इदं प्रोवाच काकुत्थ्सं विराधः पुरुषर्षभम्।।3.4.13।।

English

When the demon Viradha heard Rama saying so, he said these humble words to the scion of the Kakutsthas and the best of men :

Hindi

जब राक्षस विराध ने राम को ऐसा कहते सुना, तब उसने काकुत्स्थ वंशज और पुरुषों में श्रेष्ठ राम से ये विनम्र वचन कहे:

Nepali

जब राक्षस विराधले रामलाई यसो भनेको सुन्यो, तब उसले काकुत्स्थ वंशज र मानिसहरूमा श्रेष्ठ रामलाई यी विनम्र वचन भन्यो:

rama
Verse 14
Sanskrit

हतोऽस्मि पुरुषव्याघ्र शक्रतुल्यबलेन वै। मया तु पूर्वं त्वं मोहान्न ज्ञातः पुरुषर्षभ।।3.4.14।।

English

You have killed me, O Rama, a tiger among men. You are equal to Indra in prowess. O best of men, out of delusion I could not recognise you earlier.

Hindi

हे राम! हे पुरुषों में व्याघ्र! आपने मुझे मार डाला। आप पराक्रम में इन्द्र के समान हैं। हे पुरुषश्रेष्ठ! मोह के कारण मैं पहले आपको पहचान न सका।

Nepali

हे राम! हे मानिसहरूमा बाघ! तपाईंले मलाई मार्नुभयो। तपाईं पराक्रममा इन्द्रसमान हुनुहुन्छ। हे पुरुषश्रेष्ठ! मोहका कारण मैले पहिले तपाईंलाई चिन्न सकिनँ।

rama sita kausalya
Verse 15
Sanskrit

कौसल्यासुप्रजा राम तातस्त्वं विदितो मया। वैदेही च महाभागा लक्ष्मणश्च महायशाः।।3.4.15।।

English

O dear Rama, I know now you are the blessed son of Kausalya, Sita is a noble lady and a glorious soul.

Hindi

हे प्रिय राम! अब मैं जानता हूँ कि आप कौसल्या के धन्य पुत्र हैं, सीता आर्या और यशस्विनी आत्मा हैं।

Nepali

हे प्रिय राम! अब म जान्दछु कि तपाईं कौसल्याका धन्य पुत्र हुनुहुन्छ, सीता आर्या र यशस्विनी आत्मा हुनुहुन्छ।

Verse 16
Sanskrit

अभिशापादहं घोरां प्रविष्टो राक्षसीं तनुम्। तुम्बुरुर्नाम गन्धर्वः शप्तो वैश्रवणेन ह।।3.4.16।।

English

I am Tumburu by name, a celestial singer of the gandharva clan. Cursed by Kubera, I got this dreadful body of a demon.

Hindi

मैं तुम्बुरु नामक गन्धर्व कुल का दिव्य गायक हूँ। कुबेर द्वारा शापित होकर मुझे राक्षस का यह भयंकर शरीर मिला।

Nepali

म तुम्बुरु नाम गरेको गन्धर्व कुलको दिव्य गायक हुँ। कुबेरद्वारा शापित भई मलाई राक्षसको यो भयंकर शरीर प्राप्त भयो।

rama dasharatha
Verse 17
Sanskrit

प्रसाद्यमानश्च मया सोऽब्रवीन्मां महायशाः। यदा दाशरथी रामस्त्वां वधिष्यति संयुगे। तदा प्रकृतिमापन्नो भवान्स्वर्गं गमिष्यति।।3.4.17।।

English

When I appealed to him, that lord of great fame (Kubera) said that I would get back my original form and ascend to heaven when Rama, son of Dasaratha, would kill me in a duel.

Hindi

जब मैंने उनसे प्रार्थना की, तब उन महायशस्वी स्वामी (कुबेर) ने कहा कि जब दशरथ के पुत्र राम मुझे द्वन्द्वयुद्ध में मारेंगे, तब मुझे अपना मूल रूप वापस मिलेगा और मैं स्वर्ग को जाऊँगा।

Nepali

जब मैले उहाँसँग प्रार्थना गरेँ, तब ती महायशस्वी स्वामी (कुबेर) ले भन्नुभयो कि जब दशरथका पुत्र रामले मलाई द्वन्द्वयुद्धमा मार्नेछन्, तब मलाई आफ्नो मूल रूप फिर्ता मिल्नेछ र म स्वर्ग जानेछु।

Verse 18
Sanskrit

अनुपस्थीयमानो मां स क्रुद्धो व्याजहार ह। इति वैश्रवणो राजा रम्भासक्तमुवाच ह।।3.4.18।।

English

When king Kubera saw me absent (from duty) as I was infatuated with Rambha, he got angry and cursed me.

Hindi

जब राजा कुबेर ने मुझे (कर्तव्य से) अनुपस्थित देखा, क्योंकि मैं रम्भा पर मोहित था, तब वे क्रुद्ध हुए और उन्होंने मुझे शाप दे दिया।

Nepali

जब राजा कुबेरले मलाई (कर्तव्यबाट) अनुपस्थित देख्नुभयो, किनभने म रम्भामा मोहित थिएँ, तब उहाँ क्रुद्ध हुनुभयो र मलाई शाप दिनुभयो।

Verse 19
Sanskrit

तव प्रसादान्मुक्तोऽहमिहशापात्सुदारुणात्। भुवनं स्वं गमिष्यामि स्वस्ति वोऽस्तु परन्तप।।3.4.19।।

English

O scorcher of enemies by your grace I am rid of the curse. Delivered from my dreadful form, I will now go to my world. May both of you fare well.

Hindi

हे शत्रुतापन! आपकी कृपा से मैं शाप से मुक्त हुआ। अपने भयंकर रूप से छूटकर अब मैं अपने लोक को जाऊँगा। आप दोनों का कल्याण हो।

Nepali

हे शत्रुतापन! तपाईंको कृपाले म शापबाट मुक्त भएँ। आफ्नो भयंकर रूपबाट छुटेर अब म आफ्नो लोक जानेछु। तपाईं दुवैको कल्याण होस्।

Verse 20
Sanskrit

इतो वसति धर्मात्मा शरभङ्गः प्रतापवान्।।3.4.20।। अध्यर्धयोजने तात महर्षिस्सूर्यसन्निभः। तं क्षिप्रमधिगच्छ त्वं स ते श्रेयोऽभिधास्यति।।3.4.21।।

English

O dear, there lives Sarabhanga, a righteous sage, comparable to the Sun, at a distance of one and a half yojanas from here. Go to him at once. He will bless you with your wellbeing.

Hindi

हे प्रिय! यहाँ से डेढ़ योजन की दूरी पर सूर्य के समान तेजस्वी धर्मात्मा मुनि शरभंग निवास करते हैं। तत्काल उनके पास जाइए। वे आपके कल्याण का आशीर्वाद देंगे।

Nepali

हे प्रिय! यहाँबाट डेढ योजनको दूरीमा सूर्यसमान तेजस्वी धर्मात्मा मुनि शरभङ्ग बस्नुहुन्छ। तत्कालै उहाँकहाँ जानुहोस्। उहाँले तपाईंको कल्याणको आशीर्वाद दिनुहुनेछ।

Verse 21
Sanskrit

इतो वसति धर्मात्मा शरभङ्गः प्रतापवान्।।3.4.20।। अध्यर्धयोजने तात महर्षिस्सूर्यसन्निभः। तं क्षिप्रमधिगच्छ त्वं स ते श्रेयोऽभिधास्यति।।3.4.21।।

English

O dear, there lives Sarabhanga, a righteous sage, comparable to the Sun, at a distance of one and a half yojanas from here. Go to him at once. He will bless you with your wellbeing.

Hindi

हे प्रिय! यहाँ से डेढ़ योजन की दूरी पर सूर्य के समान तेजस्वी धर्मात्मा मुनि शरभंग निवास करते हैं। तत्काल उनके पास जाइए। वे आपके कल्याण का आशीर्वाद देंगे।

Nepali

हे प्रिय! यहाँबाट डेढ योजनको दूरीमा सूर्यसमान तेजस्वी धर्मात्मा मुनि शरभङ्ग बस्नुहुन्छ। तत्कालै उहाँकहाँ जानुहोस्। उहाँले तपाईंको कल्याणको आशीर्वाद दिनुहुनेछ।

rama
Verse 22
Sanskrit

अवटे चापि मां राम प्रक्षिप्य कुशली व्रज। रक्षसां गतसत्त्वानामेष धर्मस्ससनातनः। अवटे ये निधीयन्ते तेषां लोकास्सनातनाः।।3.4.22।।

English

Bury me in the pit, O Rama, and proceed happily. This is a great tradition for the dead demons. Those who are buried in the pit attain heaven.

Hindi

हे राम! मुझे गड्ढे में गाड़ दीजिए और प्रसन्नतापूर्वक आगे बढ़िए। मृत राक्षसों के लिए यह महान् परम्परा है। जो गड्ढे में गाड़े जाते हैं, वे स्वर्ग को प्राप्त होते हैं।

Nepali

हे राम! मलाई खाडलमा गाडिदिनुहोस् र प्रसन्नतापूर्वक अगाडि बढ्नुहोस्। मरेका राक्षसका लागि यो महान् परम्परा हो। जो खाडलमा गाडिन्छन्, तिनले स्वर्ग प्राप्त गर्छन्।

rama
Verse 23
Sanskrit

एवमुक्त्वा तु काकुत्थ्सं विराधश्शरपीडितः। बभूव स्वर्गसम्प्राप्तो न्यस्तदेहो महाबलः।।3.4.23।।

English

Having said so to Rama, the mighty Viradha, hit by the arrows left his body and attained heaven.

Hindi

राम से ऐसा कहकर बाणों से आहत बलशाली विराध ने अपना शरीर त्यागा और स्वर्ग को प्राप्त हुआ।

Nepali

रामलाई यसो भनेर बाणले आहत बलशाली विराधले आफ्नो शरीर त्याग्यो र स्वर्ग प्राप्त गर्‍यो।

rama lakshmana
Verse 24
Sanskrit

तच्छ्रुत्वा राघवो वाक्यं लक्ष्मणं व्यादिदेश ह। कुञ्जरस्येव रौद्रस्य राक्षसस्यास्य लक्ष्मण।।3.4.24।। वनेऽस्मिन् सुमहच्छ्वभ्रं खन्यतां रौदकर्मणः। इत्युक्त्वा लक्ष्मणं रामः प्रदरः खन्यतामिति। तस्थौ विराधमाक्रम्य कण्ठे पादेन वीर्यवान्।।3.4.25।।

English

When Rama heard those words, he said, O Lakshmana dig for this elephantlike demon of dreadful acts, a big pit. Having said so the mighty Rama stood firmly stamping the neck of Viradha with his foot.

Hindi

वे वचन सुनकर राम ने कहा—'हे लक्ष्मण! भयंकर कर्मों वाले इस हाथी-समान राक्षस के लिए एक बड़ा गड्ढा खोदो।' ऐसा कहकर बलशाली राम विराध की गर्दन को पैर से दबाते हुए दृढ़ता से खड़े रहे।

Nepali

ती वचन सुनेर रामले भने—'हे लक्ष्मण! भयंकर कर्म भएको यस हात्तीसमान राक्षसका लागि एउटा ठूलो खाडल खन।' यसो भनेर बलशाली राम विराधको घाँटीलाई खुट्टाले थिच्दै दृढतापूर्वक उभिइरहे।

rama lakshmana
Verse 25
Sanskrit

तच्छ्रुत्वा राघवो वाक्यं लक्ष्मणं व्यादिदेश ह। कुञ्जरस्येव रौद्रस्य राक्षसस्यास्य लक्ष्मण।।3.4.24।। वनेऽस्मिन् सुमहच्छ्वभ्रं खन्यतां रौदकर्मणः। इत्युक्त्वा लक्ष्मणं रामः प्रदरः खन्यतामिति। तस्थौ विराधमाक्रम्य कण्ठे पादेन वीर्यवान्।।3.4.25।।

English

When Rama heard those words, he said, O Lakshmana dig for this elephantlike demon of dreadful acts, a big pit. Having said so the mighty Rama stood firmly stamping the neck of Viradha with his foot.

Hindi

वे वचन सुनकर राम ने कहा—'हे लक्ष्मण! भयंकर कर्मों वाले इस हाथी-समान राक्षस के लिए एक बड़ा गड्ढा खोदो।' ऐसा कहकर बलशाली राम विराध की गर्दन को पैर से दबाते हुए दृढ़ता से खड़े रहे।

Nepali

ती वचन सुनेर रामले भने—'हे लक्ष्मण! भयंकर कर्म भएको यस हात्तीसमान राक्षसका लागि एउटा ठूलो खाडल खन।' यसो भनेर बलशाली राम विराधको घाँटीलाई खुट्टाले थिच्दै दृढतापूर्वक उभिइरहे।

lakshmana
Verse 26
Sanskrit

ततः खनित्रमादाय लक्ष्मणश्श्वभ्रमुत्तमम्। अखनत्पार्श्वतस्तस्य विराधस्य महात्मनः।।3.4.26।।

English

Then Lakshmana fetched a spade and dug a sufficiently big pit by the side of the great soul Viradha.

Hindi

तब लक्ष्मण एक कुदाल ले आए और महात्मा विराध के पार्श्व में पर्याप्त बड़ा गड्ढा खोदा।

Nepali

तब लक्ष्मणले एउटा कोदालो ल्याए र महात्मा विराधको छेउमा पर्याप्त ठूलो खाडल खने।

rama
Verse 27
Sanskrit

तं मुक्तकण्ठंनिक्षिप्य शङ्कुकर्णं महास्वनम्। विराधं प्राक्षिपच्छ्वभ्रे नदन्तं भैरवस्वनम्।।3.4.27।।

English

Rama took his foot off Viradha's neck and dropped his body with pointed ears into the pit while Viradha was groaning fearfully৷৷

Hindi

राम ने विराध की गर्दन से अपना पैर हटाया और नुकीले कानों वाले उसके शरीर को गड्ढे में गिरा दिया, जबकि विराध भयंकर रूप से कराह रहा था।

Nepali

रामले विराधको घाँटीबाट आफ्नो खुट्टा हटाए र चुच्चा कान भएको उसको शरीर खाडलमा खसालिदिए, जबकि विराध भयंकर रूपमा कन्दै थियो।

rama lakshmana
Verse 28
Sanskrit

तमाहवे दारुणमाशुविक्रमौ स्थिरावुभौ संयति रामलक्ष्मणौ। मुदान्वितौ चिक्षिपतुर्भयावहं नदन्तमुत्क्षिप्य बिले तु राक्षसम्।।3.4.28।।

English

Rama and Lakshmana, stable and firm, brave and quick, together lifted the body of Viradha who was fierce in battle and roaring and forcibly threw it into the pit with joy.

Hindi

स्थिर और दृढ़, वीर और फुर्तीले राम और लक्ष्मण ने मिलकर युद्ध में उग्र और गर्जना करने वाले विराध के शरीर को उठाया और हर्षपूर्वक बलपूर्वक गड्ढे में फेंक दिया।

Nepali

स्थिर र दृढ, वीर र फुर्तिला राम र लक्ष्मणले मिलेर युद्धमा उग्र र गर्जने विराधको शरीर उठाए र हर्षपूर्वक बलपूर्वक खाडलमा फालिदिए।

Verse 29
Sanskrit

अवध्यतां प्रेक्ष्य महासुरस्य तौ शितेन शस्त्रेण तदा नरर्षभौ। समर्थ्य चात्यर्थविशारदावुभौ बिले विराधस्य वधं प्रचक्रतुः।।3.4.29।।

English

The two princes, bulls among men, who were adept in archery saw that the great demon could not be killed by any other means. They reflected over the issue and undertook the task of killing him with sharp weapons and buried him in a pit.

Hindi

धनुर्विद्या में निपुण वे दोनों राजकुमार, पुरुषों में वृषभ, यह देख चुके थे कि वह महान् राक्षस किसी अन्य उपाय से नहीं मारा जा सकता। उन्होंने विषय पर विचार किया, तीखे अस्त्रों से उसके वध का कार्य उठाया और उसे गड्ढे में गाड़ दिया।

Nepali

धनुर्विद्यामा निपुण ती दुई राजकुमार, मानिसहरूमा साँढे, यो देखिसकेका थिए कि त्यो महान् राक्षस अरू कुनै उपायले मारिन सक्दैन। उनीहरूले विषयमा विचार गरे, तीखा अस्त्रले उसको वध गर्ने कार्य लिए र उसलाई खाडलमा गाडिदिए।

rama
Verse 30
Sanskrit

स्वयं विराधेन हि मृत्युरात्मनः प्रसह्य रामेण यथार्थमीप्सितः। निवेदितः काननचारिणा स्वयं न मे वधः शस्त्रकृतो भवेदिति।।3.4.30।।

English

Rama deliberately wanted to kill Viradha with weapons. Viradha the forestranger himself revealed that it was not possible to kill him with weapons and asked Rama to bury him in a pit.

Hindi

राम जानबूझकर विराध को अस्त्रों से मारना चाहते थे। वनचर विराध ने स्वयं ही प्रकट किया कि उसे अस्त्रों से मारना सम्भव नहीं और राम से उसे गड्ढे में गाड़ने को कहा।

Nepali

रामले जानाजान विराधलाई अस्त्रले मार्न चाहेका थिए। वनचर विराधले आफैँ प्रकट गर्‍यो कि उसलाई अस्त्रले मार्न सम्भव छैन र रामलाई उसलाई खाडलमा गाड्न भन्यो।

rama
Verse 31
Sanskrit

तदेव रामेण निशम्य भाषितं कृता मतिस्तस्य बिलप्रवेशने। बिलं च रामेणातिबलेन रक्षसा प्रवेश्यमानेन वनं विनादितम्।।3.4.31।।

English

While Rama, who had made up his mind after hearing him, was putting the mighty demon in the pit, the forest rang with his roar.

Hindi

उसकी बात सुनकर मन बना चुके राम जब उस बलशाली राक्षस को गड्ढे में डाल रहे थे, तब वन उसकी गर्जना से गूँज उठा।

Nepali

उसको कुरा सुनेर मन बनाइसकेका राम जब त्यस बलशाली राक्षसलाई खाडलमा हालिरहेका थिए, तब वन उसको गर्जनले गुञ्जियो।

rama lakshmana
Verse 32
Sanskrit

प्रहृष्टरूपाविव रामलक्ष्मणौ विराधमुर्व्या प्रदरे निहत्य तौ। ननन्दतुर्वीतभयौ महावने शिलाभिरन्तर्दधतुश्च राक्षसम्।।3.4.32।।

English

Rama and Lakshmana were happy to consign Viradha's body to the pit after killing him. They filled the pit with rocks in the great forest without fear.

Hindi

विराध को मारकर उसका शरीर गड्ढे में सौंपकर राम और लक्ष्मण प्रसन्न हुए। उन्होंने उस महान् वन में निर्भय होकर गड्ढे को शिलाओं से भर दिया।

Nepali

विराधलाई मारेर उसको शरीर खाडलमा सुम्पेपछि राम र लक्ष्मण प्रसन्न भए। उनीहरूले त्यस महान् वनमा निर्भय भई खाडललाई ढुङ्गाले भरिदिए।