Chapter 61

Karna Parva — Dreadful battle

Show:
View:
dhritarashtra sanjaya yudhishthira
Verse 1 धृतराष्ट्र उवाच · Dhritarashtra asks
Sanskrit

धृतराष्ट्र उवाच निवृत्ते भीमसेने च पाण्डवे च युधिष्ठिरे। वध्यमाने बले चापि मामके पाण्डुसृञ्जयैः॥ द्रवमाणे बलौघे च निरानन्दे मुहुर्मुहुः। किमकुर्वन्त कुरवस्तन्ममाचक्ष्व संजय॥

English

Dhritarashtra said When Bhimasena and Pandu's Yudhishthira were fighting, when my soldiers were being killed by the Pandavas and Srinjayas, when my army was routed and dispirited tell me, O Sanjaya, what did the Kauravas do. son

Hindi

धृतराष्ट्र ने कहा — हे सञ्जय, जब भीमसेन और पाण्डुपुत्र युधिष्ठिर युद्ध कर रहे थे, जब मेरे सैनिक पाण्डवों और सृंजयों द्वारा मारे जा रहे थे, जब मेरी सेना छिन्न-भिन्न और हतोत्साह हो चुकी थी — तब कौरवों ने क्या किया, मुझे बताओ।

Nepali

धृतराष्ट्रले भने — हे सञ्जय, जब भीमसेन र पाण्डुपुत्र युधिष्ठिर युद्ध गरिरहेका थिए, जब मेरा सिपाहीहरू पाण्डव र सृञ्जयहरूद्वारा मारिँदै थिए, जब मेरो सेना छिन्नभिन्न र हतोत्साहित भइसकेको थियो — तब कौरवहरूले के गरे, मलाई भन।

sanjaya karna bhima
Verse 2 सञ्जय उवाच · Sanjaya narrates
Sanskrit

संजय उवाच दृष्ट्वा भीमं महाबाहुं सूतपुत्रः प्रतापवान्। क्रोधरक्तेक्षणो राजन् भीमसेनमुपाद्रवत्॥

English

Sanjaya said Seeing the mighty-armed Bhima the valiant Karna, with eyes, reddened in anger, rushed towards him.

Hindi

सञ्जय ने कहा — महाबाहु भीम को देखकर पराक्रमी कर्ण क्रोध से लाल आँखें किए उसकी ओर झपटा।

Nepali

सञ्जयले भने — महाबाहु भीमलाई देखेर पराक्रमी कर्ण क्रोधले राता आँखा पारेर उनीतिर झम्टिए।

karna bhima
Verse 3
Sanskrit

तावकं तु बलं दृष्ट्वा भीमसेनात् पराङ्मुखम्। यत्नेन महता राजन् पर्यवस्थापयद् बली॥

English

Beholding your soldiers routed by Bhima the powerful Karna rallied them again with great exertion.

Hindi

भीम द्वारा आपके सैनिकों को छिन्न-भिन्न देखकर बलवान् कर्ण ने महान् प्रयत्न से उन्हें पुनः संगठित किया।

Nepali

भीमद्वारा तपाईंका सिपाहीहरू छिन्नभिन्न भएको देखेर बलवान् कर्णले महान् प्रयत्नले तिनीहरूलाई फेरि सङ्गठित गरे।

karna
Verse 4
Sanskrit

व्यवस्थाप्य महाबाहुस्तव पुत्रस्य वाहिनीम्। प्रत्युद्ययौ तदा कर्णः पाण्डवान् युद्धदुर्मदान्॥ प्रत्युद्ययुस्तु राधेयं पाण्डवानां महारथाः। धुन्वानाः कार्मुकाण्याजौ विक्षिपन्तश्च सायकान्॥

English

Having collected your son's force the largearmed Karna advanced against the heroic Pandavas invincible in battle. Drawing their bows and discharging arrows the great carwarriors of the Pandavas advanced against the son of Radha.

Hindi

आपके पुत्र की सेना को एकत्र करके महाबाहु कर्ण युद्ध में अजेय वीर पाण्डवों के सम्मुख बढ़ा। अपने धनुष खींचते और बाण छोड़ते हुए पाण्डवों के महारथी राधापुत्र के सम्मुख बढ़े।

Nepali

तपाईंका छोराको सेना जम्मा गरेर महाबाहु कर्ण युद्धमा अजेय वीर पाण्डवहरूको सामु बढे। आफ्ना धनुष तान्दै र बाण छाड्दै पाण्डवहरूका महारथीहरू राधापुत्रको सामु बढे।

shikhandi janamejaya
Verse 5
Sanskrit

भीमसेनः शिनेनप्ता शिखण्डी जनमेजयः। धृष्टद्युम्नश्च बलवान् सर्वे चापि प्रभद्रकाः॥ जिघांसन्तो नरव्याघ्राः समन्तात् तव वाहिनीम्। अभ्यद्रवन्त संक्रुद्धाः समरे जितकाशिनः॥

English

Worked up with anger and desiring for victory Bhimasena, the grandson of Sini, Shikhandi Janamejaya, the powerful Dhristadyumna, all the Prabhadrakas and the Panchalas advanced furiously from all directions against your army.

Hindi

क्रोध से भरे और विजय के अभिलाषी भीमसेन, सिनि के पौत्र, शिखण्डी, जनमेजय, बलवान् धृष्टद्युम्न, समस्त प्रभद्रक और पाञ्चाल चारों दिशाओं से क्रोधपूर्वक आपकी सेना पर बढ़े।

Nepali

क्रोधले भरिएका र विजयका अभिलाषी भीमसेन, सिनिका नाति, शिखण्डी, जनमेजय, बलवान् धृष्टद्युम्न, सम्पूर्ण प्रभद्रक र पाञ्चालहरू चारै दिशाबाट क्रोधपूर्वक तपाईंको सेनामाथि बढे।

Verse 6
Sanskrit

तथैव तावका राजन् पाण्डवानामनीकिनीम्। अभ्यद्रवन्त त्वरिता जिघांसन्तो महारथाः॥

English

In the same way the powerful car-warriors of your host speedily advanced against the Pandava army desirous of killing them.

Hindi

इसी प्रकार आपकी सेना के बलवान् महारथी भी पाण्डव-सेना का वध करने की इच्छा से शीघ्रता से उनके सम्मुख बढ़े।

Nepali

त्यसै गरी तपाईंको सेनाका बलवान् महारथीहरू पनि पाण्डव सेनाको वध गर्ने इच्छाले हतारमा तिनीहरूको सामु बढे।

Verse 7
Sanskrit

रथनागाश्वकलिलं पत्तिध्वद समाकुलम्। बभूव पुरुषव्याघ्र सैन्यमद्भुतदर्शनम्॥

English

The hosts, abounding in cars, elephants, the cavalry and infantry, looked exceedingly wonderful.

Hindi

रथों, हाथियों, अश्वारोहियों और पैदल सैनिकों से भरी वे दोनों सेनाएँ अत्यन्त अद्भुत दिखाई दीं।

Nepali

रथ, हात्ती, अश्वारोही र पैदल सिपाहीले भरिएका ती दुवै सेना अत्यन्त अद्भुत देखिए।

dushasana karna shikhandi
Verse 8
Sanskrit

शिखण्डी च ययौ कर्ण धृष्टद्युम्नः सुतं तव। दुःशासनं महाराज महत्या सेनया वृत्तम्॥

English

Shikhandi rushed against Karna and Dhristadyumna, accompanied by a great force, proceeded against your son Dushasana.

Hindi

शिखण्डी कर्ण पर टूट पड़े और विशाल सेना के साथ धृष्टद्युम्न आपके पुत्र दुःशासन के सम्मुख बढ़े।

Nepali

शिखण्डी कर्णमाथि जाइलागे र विशाल सेनासहित धृष्टद्युम्न तपाईंका छोरा दुःशासनको सामु बढे।

yudhishthira nakula sahadeva
Verse 9
Sanskrit

नकुलो वृषसेनं तु चित्रसेनं युधिष्ठिरः। उलूकं समरे राजन् सहदेवः समभ्ययात्॥

English

Nakula against Vrishasena and Yudhishthira advanced against Chitrasena; Sahadeva proceeded against Uluka in that battle. two ran

Hindi

नकुल वृषसेन के सम्मुख और युधिष्ठिर चित्रसेन के सम्मुख बढ़े; उस युद्ध में सहदेव उलूक के सम्मुख गए।

Nepali

नकुल वृषसेनको सामु र युधिष्ठिर चित्रसेनको सामु बढे; त्यो युद्धमा सहदेव उलूकको सामु गए।

arjuna draupadi shakuni drona satyaki draupadeya
Verse 10
Sanskrit

सात्यकिः शकुनि चापि द्रौपदेयाश्च कौरवान्। अर्जुनं च रणे यत्तो द्रोणपुत्रो महारथः॥

English

Satyaki proceeded against Shakuni and the sons of Draupadi against other Kauravas. And the great car-warrior Drona's son proceeded against Arjuna in that battle.

Hindi

सात्यकि शकुनि के सम्मुख गए और द्रौपदी के पुत्र अन्य कौरवों के सम्मुख। और उस युद्ध में महारथी द्रोणपुत्र अर्जुन के सम्मुख बढ़े।

Nepali

सात्यकि शकुनिको सामु गए र द्रौपदीका पुत्रहरू अरू कौरवहरूको सामु। र त्यो युद्धमा महारथी द्रोणपुत्र अर्जुनको सामु बढे।

yudhamanyu
Verse 11
Sanskrit

युधामन्युं महेष्वासं गौतमोऽभ्यपतद्रणे। कृतवर्मा च बलवानुत्तमौजसमाद्रवत्॥

English

Gautama encountered in battle the great bowman Yudhamanyu. And the powerful Kritavarma rushed against Uttamoujasa.

Hindi

गौतम (कृप) ने युद्ध में महाधनुर्धर युधामन्यु का सामना किया। और बलवान् कृतवर्मा उत्तमौजा पर झपटा।

Nepali

गौतम (कृप)ले युद्धमा महाधनुर्धर युधामन्युको सामना गरे। र बलवान् कृतवर्मा उत्तमौजामाथि झम्टिए।

Verse 12
Sanskrit

भीमसेनः कुरून् सर्वान् पुत्रांश्च तव मारिष। सहानीकान् महाबाहुरेक एव न्यवारयत्॥

English

The large-armed Bhimasena alone withstood all your sons with their armies.

Hindi

महाबाहु भीमसेन ने अकेले ही आपके समस्त पुत्रों का उनकी सेनाओं सहित सामना किया।

Nepali

महाबाहु भीमसेनले एक्लै तपाईंका सम्पूर्ण छोराहरूको तिनका सेनासहित सामना गरे।

bhishma karna shikhandi
Verse 13
Sanskrit

शिखण्डी तु ततः कर्ण विचरन्तमभीतवत्। भीष्महन्ता महाराज वारयामास पत्रिभिः॥

English

Thereupon Shikhandi, the slayer of Bhishma, with winged arrows, obstructed Karna ranging fearlessly in the battle-field).

Hindi

तत्पश्चात् भीष्म के संहारक शिखण्डी ने पंखयुक्त बाणों से रणभूमि में निर्भय विचरण करते कर्ण का मार्ग रोका।

Nepali

त्यसपछि भीष्मका संहारक शिखण्डीले प्वाँखयुक्त बाणले रणभूमिमा निर्भय विचरण गरिरहेका कर्णको बाटो छेके।

karna shikhandi
Verse 14
Sanskrit

प्रतिरुद्धस्ततः कर्णो रोषात् प्रस्फुरिताधरः। शिखण्डिनं त्रिभिर्बाणैभ्रुवोर्मध्येऽभ्यताडयत्॥

English

Thus obstructed and with his lips trembling in anger Karna struck Shikhandi on the forehead with three arrows.

Hindi

इस प्रकार रोके जाने पर क्रोध से ओठ काँपते हुए कर्ण ने शिखण्डी को तीन बाणों से ललाट पर मारा।

Nepali

यसरी रोकिएपछि क्रोधले ओठ काँप्दै कर्णले शिखण्डीलाई तीन बाणले निधारमा हाने।

shikhandi
Verse 15
Sanskrit

धारयंस्तु स तान् बाणाशिखण्डी बह्वशोभत। राजतः पर्वतो यद्वत् त्रिभिः शृङ्गैरिवोत्थितैः॥

English

Carrying three arrows Shikhandi shone there like a silver mountain with three elevated summits.

Hindi

तीन बाण धारण किए शिखण्डी वहाँ तीन ऊँचे शिखरों वाले रजत पर्वत के समान शोभित हुए।

Nepali

तीन बाण धारण गरेका शिखण्डी त्यहाँ तीन अग्ला टाकुरा भएको चाँदीको पर्वतजस्तै शोभित भए।

karna
Verse 16
Sanskrit

सोऽतिविद्धो महेष्वासः सूतपुत्रेण संयुगे। कर्ण विव्याध समरे नवत्या निशितैः शरैः॥

English

Sorely wounded by Karna in that battle that great bowman struck him in return with ninety sharp arrows.

Hindi

उस युद्ध में कर्ण द्वारा बुरी तरह घायल होकर उन महाधनुर्धर ने उत्तर में उसे नब्बे तीक्ष्ण बाणों से मारा।

Nepali

त्यो युद्धमा कर्णद्वारा नराम्ररी घाइते भई ती महाधनुर्धरले जवाफमा उनलाई नब्बे तीक्ष्ण बाणले हाने।

karna
Verse 17
Sanskrit

तस्य कर्णो हयान् हत्वा सारथिं च त्रिभिः शरैः। उन्ममाथ ध्वजं चास्य क्षुरप्रेण महारथः॥

English

Having slain his horses and driver with three arrows the great car-warrior Karna struck down his standard with a razor-shaped arrow.

Hindi

तीन बाणों से उनके अश्वों और सारथि का वध करके महारथी कर्ण ने एक क्षुरप्र बाण से उनकी ध्वजा गिरा दी।

Nepali

तीन बाणले उनका अश्व र सारथिको वध गरेर महारथी कर्णले एउटा क्षुरप्र बाणले उनको ध्वजा ढालिदिए।

karna
Verse 18
Sanskrit

हताश्वात्तु ततो यानादवप्लुत्य महारथः। शक्तिं चिक्षेप कर्णाय संक्रुद्ध शत्रुतापनः॥

English

Then jumping down from his horseless car that great car-warrior, the aggrandiser of his enemies, discharged a dart in anger at Karna.

Hindi

तब अश्वहीन रथ से कूदकर शत्रुओं को त्रस्त करने वाले उन महारथी ने क्रोध में कर्ण पर एक शक्ति छोड़ी।

Nepali

तब अश्वविहीन रथबाट हामफालेर शत्रुहरूलाई त्रस्त पार्ने ती महारथीले क्रोधमा कर्णमाथि एउटा शक्ति छाडे।

karna shikhandi
Verse 19
Sanskrit

तां छित्वा समरे कर्णस्त्रिभिारत सायकैः। शिखण्डिनमथाविध्यन्नवभिर्निशितैः शरैः॥

English

Cutting it off in battle with three arrows Karna struck Shikhandi with nine sharp arrows.

Hindi

युद्ध में तीन बाणों से उसे काटकर कर्ण ने शिखण्डी को नौ तीक्ष्ण बाणों से मारा।

Nepali

युद्धमा तीन बाणले त्यो काटेर कर्णले शिखण्डीलाई नौ तीक्ष्ण बाणले हाने।

karna shikhandi
Verse 20
Sanskrit

कर्णचापच्युतान् बाणान् वर्जयंस्तु नरोत्तमः। अपयातस्तस्तूर्णं शिखण्डी भृशविक्षतः॥

English

Avoiding arrows shot off Karna's bow Shikhandi, greatly wounded, quickly retreated from the field.

Hindi

कर्ण के धनुष से छूटे बाणों से बचते हुए गहरे घायल शिखण्डी शीघ्र ही रणभूमि से पीछे हट गए।

Nepali

कर्णको धनुषबाट छुटेका बाणबाट बच्दै गहिरो घाइते शिखण्डी चाँडै रणभूमिबाट पछि हटे।

karna
Verse 21
Sanskrit

ततः कर्णो महाराज पाण्डुसैन्यान्यशातयत्। तूलराशि समासाद्य यथा वायुर्महाबलः॥

English

O king, then Karna fell on the Pandava army as the violent wind disperses a pack of cotton.

Hindi

हे राजन्, तब कर्ण पाण्डव-सेना पर उसी प्रकार टूट पड़ा जैसे प्रचण्ड वायु रुई के ढेर को बिखेर देती है।

Nepali

हे राजन्, तब कर्ण पाण्डव सेनामाथि त्यसरी नै जाइलागे जसरी प्रचण्ड वायुले कपासको थुप्रो छरपस्ट पारिदिन्छ।

dushasana
Verse 22
Sanskrit

धृष्टद्युम्नो महाराज तव पुत्रेण पीडितः। दुःशासनं त्रिभिर्बाणैः प्रत्यविध्यत स्तनान्तरे॥

English

Wounded by your son Dhristadyumna struck, in return, Dushasana on the breast with three arrows.

Hindi

आपके पुत्र द्वारा घायल किए जाने पर धृष्टद्युम्न ने उत्तर में दुःशासन को तीन बाणों से वक्ष पर मारा।

Nepali

तपाईंका छोराद्वारा घाइते पारिएपछि धृष्टद्युम्नले जवाफमा दुःशासनलाई तीन बाणले छातीमा हाने।

dushasana
Verse 23
Sanskrit

तस्य दुःशासनो बाहुं सव्यं विव्याध मारिष। स तेन रुक्मपुड्वेन भल्लेनानतपर्वणा॥

English

Then Dushasana struck the left arm of his enemy with a sharp gold feathered, winged arrows.

Hindi

तब दुःशासन ने एक तीक्ष्ण स्वर्णपंख वाले बाण से अपने शत्रु की बाईं भुजा पर प्रहार किया।

Nepali

तब दुःशासनले एउटा तीक्ष्ण स्वर्णप्वाँख भएको बाणले आफ्ना शत्रुको देब्रे पाखुरामा प्रहार गरे।

dushasana
Verse 24
Sanskrit

धृष्टद्युम्नस्तु निर्विद्धः शरं घोरममर्षणः। दुःशासनाय संक्रुद्धः प्रेषयामास भारत॥

English

Thus wounded and filled with terrible rage Dhristadyumna shot arrows at Dushasana.

Hindi

इस प्रकार घायल होकर और भयंकर क्रोध से भरकर धृष्टद्युम्न ने दुःशासन पर बाण छोड़े।

Nepali

यसरी घाइते भई र भयङ्कर क्रोधले भरिएर धृष्टद्युम्नले दुःशासनमाथि बाण छाडे।

Verse 25
Sanskrit

आपतन्तं महावेगं धृष्टद्युम्नसमीरितम्। शरैश्चिच्छेद पुत्रस्ते त्रिभिरेव विशाम्पते॥

English

O king, with three arrows your son cut-off the shaft discharged by Dhristadyumna which was about to fall with great force.

Hindi

हे राजन्, धृष्टद्युम्न द्वारा छोड़े गए और महान् वेग से गिरने ही वाले उस बाण को आपके पुत्र ने तीन बाणों से काट डाला।

Nepali

हे राजन्, धृष्टद्युम्नले छाडेको र महान् वेगले खस्नै लागेको त्यो बाणलाई तपाईंका छोराले तीन बाणले काटिदिए।

Verse 26
Sanskrit

अथान्यैः सप्तदशभिर्भल्लैः कनकभूषणैः। धृष्टद्युम्नं मसासाद्य बाह्वोरुरसि चार्पयत्॥

English

Then approaching Dhristadyumna he struck him on the breast and two arms with seventeen other gold winged arrows.

Hindi

तत्पश्चात् धृष्टद्युम्न के समीप पहुँचकर उसने उन्हें सत्रह अन्य स्वर्णपंख वाले बाणों से वक्ष और दोनों भुजाओं पर मारा।

Nepali

त्यसपछि धृष्टद्युम्नको नजिक पुगेर उनले उनलाई सत्र अरू स्वर्णप्वाँख भएका बाणले छाती र दुवै पाखुरामा हाने।

Verse 27
Sanskrit

ततः स पार्षतः क्रुद्धो धनुश्चिच्छेद मारिष। क्षुरप्रेण सुतीक्ष्णेन तत उचुक्रुशुर्जनाः॥

English

Then worked up with anger Prisata's son cut-off his bow with a sharp razor shaped arrow at which all his people shouted out.

Hindi

तब क्रोध से भरकर पृषतपुत्र ने एक तीक्ष्ण क्षुरप्र बाण से उसका धनुष काट डाला, जिस पर उनके सब लोग जयघोष कर उठे।

Nepali

तब क्रोधले भरिएर पृषतपुत्रले एउटा तीक्ष्ण क्षुरप्र बाणले उनको धनुष काटिदिए, जसमा उनका सबै मानिसहरू जयघोष गर्न थाले।

Verse 28
Sanskrit

अथान्यद् धनुरादाय पुत्रस्ते प्रहसन्निव। धृष्टद्युमं शरव्रातः समन्तात् पर्यवारयत्॥

English

Your son, however, taking up another bow, smilingly covered Dhristadyumna with wounds of arrows.

Hindi

किन्तु आपके पुत्र ने दूसरा धनुष उठाकर मुस्कुराते हुए धृष्टद्युम्न को बाणों के घावों से भर दिया।

Nepali

तर तपाईंका छोराले अर्को धनुष उठाएर मुस्कुराउँदै धृष्टद्युम्नलाई बाणका घाउले भरिदिए।

Verse 29
Sanskrit

तव पुत्रस्य ते दृष्ट्वा विक्रमं सुमहात्मनः। व्यस्मयन्त रणे योधाः सिद्धाश्चाप्सरसां गणाः॥

English

Beholding the prowess of your high-souled son all the warriors in the field, Siddhas and Apsaras were filled surprise.

Hindi

आपके महात्मा पुत्र का पराक्रम देखकर रणभूमि के समस्त योद्धा, सिद्ध और अप्सराएँ विस्मय से भर गए।

Nepali

तपाईंका महात्मा छोराको पराक्रम देखेर रणभूमिका सम्पूर्ण योद्धा, सिद्ध र अप्सराहरू विस्मयले भरिए।

dushasana
Verse 30
Sanskrit

धृष्टद्युम्नं न पश्याम घटमानं महाबलम्। दुःशासनेन संरुद्धं सिंहेनव महगजम्॥

English

We saw the highly powerful Dhristadyumna obstructed by Dushasana like a huge elephant checked by a lion.

Hindi

हमने अत्यन्त बलवान् धृष्टद्युम्न को दुःशासन द्वारा उसी प्रकार रोका जाता देखा जैसे कोई सिंह किसी विशाल हाथी को रोक ले।

Nepali

हामीले अत्यन्त बलवान् धृष्टद्युम्नलाई दुःशासनद्वारा त्यसरी नै रोकिएको देख्यौँ जसरी कुनै सिंहले कुनै विशाल हात्तीलाई रोक्छ।

Verse 31
Sanskrit

ततः सरथनागाश्वाः पञ्चालाः पाण्डुपूर्वज। सेनापतिं परीप्सन्तो रुरुधुस्तनयं तव॥

English

Then desirous of rescuing their generalissimo, O elder brother of Pandu, the Panchala car-warriors, elephants and horses surrounded your son.

Hindi

हे पाण्डु के ज्येष्ठ भ्राता, तब अपने सेनापति की रक्षा की इच्छा से पाञ्चालों के महारथी, हाथी और अश्व आपके पुत्र को घेरकर खड़े हो गए।

Nepali

हे पाण्डुका जेठा दाजु, तब आफ्ना सेनापतिको रक्षाको इच्छाले पाञ्चालहरूका महारथी, हात्ती र अश्वहरूले तपाईंका छोरालाई घेरे।

Verse 32
Sanskrit

ततः प्रववृत्ते युद्धं तावकानां परैः सह। घोरं प्राणभृतां काले भीमरूपं परंतप॥

English

O slayer of enemies, then ensued a dreadful and destructive encounter between your people and your enemy's host.

Hindi

हे शत्रुसंहारक, तब आपके लोगों और शत्रु की सेना के बीच एक भयंकर और विनाशकारी संग्राम हुआ।

Nepali

हे शत्रुसंहारक, तब तपाईंका मानिसहरू र शत्रुको सेनाबीच एउटा भयङ्कर र विनाशकारी सङ्ग्राम भयो।

nakula
Verse 33
Sanskrit

नकुलं वृषसेनस्तु भित्वा पञ्चभिरायसैः। पितुः समीपे तिष्ठन् वै त्रिभिरन्यैरविध्यत॥

English

Standing by his father's side Vrishasena struck Nakula with five iron arrows and again wounded with three others.

Hindi

अपने पिता के पार्श्व में खड़े वृषसेन ने नकुल को पाँच लौह बाणों से मारा और पुनः तीन अन्य बाणों से घायल किया।

Nepali

आफ्ना पिताको छेउमा उभिएका वृषसेनले नकुललाई पाँच फलामे बाणले हाने र फेरि तीन अरू बाणले घाइते पारे।

nakula
Verse 34
Sanskrit

नकुलस्तु ततः शूरो वृषसेनं हसन्निव। नाराचेन सुतीक्ष्णेन विव्याध हृदये भृशम्॥

English

The heroic Nakula however smiling struck Vrishasena on the breast with a sharp Naracha.

Hindi

किन्तु वीर नकुल ने मुस्कुराते हुए वृषसेन को एक तीक्ष्ण नाराच से वक्ष पर मारा।

Nepali

तर वीर नकुलले मुस्कुराउँदै वृषसेनलाई एउटा तीक्ष्ण नाराचले छातीमा हाने।

Verse 35
Sanskrit

सोऽतिविद्धो बलवता शत्रुणा शत्रुकर्षण। शत्रु विव्याध विंशत्या स च तं पञ्चभिः शरैः॥

English

Thus wounded greatly by his powerful enemy that grinder of his enemies struck his adversary with twenty five arrows.

Hindi

अपने बलवान् शत्रु द्वारा इस प्रकार बुरी तरह घायल होकर उस शत्रुमर्दन ने अपने प्रतिद्वन्द्वी को पच्चीस बाणों से मारा।

Nepali

आफ्नो बलवान् शत्रुद्वारा यसरी नराम्ररी घाइते भई ती शत्रुमर्दनले आफ्नो प्रतिद्वन्द्वीलाई पच्चीस बाणले हाने।

Verse 36
Sanskrit

ततः शरसहस्रेण तावुभौ पुरुर्षभौ। अन्योन्यमाच्छादयतामथोऽभज्यत वाहिनी॥

English

Those two foremost of men covered each other with thousands of arrows at which their respective battalions broke.

Hindi

उन दोनों नरश्रेष्ठों ने एक-दूसरे को सहस्रों बाणों से ढँक दिया, जिससे उनकी अपनी-अपनी टुकड़ियाँ छिन्न-भिन्न हो गईं।

Nepali

ती दुई नरश्रेष्ठले एकअर्कालाई हजारौँ बाणले ढाकिदिए, जसबाट तिनका आ-आफ्ना टुकडी छिन्नभिन्न भए।

duryodhana karna
Verse 37
Sanskrit

स दृष्ट्वा प्रदुतां सेनां धार्तराष्ट्रस्य सूतजः। निवारयामास बलादनुसृत्य विशाम्पते॥

English

Seeing Duryodhana's soldiers quickly flying away Karna, O king, prevented them with force.

Hindi

हे राजन्, दुर्योधन के सैनिकों को शीघ्रता से भागते देखकर कर्ण ने उन्हें बलपूर्वक रोका।

Nepali

हे राजन्, दुर्योधनका सिपाहीहरूलाई हतारमा भागेको देखेर कर्णले तिनीहरूलाई बलपूर्वक रोके।

karna nakula
Verse 38
Sanskrit

निवृत्ते तु ततः कर्णे नकुलः कौरवान् ययौ। कर्णपुत्रस्तु सपरे हित्वा नकुलमेव तु॥ जुगोप चक्रं त्वरितो राधेयस्यैव मारिष।

English

After Karna's departure Nakula proceeded against the Kauravas. Avoiding Nakula in battle Karna's son quickly went to Karna, who was guarding the passage of his chariot.

Hindi

कर्ण के चले जाने पर नकुल कौरवों के सम्मुख बढ़े। युद्ध में नकुल से बचते हुए कर्ण का पुत्र शीघ्र ही कर्ण के पास चला गया, जो अपने रथ के मार्ग की रक्षा कर रहा था।

Nepali

कर्ण गएपछि नकुल कौरवहरूको सामु बढे। युद्धमा नकुलबाट बच्दै कर्णका पुत्र चाँडै कर्णकहाँ गए, जो आफ्नो रथको बाटोको रक्षा गरिरहेका थिए।

sahadeva yama
Verse 39
Sanskrit

उलूकस्तु रणे क्रुद्धः सहदेवेन वारितः॥ तस्याश्वांश्चतुरो हत्वा सहदेवः प्रतापवान्। सारथिं प्रेषयामास यमस्य सूदनं प्रति॥

English

Angry Uluka was restrained by Sahadeva in battle. Having killed his four horse the powerful Sahadeva dispatched his charioteer to the abode of Yama.

Hindi

क्रोधित उलूक को युद्ध में सहदेव ने रोका। उसके चारों अश्वों का वध करके बलवान् सहदेव ने उसके सारथि को यमलोक भेज दिया।

Nepali

क्रोधित उलूकलाई युद्धमा सहदेवले रोके। उनका चारै अश्वको वध गरेर बलवान् सहदेवले उनका सारथिलाई यमलोक पठाइदिए।

Verse 40
Sanskrit

उलूकस्तु ततो यानादवप्लुत्य विशाम्पते। त्रिगर्तानां बलं तूर्णं जगाम पितृनन्दनः॥

English

Then leaping down from his car O king, Uluka, the joy of his sire, soon advanced against the host of Trigarttas.

Hindi

हे राजन्, तब अपने रथ से कूदकर अपने पिता का आनन्द बढ़ाने वाला उलूक शीघ्र ही त्रिगर्तों की सेना की ओर बढ़ा।

Nepali

हे राजन्, तब आफ्नो रथबाट हामफालेर आफ्ना पिताको आनन्द बढाउने उलूक चाँडै त्रिगर्तहरूको सेनातिर बढे।

shakuni satyaki
Verse 41
Sanskrit

सात्यकिः शकुनि विद्ध्वा विंशत्या निशितैः शरैः। ध्वजं चिच्छेद भल्लेन सौबलस्य हसन्निव॥

English

Having pierced Shakuni with twenty sharp arrows Satyaki, as if smiling, struck down the standard of Subala's son with his dart.

Hindi

शकुनि को बीस तीक्ष्ण बाणों से बेधकर सात्यकि ने मानो मुस्कुराते हुए अपनी शक्ति से सुबलपुत्र की ध्वजा गिरा दी।

Nepali

शकुनिलाई बीस तीक्ष्ण बाणले छेडेर सात्यकिले मानौँ मुस्कुराउँदै आफ्नो शक्तिले सुबलपुत्रको ध्वजा ढालिदिए।

shakuni
Verse 42
Sanskrit

सौबलस्तस्य समरे क्रुद्धो राजन् प्रतापवान्। विदार्य कवचं भूयो ध्वजं चिच्छेद काञ्जनम्॥

English

O king, the powerful son of Subala too, worked up with anger, cutting off his coat of mail, again sundered his golden standard.

Hindi

हे राजन्, बलवान् सुबलपुत्र ने भी क्रोध से भरकर उनका कवच काटते हुए उनकी स्वर्णमयी ध्वजा भी काट डाली।

Nepali

हे राजन्, बलवान् सुबलपुत्रले पनि क्रोधले भरिएर उनको कवच काट्दै उनको सुनको ध्वजा पनि काटिदिए।

satyaki
Verse 43
Sanskrit

तथैनं निशितैबाणैः सात्यकिःप्रत्यविध्यत। सारथिं च महाराज त्रिभिरेव समार्पयत्॥

English

Then Satyaki pierced him in return with sharpened arrows and also pierced his charioteer with three arrows.

Hindi

तब सात्यकि ने उत्तर में उसे तीक्ष्ण बाणों से बेधा और उसके सारथि को भी तीन बाणों से बेध दिया।

Nepali

तब सात्यकिले जवाफमा उनलाई तीक्ष्ण बाणले छेडे र उनका सारथिलाई पनि तीन बाणले छेडे।

shakuni yama
Verse 44
Sanskrit

अथास्य वाहांस्त्वरितः शरैर्निन्ये यमक्षयम्। ततोऽवप्लुत्य सहसा शकुनिर्भरतर्षभ॥ आरुहोह रथं तूर्णमुलूकस्य महात्मनः।

English

Then quickly dispatched his horses to the abode of Yama with arrows. Then ( king, jumping down all on a sudden from his own car Shakuni quickly got on Uluka's car.

Hindi

तत्पश्चात् उन्होंने शीघ्र ही बाणों से उसके अश्वों को यमलोक भेज दिया। तब, हे राजन्, सहसा अपने रथ से कूदकर शकुनि शीघ्र ही उलूक के रथ पर चढ़ गया।

Nepali

त्यसपछि उनले चाँडै बाणले उनका अश्वहरूलाई यमलोक पठाइदिए। तब, हे राजन्, एक्कासि आफ्नो रथबाट हामफालेर शकुनि चाँडै उलूकको रथमा चढे।

satyaki
Verse 45
Sanskrit

अपोवाहाथ शीघ्रं स शैनेयाद् युद्धशालिनः॥ सात्यकिस्तु रणे राजस्तावकानामनीकिनीम्। अभिदुद्राव वेगेन ततोऽनीकमभज्यत॥

English

Then that hero, expert in fighting, soon took away Sini's grandson. Then O king, Satyaki, with great force, advanced against your army at which they were all routed.

Hindi

तब युद्ध में निपुण उस वीर ने शीघ्र ही उसे सिनि के पौत्र से दूर पहुँचा दिया। तब, हे राजन्, सात्यकि महान् वेग से आपकी सेना पर बढ़े, जिससे वे सब छिन्न-भिन्न हो गए।

Nepali

तब युद्धमा निपुण ती वीरले चाँडै उनलाई सिनिका नातिबाट टाढा पुर्‍याइदिए। तब, हे राजन्, सात्यकि महान् वेगले तपाईंको सेनामाथि बढे, जसबाट तिनीहरू सबै छिन्नभिन्न भए।

Verse 46
Sanskrit

शैनेयशकसहंछन्नं तव सैन्यं विशाम्पते। भेजे दश दिशस्तूर्णं न्यपतच गतासुवत्॥

English

Covered with arrows shot by Sini's grandson your soldiers, O king, fled away in all directions and dropped down dead.

Hindi

हे राजन्, सिनि के पौत्र द्वारा छोड़े गए बाणों से ढँककर आपके सैनिक समस्त दिशाओं में भाग निकले और मरकर गिर पड़े।

Nepali

हे राजन्, सिनिका नातिले छाडेका बाणले ढाकिएर तपाईंका सिपाहीहरू सम्पूर्ण दिशामा भागे र मरेर ढले।

bhima
Verse 47
Sanskrit

भीमसेनं तव सुतो वारयामास संयुगे। तं तु भीमो मुहूर्तेन व्यश्वसूतरथध्वजम्॥ चक्रे लोकेश्वर तत्र तेनातुष्यन्त वै जनाः।

English

Your son obstructed Bhimasena in battle. Bhima however, in a moment, deprived him of his horses, charioteer, car and standards. His men, O king, were highly pleased.

Hindi

आपके पुत्र ने युद्ध में भीमसेन का मार्ग रोका। किन्तु भीम ने क्षण भर में ही उसे उसके अश्वों, सारथि, रथ और ध्वजाओं से वंचित कर दिया। हे राजन्, उनके लोग अत्यन्त प्रसन्न हुए।

Nepali

तपाईंका छोराले युद्धमा भीमसेनको बाटो छेके। तर भीमले क्षणभरमै उनलाई उनका अश्व, सारथि, रथ र ध्वजाबाट वञ्चित गरिदिए। हे राजन्, उनका मानिसहरू अत्यन्त प्रसन्न भए।

bhima
Verse 48
Sanskrit

ततोऽपायानृपस्तत्र भीमसेनस्य गोचरात्॥ कुरुसैन्यं ततः सर्व भीमसेनमुपाद्रवत्। तत्र नादो महानासीद् भीमसेन जिघांसताम्॥

English

The king soon fled away from Bhimasena's view. Then the entire Kuru army rushed towards Bhimasena. And desirous of killing Bhima they set up a terrible shout.

Hindi

राजा शीघ्र ही भीमसेन की दृष्टि से दूर भाग गया। तब समस्त कुरु-सेना भीमसेन की ओर झपटी। और भीम का वध करने की इच्छा से उन्होंने भयंकर सिंहनाद किया।

Nepali

राजा चाँडै भीमसेनको दृष्टिबाट टाढा भागे। तब सम्पूर्ण कुरु सेना भीमसेनतिर झम्टियो। र भीमको वध गर्ने इच्छाले तिनीहरूले भयङ्कर सिंहनाद गरे।

kripa yudhamanyu
Verse 49
Sanskrit

युधामन्युः कृपं विद्ध्वा धनुरस्याशु चिच्छिदे। अथान्यद् धनुरादाय कृपः शस्त्रभृतां वरः॥ युधामन्योर्ध्वजं सूतं छत्रं चापातयत् क्षितौ। ततोऽपायाद् रथेनैव युधामन्युर्महारथः॥

English

Having struck Kripa Yudhamanyu soon cut-off his bow. But Kripa, the foremost of the wielders of arms, taking up another bow struck down on earth Yudhamanyu's standard, charioteer and umbrella. the great car-warrior Yudhamanyu fled away on his car.

Hindi

कृप पर प्रहार करके युधामन्यु ने शीघ्र ही उनका धनुष काट डाला। किन्तु अस्त्रधारियों में श्रेष्ठ कृप ने दूसरा धनुष उठाकर युधामन्यु की ध्वजा, सारथि और छत्र को पृथ्वी पर गिरा दिया। तब महारथी युधामन्यु अपने रथ पर भाग निकले।

Nepali

कृपमाथि प्रहार गरेर युधामन्युले चाँडै उनको धनुष काटिदिए। तर अस्त्रधारीहरूमा श्रेष्ठ कृपले अर्को धनुष उठाएर युधामन्युको ध्वजा, सारथि र छत्र पृथ्वीमा ढालिदिए। तब महारथी युधामन्यु आफ्नो रथमा भागे।

bhima
Verse 50
Sanskrit

उत्तमौजाश्च हार्दिक्यं भीमं भीमपराक्रमम्। छादयामास सहसा मेघो वृष्ट्येव पर्वतम्॥

English

Uttamouja soon covered Hirdika's son Bhima of dreadful prowess like showers covering a mountain.

Hindi

उत्तमौजा ने शीघ्र ही भयंकर पराक्रम वाले हार्दिक्य (कृतवर्मा) को उसी प्रकार ढँक दिया जैसे वर्षा की धाराएँ किसी पर्वत को ढँक लेती हैं।

Nepali

उत्तमौजाले चाँडै भयङ्कर पराक्रम भएका हार्दिक्य (कृतवर्मा)लाई त्यसरी नै ढाकिदिए जसरी वर्षाका धाराले कुनै पर्वतलाई ढाक्छन्।

Verse 51
Sanskrit

तद् युद्धमासीत् सुमहद् घोररूपं परंतप। यादृशं न मया युद्धं दृष्टपूर्व विशाम्पते॥

English

Then O slayer of enemies, that battle became highly dreadful the like of which had never been seen by me before, O king.

Hindi

हे शत्रुसंहारक, हे राजन्, तब वह युद्ध अत्यन्त भयंकर हो उठा — वैसा युद्ध मैंने पहले कभी नहीं देखा था।

Nepali

हे शत्रुसंहारक, हे राजन्, तब त्यो युद्ध अत्यन्त भयङ्कर भयो — त्यस्तो युद्ध मैले पहिले कहिल्यै देखेको थिइनँ।

Verse 52
Sanskrit

कृतवर्मा ततो राजन्नुत्तमौजसमाहवे। हृदि विव्याध सहसा रथोपस्थ उपाविशत्॥

English

Then Kritavarma, in that battle, O king, all on a sudden struck Uttamouja on the breast at which the latter sank down on his car.

Hindi

हे राजन्, तब उस युद्ध में कृतवर्मा ने सहसा उत्तमौजा को वक्ष पर मारा, जिससे वह अपने रथ पर बैठ गया।

Nepali

हे राजन्, तब त्यो युद्धमा कृतवर्माले एक्कासि उत्तमौजालाई छातीमा हाने, जसबाट उनी आफ्नो रथमा धसिए।

Verse 53
Sanskrit

सारथिस्तमपोवाह रथेन रथिनां वरम्। कुरुसैन्यं ततः सर्व भीमसेनमुपाद्रवत्॥

English

His charioteer however carried away that foremost of car-warriors. Then the Kuru army surrounded Bhimasena from all sides.

Hindi

किन्तु उसके सारथि ने उन महारथी को वहाँ से हटा लिया। तब कुरु-सेना ने चारों ओर से भीमसेन को घेर लिया।

Nepali

तर उनका सारथिले ती महारथीलाई त्यहाँबाट हटाइदिए। तब कुरु सेनाले चारैतिरबाट भीमसेनलाई घेरे।

dushasana
Verse 54
Sanskrit

दुःशासनः सौबलश्च गजानीकेन पाण्डवम्। महता परिवार्यैव क्षुद्रकैरभ्याताडयत्॥

English

With a huge elephant force Dushasana and Subala's son surrounded Pandu's son and began to assail him with small arrows.

Hindi

विशाल गजसेना के साथ दुःशासन और सुबलपुत्र ने पाण्डुपुत्र को घेर लिया और छोटे बाणों से उन पर प्रहार करने लगे।

Nepali

विशाल गजसेनासहित दुःशासन र सुबलपुत्रले पाण्डुपुत्रलाई घेरे र साना बाणले उनीमाथि प्रहार गर्न थाले।

duryodhana bhima
Verse 55
Sanskrit

ततो भीमः शरशतैर्दुर्योधनममर्षणम्। विमुखीकृत्य तरसा गजानीकमुपाद्रवत्॥

English

Thereupon making the angry Duryodhana retreat from the battle-field with a hundred arrows Bhima quickly advanced against the elephant force.

Hindi

तत्पश्चात् सौ बाणों से क्रुद्ध दुर्योधन को रणभूमि से पीछे हटाकर भीम शीघ्र ही उस गजसेना के सम्मुख बढ़े।

Nepali

त्यसपछि सय बाणले क्रुद्ध दुर्योधनलाई रणभूमिबाट पछि हटाएर भीम चाँडै त्यो गजसेनाको सामु बढे।

Verse 56
Sanskrit

तमापतन्तं सहसा गजानीकं वृकोदरः। दृष्टैव सुभृशं क्रुद्धो दिव्यमस्त्रमुदैरयत्॥

English

Beholding that elephant force advance against him all on a sudden Vrikodara, worked up greatly with anger, invited celestial weapons.

Hindi

उस गजसेना को सहसा अपनी ओर बढ़ते देखकर अत्यन्त क्रोध से भरे वृकोदर ने दिव्यास्त्रों का आवाहन किया।

Nepali

त्यो गजसेनालाई एक्कासि आफूतिर बढेको देखेर अत्यन्त क्रोधले भरिएका वृकोदरले दिव्यास्त्रहरूको आवाहन गरे।

indra
Verse 57
Sanskrit

गजैर्गजानभ्यहनद् वज्रणेन्द्र इवासुरान्। ततोऽन्तरिक्षं बाणैघैः शलभैरिव पादपम्॥ छादयामास समरे गजान् निघ्नन् वृकोदरः।

English

He then struck elephants with elephants as Indra assailed the Asuras. Killing the elephants in battle Vrikodara covered the sky with arrows as a swarm of insects cover a flame.

Hindi

तत्पश्चात् उन्होंने हाथियों को हाथियों से उसी प्रकार भिड़ाया जैसे इन्द्र ने असुरों पर प्रहार किया था। युद्ध में हाथियों का वध करते हुए वृकोदर ने आकाश को बाणों से उसी प्रकार ढँक दिया जैसे कीट-पतंगों का झुण्ड किसी ज्वाला को ढँक लेता है।

Nepali

त्यसपछि उनले हात्तीहरूलाई हात्तीहरूसँग त्यसरी नै भिडाए जसरी इन्द्रले असुरहरूमाथि प्रहार गरेका थिए। युद्धमा हात्तीहरूको वध गर्दै वृकोदरले आकाशलाई बाणले त्यसरी नै ढाकिदिए जसरी किरा-फट्याङ्ग्राको झुण्डले कुनै ज्वालालाई ढाक्छ।

bhima
Verse 58
Sanskrit

ततः कुञ्जरयूथानि समेतानि सहस्रशः॥ व्यधमत् तरसा भीमो मेघसङ्घानिवानिलः।

English

As the wind scatters a collection of clouds so Bhima dispersed and killed those elephants collected there in thousands.

Hindi

जैसे वायु मेघों के समूह को बिखेर देती है, वैसे ही भीम ने वहाँ सहस्रों की संख्या में एकत्र उन हाथियों को बिखेरकर मार डाला।

Nepali

जसरी वायुले मेघको समूह छरपस्ट पारिदिन्छ, त्यसरी नै भीमले त्यहाँ हजारौँको सङ्ख्यामा जम्मा भएका ती हात्तीहरू छरपस्ट पारेर मारिदिए।

Verse 59
Sanskrit

सुवर्णजालापिहिता मणिजालैश्च कुञ्जराः॥ रेजुरभ्यधिकं संख्ये विद्युत्वन्त इवाम्बुदाः।

English

Covered with net-works of gold and gems the elephants looked greatly beautiful like clouds charged with lightning.

Hindi

स्वर्ण और रत्नों के जाल से ढँके वे हाथी विद्युत् से युक्त मेघों के समान अत्यन्त सुन्दर दिखाई देते थे।

Nepali

सुन र रत्नका जालले ढाकिएका ती हात्तीहरू विद्युत्ले युक्त मेघजस्तै अत्यन्त सुन्दर देखिन्थे।

bhima
Verse 60
Sanskrit

ते वध्यमाना भीमेन गजा राजन् विदुद्रुवुः॥ केचिद् विभिन्नहृदयाः कुञ्जरा न्यपतन् भुवि।

English

Assailed by Bhima, O king, the elephants fled away on all sides. Some, cut to their hearts, fell down on earth.

Hindi

हे राजन्, भीम द्वारा आक्रान्त होकर हाथी चारों ओर भाग निकले। कुछ, जिनके हृदय बिंध गए थे, पृथ्वी पर गिर पड़े।

Nepali

हे राजन्, भीमद्वारा आक्रान्त भई हात्तीहरू चारैतिर भागे। कोही, जसका मुटु छेडिएका थिए, पृथ्वीमा ढले।

Verse 61
Sanskrit

पतितैर्निपतद्भिश्च गजैर्हेमविभूषितैः॥ अशोभत मही तत्र विशीर्णैरिव पर्वतैः।

English

With elephants adorned with gold fallen there the earth appeared as if strewn with shattered mountains.

Hindi

स्वर्ण से अलंकृत हाथियों के वहाँ गिर पड़ने से पृथ्वी ऐसी दिखाई देने लगी मानो टूटे हुए पर्वतों से पटी हो।

Nepali

सुनले अलङ्कृत हात्तीहरू त्यहाँ ढलेकाले पृथ्वी यस्तो देखिन थाल्यो मानौँ भाँचिएका पर्वतले छोपिएको होस्।

Verse 62
Sanskrit

दीप्ताभै रत्नवद्भिश्च पतितैर्गजयोधिभिः॥ रराज भूमिः पतितैः क्षीणपुण्यैरिव ग्रहैः।

English

With fallen elephant warriors, shining and adorned with jewels and the earth shone beautiful as if covered with planets dropped for the wane of virtue.

Hindi

गिरे हुए, रत्नों से अलंकृत और चमकते गजयोद्धाओं से पृथ्वी ऐसी सुन्दर दिखाई दी मानो धर्म के क्षीण होने पर गिरे हुए ग्रहों से ढँकी हो।

Nepali

ढलेका, रत्नले अलङ्कृत र चम्किरहेका गजयोद्धाहरूले पृथ्वी यस्तो सुन्दर देखियो मानौँ धर्म क्षीण हुँदा खसेका ग्रहहरूले ढाकिएको होस्।

Verse 63
Sanskrit

ततो भिन्नकटा नागा भिन्नकुम्भकरास्तथा॥ दुद्रुवु शतशः संख्ये भीमसेनशराहताः।

English

With their temples, frontal globes and trunks maimed the elephants, struck by Bhimasena's arrows, fled away in hundreds in that battle.

Hindi

भीमसेन के बाणों से आहत होकर, कनपटियाँ, कुम्भस्थल और सूँड़ें कट जाने पर उस युद्ध में सैकड़ों हाथी भाग निकले।

Nepali

भीमसेनका बाणले हानिएर, कन्चट, कुम्भस्थल र सुँड काटिएपछि त्यो युद्धमा सयौँ हात्ती भागे।

Verse 64
Sanskrit

केचिद् वमन्तो रुधिरं भयार्ताः पर्वतोपमाः॥ व्यद्रवञ्छरविद्धागा धातुचित्रा इवाचलाः।

English

With their limbs wounded with arrows, stricken with fear and vomiting blood, some, huge like mountains, fled away like mountains adorned with metals.

Hindi

बाणों से अंग घायल होने पर, भय से ग्रस्त और रुधिर वमन करते हुए कुछ पर्वतों के समान विशाल हाथी धातुओं से सुशोभित पर्वतों के समान भाग निकले।

Nepali

बाणले अङ्ग घाइते भएपछि, भयले ग्रस्त र रगत वमन गर्दै केही पर्वतजस्तै विशाल हात्तीहरू धातुले सुशोभित पर्वतजस्तै भागे।

Verse 65
Sanskrit

महाभुजगसंकाशौ चन्दनागुरुरूषितौ॥ अपश्यं भीमसेनस्य धनुर्विक्षिपतो भुजौ।

English

There they saw the two arms of Bhimasena, holding bows, pasted with sandal and Aguru and resembling two huge serpents.

Hindi

वहाँ उन्होंने भीमसेन की धनुष थामे हुई दोनों भुजाएँ देखीं, जो चन्दन और अगुरु से लिप्त थीं और दो विशाल सर्पों के समान प्रतीत होती थीं।

Nepali

त्यहाँ तिनीहरूले भीमसेनका धनुष समातेका दुवै पाखुरा देखे, जो चन्दन र अगुरुले लिपिएका थिए र दुई विशाल सर्पजस्तै देखिन्थे।

Verse 66
Sanskrit

तस्य ज्यातलनिर्घोषं श्रुत्वाशनिसमस्वनम्॥ विमुञ्चन्तः शकृन्मूत्रं गजाः प्रादुद्रुवु शम्।

English

Hearing the twang of his bow resembling the sound of a thunder-bolt the elephants passed urine and excreta and fled away.

Hindi

वज्र के शब्द के समान उनके धनुष की टंकार सुनकर हाथी मूत्र और मल त्यागते हुए भाग निकले।

Nepali

वज्रको शब्दजस्तै उनको धनुषको टङ्कार सुनेर हात्तीहरू पिसाब र मल त्याग्दै भागे।

shiva
Verse 67
Sanskrit

भीमसेनस्य तत् कर्म राजन्नेकस्य धीमतः। निघ्नतः सर्वभूतानि रुद्रस्येव च निर्बभौ॥

English

That feat, of the intelligent Bhimasena who fought single-handed, resembled that of Rudra while destroying all creatures.

Hindi

अकेले युद्ध करने वाले उन बुद्धिमान् भीमसेन का वह पराक्रम समस्त प्राणियों का संहार करते समय के रुद्र के पराक्रम के समान था।

Nepali

एक्लै युद्ध गर्ने ती बुद्धिमान् भीमसेनको त्यो पराक्रम सम्पूर्ण प्राणीको संहार गर्दाका रुद्रको पराक्रमजस्तै थियो।