अध्याय 47

लोमशको आगमन

देखाउनुहोस्:
दृश्य:
arjuna indra
श्लोक 1
संस्कृत

वैशम्पायन उवाच कदाचिदटमानस्तु महर्षिरुत लोमशः। जगाम शक्रभवनं पुरन्दरदिदृक्षया॥ स समेत्य नमस्कृत्य देवराज महामुनिः। ददर्शार्धासनगतं पाण्डवं वासवस्य हि॥

अङ्ग्रेजी

Vaishampayana said : One day the great Rishi Lomasha, in the course of his wanderings, went to the abode of Shakra (Indra) with the intention of seeing Purandara (Indra). Having come to him, the great Rishi bowed to the king of the celestials. He saw that the son of Pandu (Arjuna) occupying the half of the seat of Vasava (Indra).

हिन्दी

वैशम्पायन ने कहा — एक दिन महर्षि लोमश अपने भ्रमण के क्रम में पुरन्दर (इन्द्र) के दर्शन के अभिप्राय से शक्र (इन्द्र) के निवास पर गए। उनके पास पहुँचकर उन महर्षि ने देवराज को प्रणाम किया। उन्होंने देखा कि पाण्डुपुत्र (अर्जुन) वासव (इन्द्र) के आसन का आधा भाग ग्रहण किए हुए हैं।

नेपाली

वैशम्पायनले भने — एक दिन महर्षि लोमश आफ्नो भ्रमणको क्रममा पुरन्दर (इन्द्र)को दर्शनको अभिप्रायले शक्र (इन्द्र)को निवासमा गए। उनको नजिक पुगेर ती महर्षिले देवराजलाई प्रणाम गरे। उनले देखे कि पाण्डुपुत्र (अर्जुन) वासव (इन्द्र)को आसनको आधा भाग ग्रहण गरिरहेका छन्।

indra
श्लोक 2
संस्कृत

ततः शक्राभ्यनुज्ञात आसने विष्टरोत्तरे। निषसाद द्विजश्रेष्ठः पूज्यमानो महर्षिभिः॥

अङ्ग्रेजी

Having been worshipped by the great Rishis, that best of the twice-born sat at the . desire of Shakra (Indra) on an excellent seat.

हिन्दी

महर्षियों के द्वारा पूजित होकर वे द्विजश्रेष्ठ शक्र (इन्द्र) की इच्छा से एक उत्तम आसन पर बैठे।

नेपाली

महर्षिहरूद्वारा पूजित भई ती द्विजश्रेष्ठ शक्र (इन्द्र)को इच्छाले एउटा उत्तम आसनमा बसे।

arjuna indra
श्लोक 3
संस्कृत

तस्य दृष्ट्वाभवद् बुद्धिः पार्थमिन्द्रासने स्थितम् कथं नु क्षत्रियः पार्थः शक्रासनमवाप्तवान्॥

अङ्ग्रेजी

Seeing Arjuna seated on the seat of Indra, he pondered as to how Partha had attained to the seat of Shakra, he being (but) a Kshatriya.

हिन्दी

अर्जुन को इन्द्र के आसन पर बैठा देखकर उन्होंने विचार किया कि पार्थ, जो केवल क्षत्रिय हैं, शक्र का आसन कैसे प्राप्त कर सके।

नेपाली

अर्जुनलाई इन्द्रको आसनमा बसेको देखेर उनले विचार गरे कि पार्थ, जो केवल क्षत्रिय हुन्, शक्रको आसन कसरी प्राप्त गर्न सके।

श्लोक 4
संस्कृत

किं त्वस्य सुकृतं कर्म के लोका वै विनिर्जिताः। स एवमनुसम्प्राप्तः स्थानं देवनमस्कृतम्॥

अङ्ग्रेजी

What act of merit had been performed by him and what regions had been conquered by him that he had obtained a seat which was worshipped by the celestials themselves?

हिन्दी

उन्होंने ऐसा कौन-सा पुण्यकर्म किया है और कौन-से लोक जीते हैं कि उन्हें ऐसा आसन प्राप्त हुआ जो स्वयं देवताओं से पूजित है?

नेपाली

उनले कस्तो पुण्यकर्म गरेका छन् र कुन-कुन लोक जितेका छन् कि उनलाई यस्तो आसन प्राप्त भयो जो स्वयं देवताहरूबाट पूजित छ?

श्लोक 5
संस्कृत

तस्य विज्ञाय संकल्पं शक्रो वृत्रनिषूदनः। लोमशं प्रहसन् वाक्यमिदमाह शचीपतिः॥

अङ्ग्रेजी

Having known his thoughts, the slayer of Vritra, Shakra, the husband of Sachi, smilingly spoke these words to Lomasha.

हिन्दी

उनके विचार जानकर वृत्रहन्ता, शची के पति शक्र ने मुस्कराते हुए लोमश से ये वचन कहे।

नेपाली

उनको विचार जानेर वृत्रहन्ता, शचीका पति शक्रले मुस्कुराउँदै लोमशलाई यी वचन भने।

arjuna indra
श्लोक 6
संस्कृत

ब्रह्मर्षे श्रूयतां यत् ते मनसैतद् विवक्षितम्। नायं केवलमर्यो वै मानुषत्वमुपागतः॥

अङ्ग्रेजी

Indra said: O Brahmarshi, hear all about what is now passing in your mind. This one (Arjuna) is not a mortal, though he has taken his birth among men.

हिन्दी

इन्द्र ने कहा — हे ब्रह्मर्षि, इस समय आपके मन में जो कुछ चल रहा है, उसके विषय में सब सुनिए। ये (अर्जुन) मर्त्य नहीं हैं, यद्यपि इन्होंने मनुष्यों के बीच जन्म लिया है।

नेपाली

इन्द्रले भने — हे ब्रह्मर्षि, यस बेला तपाईंको मनमा जे-जति चलिरहेको छ, त्यसका विषयमा सबै सुन्नुहोस्। यिनी (अर्जुन) मर्त्य होइनन्, यद्यपि यिनले मनुष्यहरूका बीचमा जन्म लिएका छन्।

kunti
श्लोक 7
संस्कृत

महर्षे मम पुत्रोऽयं कुन्त्यां जातो महाभुजः। अस्त्रहेतोरिह प्राप्तः कस्पाच्चित् कारणान्तरात्॥ अहो नैनं भवान् वेत्ति पुराणमृषिसत्तमम्। शृणु मे वदतो ब्रह्मन् योऽयं यच्चास्य कारणम्॥

अङ्ग्रेजी

O great Rishi, this mighty-armed hero is my son, born (in the womb) of Kunti. He has come here to obtain weapons. For what wonderful reason. Alas, you do not recognise him as the excellent Rishi of old! O Brahmana, listen to me, I shall tell you who he is and for what reason he has come here.

हिन्दी

हे महर्षि, ये महाबाहु वीर मेरे पुत्र हैं, जो कुन्ती के (गर्भ से) उत्पन्न हुए हैं। ये यहाँ अस्त्र प्राप्त करने आए हैं। किस अद्भुत कारण से — हाय, आप इन्हें प्राचीन काल के उस श्रेष्ठ ऋषि के रूप में नहीं पहचानते! हे ब्राह्मण, मेरी बात सुनिए; मैं आपको बताऊँगा कि ये कौन हैं और किस कारण यहाँ आए हैं।

नेपाली

हे महर्षि, यी महाबाहु वीर मेरा पुत्र हुन्, जो कुन्तीको (गर्भबाट) उत्पन्न भएका हुन्। यिनी यहाँ अस्त्र प्राप्त गर्न आएका छन्। कस्तो अद्भुत कारणले — हाय, तपाईंले यिनलाई प्राचीन कालका ती श्रेष्ठ ऋषिका रूपमा चिन्नुहुन्न! हे ब्राह्मण, मेरो कुरा सुन्नुहोस्; म तपाईंलाई बताउनेछु कि यिनी को हुन् र कुन कारणले यहाँ आएका छन्।

krishna arjuna
श्लोक 8
संस्कृत

नरनारायणौ यौ तौ पुराणावृषिसत्तमौ। ताविमावनुजानीहि हृषीकेशधनंजयौ॥

अङ्ग्रेजी

Know, those two excellent and ancient Rishis, known by the name of Nara and Narayana, are none else than Hrishikesha (Krishna) and Dhananjaya (Arjuna).

हिन्दी

जान लीजिए, नर और नारायण नाम से प्रसिद्ध वे दोनों श्रेष्ठ और प्राचीन ऋषि हृषीकेश (कृष्ण) और धनंजय (अर्जुन) के अतिरिक्त और कोई नहीं हैं।

नेपाली

थाहा पाउनुहोस्, नर र नारायण नामले प्रसिद्ध ती दुवै श्रेष्ठ र प्राचीन ऋषि हृषीकेश (कृष्ण) र धनञ्जय (अर्जुन)बाहेक अरू कोही होइनन्।

श्लोक 9
संस्कृत

विख्यातौ त्रिषु लोकेषु नरनारायणावृषी। कार्यार्थमवतीर्णौ तौ पृथ्वीं पुण्यप्रतिश्रयाम्॥

अङ्ग्रेजी

The Rishis Nara and Narayana are renowned all over the three worlds; they have descended (on earth) for the accomplishment of certain purpose on earth, which is the region for the acquisition of virtue.

हिन्दी

नर और नारायण ऋषि तीनों लोकों में विख्यात हैं; वे किसी विशेष प्रयोजन की सिद्धि के लिए पृथ्वी पर अवतरित हुए हैं, जो धर्म के अर्जन का क्षेत्र है।

नेपाली

नर र नारायण ऋषि तीनै लोकमा विख्यात छन्; तिनीहरू कुनै विशेष प्रयोजनको सिद्धिका लागि पृथ्वीमा अवतरित भएका हुन्, जो धर्म आर्जनको क्षेत्र हो।

krishna arjuna
श्लोक 10
संस्कृत

यन्न शक्यं सुरैर्द्रष्टुमृषिभिर्वा महात्मभिः। तदाश्रमपदं पुण्यं बदरीनाम विश्रुतम्॥ स निवासोऽभवद् विप्र विष्णोर्जिष्णोस्तथैव च। यत् प्रववृते गङ्गा सिद्धचारणसेविता॥

अङ्ग्रेजी

The sacred hermitage, which even the celestials and the high-souled Rishis adore, which is known by the name of Badarika, which is situate at the source of the Ganges and which is frequented by the Siddhas and the Charanas, O Brahmana, was the abode of Vishnu (Krishna) and Jishnu (Arjuna).

हिन्दी

वह पवित्र आश्रम, जिसकी आराधना देवता और महात्मा ऋषि भी करते हैं, जो बदरिका के नाम से विख्यात है, जो गंगा के उद्गम पर स्थित है और जो सिद्धों और चारणों से सेवित है — हे ब्राह्मण, वही विष्णु (कृष्ण) और जिष्णु (अर्जुन) का निवास था।

नेपाली

त्यो पवित्र आश्रम, जसको आराधना देवता र महात्मा ऋषिहरूले पनि गर्दछन्, जो बदरिकाको नामले विख्यात छ, जो गङ्गाको उद्गममा अवस्थित छ र जो सिद्ध र चारणहरूले सेवित छ — हे ब्राह्मण, त्यही विष्णु (कृष्ण) र जिष्णु (अर्जुन)को निवास थियो।

श्लोक 11
संस्कृत

तौ मन्नियोगाद् ब्रह्मर्षे क्षितौ जातौ महाद्युती। भूमे रावतरणं महावीरों करिष्यतः॥

अङ्ग्रेजी

O Brahmarshi, those two effulgent ones have at my request taken their birth on earth. Those two greatly powerful ones will remove the burden of the earth.

हिन्दी

हे ब्रह्मर्षि, वे दोनों तेजस्वी मेरी प्रार्थना से पृथ्वी पर जन्मे हैं। वे दोनों महाबली पृथ्वी का भार दूर करेंगे।

नेपाली

हे ब्रह्मर्षि, ती दुवै तेजस्वी मेरो प्रार्थनाले पृथ्वीमा जन्मेका हुन्। ती दुवै महाबलीले पृथ्वीको भार हटाउनेछन्।

श्लोक 12
संस्कृत

उद्धृत्ता ह्यसुराः केचिन्निवातकवचा इति। विप्रियेषु स्थितास्माकं वरदानेन मोहिताः॥

अङ्ग्रेजी

Besides, there are certain Asuras, called Nivatkavachas who, being proud of the boon they have acquired, are (now) engaged in doing us injuries.

हिन्दी

इसके अतिरिक्त, निवातकवच नामक कुछ असुर हैं, जो अपने प्राप्त वरदान के अभिमान में (इस समय) हमारा अपकार करने में लगे हैं।

नेपाली

यसबाहेक, निवातकवच नामक केही असुर छन्, जो आफूले पाएको वरदानको अभिमानमा (यस बेला) हाम्रो अपकार गर्नमा लागेका छन्।

श्लोक 13
संस्कृत

तर्कयन्ते सुरान् हन्तुं बलदर्पसमन्विताः। देवान् न गणयन्त्येते तथा दत्तवरा हि ते॥

अङ्ग्रेजी

Proud of their great prowess, they are planning the destruction of the celestials, for having received the boon, they do not at all regard the celestials.

हिन्दी

अपने महान् पराक्रम के अभिमान में वे देवताओं के विनाश की योजना बना रहे हैं, क्योंकि वरदान पाकर वे देवताओं की तनिक भी परवाह नहीं करते।

नेपाली

आफ्नो महान् पराक्रमको अभिमानमा तिनीहरू देवताहरूको विनाशको योजना बनाइरहेका छन्, किनभने वरदान पाएर तिनीहरूले देवताहरूको तनिक पनि वास्ता गर्दैनन्।

kapila
श्लोक 14
संस्कृत

पातालवासिनो रौद्रा दनोः पुत्रा महाबलाः। सर्वदेवनिकाया हि नालं योधयितुं हि तान्॥ योऽसौ भूमिगतः श्रीमान् विष्णुर्मधुनिषूदनः। कपिलो नाम देवोऽसौ भगवानजितो हरिः॥

अङ्ग्रेजी

Those fearful and greatly powerful sons of Dano live in the nether regions. Even all the celestials put together are in capable of fighting with them. The blessed Vishnu, the slayer of Madhu, he who was known on earth as Kapila,

हिन्दी

दनु के वे भयंकर और महाबली पुत्र पाताल लोक में रहते हैं। समस्त देवता मिलकर भी उनसे युद्ध करने में असमर्थ हैं। परमपूज्य विष्णु, मधु के संहारक, जो पृथ्वी पर कपिल के नाम से विख्यात हुए —

नेपाली

दनुका ती भयङ्कर र महाबली पुत्र पाताल लोकमा बस्दछन्। सम्पूर्ण देवता मिलेर पनि तिनीहरूसँग युद्ध गर्न असमर्थ छन्। परमपूज्य विष्णु, मधुका संहारक, जो पृथ्वीमा कपिलको नामले विख्यात भए —

श्लोक 15
संस्कृत

येन पूर्वं महात्मानः खनमाना रसातलम्। दर्शनादेव निहताः सगरस्यात्मजा विभो॥

अङ्ग्रेजी

O exalted one, who destroyed by his glance alone the high-souled sons of Sagara when they came roaring towards him, that illustrious and invincible.

हिन्दी

हे परमपूज्य, जिन्होंने केवल अपनी दृष्टि से ही सगर के महात्मा पुत्रों को भस्म कर दिया जब वे गरजते हुए उनकी ओर आए — वे यशस्वी और अजेय —

नेपाली

हे परमपूज्य, जसले केवल आफ्नो दृष्टिले नै सगरका महात्मा पुत्रहरूलाई भस्म पारे जब तिनीहरू गर्जँदै उनीतिर आए — ती यशस्वी र अजेय —

krishna arjuna
श्लोक 16
संस्कृत

तेन कार्यं महत् कार्यमस्माकं द्विजसत्तम। पार्थेन च महायुद्धे समेताभ्यां न संशयः॥

अङ्ग्रेजी

O foremost of Brahmanas, Hari (Krishna) is capable alone or with Partha both together, of doing us a great good in a great battle. There is no doubt about it.

हिन्दी

हे ब्राह्मणश्रेष्ठ, हरि (कृष्ण) अकेले अथवा पार्थ के साथ मिलकर, महायुद्ध में हमारा महान् हित करने में समर्थ हैं। इसमें कोई सन्देह नहीं।

नेपाली

हे ब्राह्मणश्रेष्ठ, हरि (कृष्ण) एक्लै अथवा पार्थसँग मिलेर, महायुद्धमा हाम्रो महान् हित गर्न समर्थ छन्। यसमा कुनै सन्देह छैन।

krishna
श्लोक 17
संस्कृत

सोऽसुरान् दर्शनादेव शक्तो हन्तुं सहानुगान्। निवातकवचान् सर्वान् नागानिव महाह्रदे॥

अङ्ग्रेजी

Like the snakes in a great lake he (Krishna) is capable of destroying at the very first sight all those Asuras, the Nivatkavachas, with all their followers.

हिन्दी

जैसे महासरोवर के सर्पों को (नष्ट किया जाता है), वैसे ही वे (कृष्ण) उन समस्त असुरों, निवातकवचों को उनके समस्त अनुयायियों सहित पहली ही दृष्टि में नष्ट करने में समर्थ हैं।

नेपाली

जसरी महासरोवरका सर्पहरूलाई (नष्ट गरिन्छ), त्यसै गरी उनी (कृष्ण) ती सम्पूर्ण असुर, निवातकवचहरूलाई तिनका सम्पूर्ण अनुयायीसहित पहिलो दृष्टिमै नष्ट गर्न समर्थ छन्।

श्लोक 18
संस्कृत

किं तु नाल्पेन कार्येण प्रबोध्यो मधुसूदनः। तेजसः सुमहाराशिः प्रबुद्धः प्रदहेज्जगत्॥

अङ्ग्रेजी

But the slayer of Madhu should not be requested to perform an insignificant task. He can consume the Universe by the great mass of his effulgence, if he minds to increase it.

हिन्दी

किन्तु मधु के संहारक से कोई तुच्छ कार्य करने की प्रार्थना नहीं करनी चाहिए। यदि वे अपना तेज बढ़ाना चाहें, तो वे उस महान् तेजराशि से समस्त विश्व को भस्म कर सकते हैं।

नेपाली

तर मधुका संहारकसँग कुनै तुच्छ कार्य गर्ने प्रार्थना गर्नुहुँदैन। यदि उनले आफ्नो तेज बढाउन चाहे भने, उनले त्यस महान् तेजराशिले सम्पूर्ण विश्व भस्म पार्न सक्दछन्।

arjuna
श्लोक 19
संस्कृत

अयं तेषां समस्तानां शक्तः प्रतिसमासने। तान् निहत्य रणे शूरः पुनर्यास्यति मानुषान्॥

अङ्ग्रेजी

This one (Arjuna) also is quite competent to fight with them all. This hero, having destroyed them all in a battle, will again go back to the earth.

हिन्दी

ये (अर्जुन) भी उन सबसे युद्ध करने में पूर्णतः समर्थ हैं। ये वीर उन सबका युद्ध में संहार करके पुनः पृथ्वी पर लौट जाएँगे।

नेपाली

यिनी (अर्जुन) पनि ती सबैसँग युद्ध गर्न पूर्णतः समर्थ छन्। यी वीरले ती सबैको युद्धमा संहार गरेर पुनः पृथ्वीमा फर्कनेछन्।

yudhishthira
श्लोक 20
संस्कृत

भवानस्मन्नियोगेन यातु तावन्महीतलम्। काम्यके द्रक्ष्यसे वीरं निवसन्तं युधिष्ठिरम्॥

अङ्ग्रेजी

At my request go back to the earth. You will find the heroic Yudhishthira living in the Kamyaka (forest).

हिन्दी

मेरी प्रार्थना से आप पृथ्वी पर लौट जाइए। आप वीर युधिष्ठिर को काम्यक (वन) में रहते हुए पाएँगे।

नेपाली

मेरो प्रार्थनाले तपाईं पृथ्वीमा फर्कनुहोस्। तपाईंले वीर युधिष्ठिरलाई काम्यक (वन)मा बसिरहेको भेट्नुहुनेछ।

श्लोक 21
संस्कृत

स वाच्यो मम संदेशाद्धर्मात्मा सत्यसंगरः। नोत्कण्ठा फाल्गुने कार्या कृतास्त्रः शीघ्रमेष्यति॥

अङ्ग्रेजी

On my behalf tell that invincible and virtuous hero that he should not be anxious for Falguni. He will soon return acquiring all weapons.

हिन्दी

मेरी ओर से उन अजेय और धर्मात्मा वीर से कहिएगा कि वे फाल्गुनी के लिए चिन्तित न हों। वे समस्त अस्त्र प्राप्त करके शीघ्र ही लौटेंगे।

नेपाली

मेरो तर्फबाट ती अजेय र धर्मात्मा वीरलाई भन्नुहोस् कि उनी फाल्गुनीका लागि चिन्तित नहून्। उनी सम्पूर्ण अस्त्र प्राप्त गरेर चाँडै नै फर्कनेछन्।

bhishma drona
श्लोक 22
संस्कृत

नाशुद्धबाहुवीर्येण नाकृतास्त्रेण वा रणे। भीष्मद्रोणादयो युद्धे शक्याः प्रतिसमासितुम्॥

अङ्ग्रेजी

For without the sacred prowess of arms and without the skill in weapons and in war, he will not be able to meet Bhishma, Drona and others in battle. Tell him.

हिन्दी

क्योंकि शस्त्रों के पवित्र पराक्रम के बिना तथा अस्त्रों और युद्ध के कौशल के बिना वे युद्ध में भीष्म, द्रोण और अन्यों का सामना नहीं कर सकेंगे। यह उनसे कहिएगा।

नेपाली

किनभने शस्त्रको पवित्र पराक्रमबिना तथा अस्त्र र युद्धको कौशलबिना उनले युद्धमा भीष्म, द्रोण र अरूको सामना गर्न सक्नेछैनन्। यो उनलाई भन्नुहोस्।

arjuna
श्लोक 23
संस्कृत

गृहीतास्त्रो गुडाकेशो महाबाहुर्महामनाः। नृत्यवादित्रगीतानां दिव्यानां पारमीयिवान्॥

अङ्ग्रेजी

That the high-minded and the mighty-armed Gudakesha Arjuna has acquired all weapons and has mastered the arts of celestials dancing and vocal and instrumental music.

हिन्दी

(यह भी कहिएगा) कि उदारचेता और महाबाहु गुडाकेश अर्जुन ने समस्त अस्त्र प्राप्त कर लिए हैं तथा दिव्य नृत्य और गायन-वादन की कलाओं में भी निपुणता पा ली है।

नेपाली

(यो पनि भन्नुहोस्) कि उदारचेता र महाबाहु गुडाकेश अर्जुनले सम्पूर्ण अस्त्र प्राप्त गरिसकेका छन् तथा दिव्य नृत्य र गायन-वादनका कलामा पनि निपुणता पाइसकेका छन्।

श्लोक 24
संस्कृत

भवानपि विविक्तानि तीर्थानि मनुजेश्वर। भ्रातृभिः सहितः सर्वैर्द्रष्टुमर्हत्यरिंदम॥ तीर्थेष्वाप्लुत्य पुण्येषु विपाप्मा विगतज्वरः। राज्यं भोक्ष्यसि राजेन्द्र सुखी विगतकल्मष।॥

अङ्ग्रेजी

(You should also tell him) saying, “O foremost of men, O chastiser of foes, you too with all your brothers should see the various sacred shrines. O king of kings, having bathed in various sacred waters, you will be cleansed of your sins and the fever of your heart will abate. You will then be able to enjoy your kingdom in happiness."

हिन्दी

(उनसे यह भी कहिएगा) — "हे पुरुषश्रेष्ठ, हे शत्रुदमन, आपको भी अपने समस्त भाइयों सहित नाना पवित्र तीर्थों के दर्शन करने चाहिए। हे राजाधिराज, नाना पवित्र जलों में स्नान करके आप अपने पापों से शुद्ध हो जाएँगे और आपके हृदय का सन्ताप शान्त होगा। तब आप सुखपूर्वक अपने राज्य का भोग कर सकेंगे।"

नेपाली

(उनलाई यो पनि भन्नुहोस्) — "हे पुरुषश्रेष्ठ, हे शत्रुदमन, तपाईंले पनि आफ्ना सम्पूर्ण दाजुभाइसहित नाना पवित्र तीर्थको दर्शन गर्नुपर्दछ। हे राजाधिराज, नाना पवित्र जलमा स्नान गरेर तपाईं आफ्ना पापबाट शुद्ध हुनुहुनेछ र तपाईंको हृदयको सन्ताप शान्त हुनेछ। तब तपाईंले सुखपूर्वक आफ्नो राज्यको भोग गर्न सक्नुहुनेछ।"

yudhishthira
श्लोक 25
संस्कृत

भवांश्चैनं द्विजश्रेष्ठ पर्यटन्तं महीतलम्। त्रातुमर्हति विप्राक्य तपोबलसमन्वितः।॥

अङ्ग्रेजी

O best of Brahmanas, O foremost of the twice-born, endued with the prowess of asceticism, you should protect him (Yudhishthira) in his wandering over the earth.

हिन्दी

हे ब्राह्मणश्रेष्ठ, हे द्विजश्रेष्ठ, तपस्या के पराक्रम से युक्त आप पृथ्वी पर उनके (युधिष्ठिर के) भ्रमण में उनकी रक्षा कीजिए।

नेपाली

हे ब्राह्मणश्रेष्ठ, हे द्विजश्रेष्ठ, तपस्याको पराक्रमले युक्त तपाईंले पृथ्वीमा उनको (युधिष्ठिरको) भ्रमणमा उनको रक्षा गर्नुहोस्।

श्लोक 26
संस्कृत

गिरिदुर्गेषु च सदा देशेषु विषमेषु च। वसन्ति राक्षसा रौद्रास्तेभ्यो रक्षां विधास्यति॥

अङ्ग्रेजी

Fearful Rakshasas always live in mountain passes and in rugged steppes. Protect him from them.

हिन्दी

पर्वतों के दर्रों और दुर्गम बीहड़ों में सदा भयंकर राक्षस रहते हैं। उनसे उनकी रक्षा कीजिए।

नेपाली

पर्वतका घाँटी र दुर्गम बीहडमा सधैँ भयङ्कर राक्षस बस्दछन्। तिनीहरूबाट उनको रक्षा गर्नुहोस्।

yudhishthira
श्लोक 27
संस्कृत

एवमुक्तो महेन्द्रेण बीभत्सुरपि लोमशम्। उवाच प्रयतो वाक्यं रक्षेथाः पाण्डुनन्दनम्॥

अङ्ग्रेजी

Vaishampayana said : Having been thus addressed by Mahendra, Vibhatsu also spoke to Lomasha with all reverence, saying, “Protect the son of Pandu (Yudhishthira).

हिन्दी

वैशम्पायन ने कहा — महेन्द्र के द्वारा इस प्रकार कहे जाने पर विभत्सु (अर्जुन) ने भी लोमश से पूर्ण श्रद्धा के साथ कहा — "पाण्डुपुत्र (युधिष्ठिर) की रक्षा कीजिए।

नेपाली

वैशम्पायनले भने — महेन्द्रद्वारा यसरी भनिँदा विभत्सु (अर्जुन)ले पनि लोमशलाई पूर्ण श्रद्धाका साथ भने — "पाण्डुपुत्र (युधिष्ठिर)को रक्षा गर्नुहोस्।

श्लोक 28
संस्कृत

यथा गुप्तस्त्वया राजा चरेत् तीर्थानि सत्तम। दानं दद्याद् यथा चैव तथा कुरु महामुने॥

अङ्ग्रेजी

O excellent man, O great Rishi, let the king, protected by you, visit the various sacred shrines and give away (much wealth) to the Brahmanas in charity."

हिन्दी

हे उत्तम पुरुष, हे महर्षि, आपके संरक्षण में वे राजा नाना पवित्र तीर्थों के दर्शन करें और ब्राह्मणों को दान में (प्रचुर धन) दें।"

नेपाली

हे उत्तम पुरुष, हे महर्षि, तपाईंको संरक्षणमा ती राजाले नाना पवित्र तीर्थको दर्शन गरून् र ब्राह्मणहरूलाई दानमा (प्रचुर धन) दिऊन्।"

श्लोक 29
संस्कृत

वैशम्पायन उवाच तथेति सम्प्रतिज्ञाय लोमशः सुमहातपाः। काम्यकं वनमुद्दिश्य समुपायान्महीतलम्॥

अङ्ग्रेजी

The greatly ascetic Lomasha, saying, “Be it So," went to the earth with the intention of going to the Kamyaka forest.

हिन्दी

महातपस्वी लोमश ने "ऐसा ही हो" कहकर काम्यक वन जाने के अभिप्राय से पृथ्वी को प्रस्थान किया।

नेपाली

महातपस्वी लोमशले "त्यसै होस्" भनेर काम्यक वन जाने अभिप्रायले पृथ्वीतर्फ प्रस्थान गरे।

kunti yudhishthira
श्लोक 30
संस्कृत

ददर्श तत्र कौन्तेयंधर्मराजमरिदमम्। तापसै भ्रातभिश्चैव सर्वतः परिवारितम्॥

अङ्ग्रेजी

He saw there the son of Kunti, that chastiser of foes, Dharmaraja (Yudhishthira) surrounded by the ascetics and by his brothers.

हिन्दी

उन्होंने वहाँ कुन्तीपुत्र, उन शत्रुदमन धर्मराज (युधिष्ठिर) को तपस्वियों और अपने भाइयों से घिरे हुए देखा।

नेपाली

उनले त्यहाँ कुन्तीपुत्र, ती शत्रुदमन धर्मराज (युधिष्ठिर)लाई तपस्वीहरू र आफ्ना दाजुभाइले घेरिएको देखे।