अध्याय 186

स्वयंवर पर्व — राजाओं का परिचय

दिखाएँ:
दृश्य:
dushasana duryodhana vikarna dhrishtadyumna
श्लोक 1
संस्कृत

धृष्टद्युम्न उवाच दुर्योधनो दुर्विषहो दुर्मुखो दुष्प्रधर्षणः। विविंशतिर्विकर्णश्च सहो दुःशासनस्तथा॥

अंग्रेज़ी

Dhrishtadyumna said : Duryodhana, Durvishaha, Durmukha, Dushpradharshana, Vivignshati, Vikarna, Saha, Dushasana,

हिन्दी

धृष्टद्युम्न ने कहा — दुर्योधन, दुर्विषह, दुर्मुख, दुष्प्रधर्षण, विविंशति, विकर्ण, सह, दुःशासन,

नेपाली

धृष्टद्युम्नले भने — दुर्योधन, दुर्विषह, दुर्मुख, दुष्प्रधर्षण, विविंशति, विकर्ण, सह, दुःशासन,

bhima
श्लोक 2
संस्कृत

युयुत्सुर्वायुवेगश्च भीमवेगरवस्तथा। उग्रायुधो बलाकी च करकायुर्विरोचनः॥

अंग्रेज़ी

Yuyutsu, Vayuvega, Bhima, Vegarava, Ugrayudha, Balaki, Karakayu, Virochana,

हिन्दी

युयुत्सु, वायुवेग, भीम, वेगरव, उग्रायुध, बलाकी, कारकायु, विरोचन,

नेपाली

युयुत्सु, वायुवेग, भीम, वेगरव, उग्रायुध, बलाकी, कारकायु, विरोचन,

श्लोक 3
संस्कृत

कुण्डकश्चित्रसेनश्च सुवर्चाः कनकध्वजः। नन्दको बाहुशाली च तुहुण्डो विकटस्तथा॥

अंग्रेज़ी

Sukundala, Chitrasena, Suvarcha, Kanakadhvaja, Nandaka, Bahushali, Tuhunda, Vikata,

हिन्दी

सुकुण्डल, चित्रसेन, सुवर्च, कनकध्वज, नन्दक, बाहुशाली, तुहुण्ड, विकट —

नेपाली

सुकुण्डल, चित्रसेन, सुवर्च, कनकध्वज, नन्दक, बाहुशाली, तुहुण्ड, विकट —

dhritarashtra karna
श्लोक 4
संस्कृत

एते चान्ये च बहवो धार्तराष्ट्रा महाबलाः। कर्णेन सहिता वीरास्त्वदर्थं समुपागताः॥

अंग्रेज़ी

These and others are the greatly powerful sons of Dhritarashtra. These heroes have all come with Karna for your hands.

हिन्दी

ये और अन्य धृतराष्ट्र के महाबलशाली पुत्र हैं। ये वीर सब कर्ण सहित तुम्हारे पाणिग्रहण के लिए आए हैं।

नेपाली

यी र अन्य धृतराष्ट्रका महाबलशाली पुत्र हुन्। यी वीरहरू सबै कर्णसहित तिम्रो पाणिग्रहणका लागि आएका छन्।

shakuni
श्लोक 5
संस्कृत

असंख्याता महात्मानः पार्थिवाः क्षत्रियर्षभाः। शकुनिः सौबलश्चैव वृषकोऽथ बृहद्बलः॥

अंग्रेज़ी

Numerous other illustrious kings, the best of Kshatriyas,. (have also come for you). Shakuni, Saybala, Vrishaka, Brihadbala,

हिन्दी

अन्य अनेक यशस्वी राजा, क्षत्रियों में श्रेष्ठ, (भी तुम्हारे लिए आए हैं)। शकुनि, सौबल, वृषक, बृहद्बल —

नेपाली

अन्य अनेक यशस्वी राजा, क्षत्रियहरूमा श्रेष्ठ, (पनि तिम्रा लागि आएका छन्)। शकुनि, सौबल, वृषक, बृहद्बल —

श्लोक 6
संस्कृत

एते गान्धारराजस्य सुताः सर्वे समागताः। अश्वत्थामा च भोजश्च सर्वशस्त्रभृतां वरौ॥

अंग्रेज़ी

These sons of the king of Gandhara have also come. The foremost of all wielders of arms, Ashvathama and Bhoja.

हिन्दी

गान्धारराज के ये पुत्र भी आए हैं। समस्त अस्त्रधारियों में श्रेष्ठ अश्वत्थामा और भोज —

नेपाली

गान्धारराजका यी पुत्र पनि आएका छन्। सम्पूर्ण अस्त्रधारीहरूमा श्रेष्ठ अश्वत्थामा र भोज —

श्लोक 7
संस्कृत

समवेतौ महात्मानौ त्वदर्थे समलंकृतौ। बृहन्तो मणिमांश्चैव दण्डधारश्च पार्थिवः॥

अंग्रेज़ी

Have come hero adorned with every ornament. The kings, Brihanta, Manimana, Dandadhara,

हिन्दी

प्रत्येक आभूषण से अलंकृत होकर यहाँ आए हैं। राजा बृहन्त, मणिमान्, दण्डधार,

नेपाली

प्रत्येक गहनाले अलङ्कृत भई यहाँ आएका छन्। राजा बृहन्त, मणिमान्, दण्डधार,

sahadeva virata
श्लोक 8
संस्कृत

सहदेवजयत्सेनौ मेघसंधिश्च पार्थिवः। विराटः सह पुत्राभ्यां शड्वेनैवोत्तरेण च॥

अंग्रेज़ी

Sahadeva, Jayatsena, Meghasandhi, Virata with his two sons, Sankhya and Uttara,

हिन्दी

सहदेव, जयत्सेन, मेघसन्धि, विराट अपने दोनों पुत्रों शंख और उत्तर सहित,

नेपाली

सहदेव, जयत्सेन, मेघसन्धि, विराट आफ्ना दुवै पुत्र शङ्ख र उत्तरसहित,

श्लोक 9
संस्कृत

वार्द्धक्षेमिः सुशर्मा च सेनाबिन्दुश्च पार्थिवः। सुकेतुः सह पुत्रेण सुनाम्ना च सुवर्चसा॥

अंग्रेज़ी

Vardhakshemi, Susharma, Senabindu, Suketu with his two sons, Sunamana and Suvarcha,

हिन्दी

वार्धक्षेमि, सुशर्मा, सेनाबिन्दु, सुकेतु अपने दोनों पुत्रों सुनामा और सुवर्चा सहित,

नेपाली

वार्धक्षेमि, सुशर्मा, सेनाबिन्दु, सुकेतु आफ्ना दुवै पुत्र सुनामा र सुवर्चासहित,

श्लोक 10
संस्कृत

सुचित्रः सुकुमारश्च वृकः सत्यधृतिस्तथा। सूर्यध्वजो रोचमानो नीलचित्रायुधस्तथा॥

अंग्रेज़ी

Suchitra, Sukumara, Vrika, Satyadhriti, Suryadhvaja, Rochamana, Nila, Chitrayudha,

हिन्दी

सुचित्र, सुकुमार, वृक, सत्यधृति, सूर्यध्वज, रोचमान, नील, चित्रायुध,

नेपाली

सुचित्र, सुकुमार, वृक, सत्यधृति, सूर्यध्वज, रोचमान, नील, चित्रायुध,

subhadra chekitana
श्लोक 11
संस्कृत

अंशुमांश्चेकितानश्च श्रेणिमांश्च महाबलः। समुद्रसेनपुत्रश्च चन्द्रसेनः प्रतापवान्॥

अंग्रेज़ी

Angshumana, Chekitana, the mighty Srinimana, Chandrasena, the son of the mighty Subhadrasena both the father and the son,

हिन्दी

अंशुमान्, चेकितान, बलशाली सृणिमान्, चन्द्रसेन, बलशाली सुभद्रसेन के पुत्र — पिता और पुत्र दोनों,

नेपाली

अंशुमान्, चेकितान, बलशाली सृणिमान्, चन्द्रसेन, बलशाली सुभद्रसेनका पुत्र — पिता र पुत्र दुवै,

krishna
श्लोक 12
संस्कृत

जलसंधः पितापुत्रौ विदण्डो दण्ड एव च। पौण्ड्रको वासुदेवश्च भगदत्तश्च वीर्यवान्॥

अंग्रेज़ी

Jalasandha, Vidanda, Danda, Paundraka, Vasudeva, the mighty Bhagadatta,

हिन्दी

जलसन्ध, विदण्ड, दण्ड, पौण्ड्रक, वासुदेव, बलशाली भगदत्त,

नेपाली

जलसन्ध, विदण्ड, दण्ड, पौण्ड्रक, वासुदेव, बलशाली भगदत्त,

shalya
श्लोक 13
संस्कृत

कालिङ्गस्ताम्रलिप्तश्च पत्तनाधिपतिस्तथा। मद्रराजस्तथा शल्यः सहपुत्रो महारथः॥

अंग्रेज़ी

Kalinga, Tamralipta, the king of Pattana, the king of Madra, the great car-warrior Shalya with his son,

हिन्दी

कलिंग, ताम्रलिप्त, पत्तन के राजा, मद्रराज, महारथी शल्य अपने पुत्र सहित,

नेपाली

कलिङ्ग, ताम्रलिप्त, पत्तनका राजा, मद्रराज, महारथी शल्य आफ्नो पुत्रसहित,

श्लोक 14
संस्कृत

रुक्माङ्गदेन वीरेण तथा रुक्मरथेन च। कौरव्यः सोमदत्तश्च पुत्राश्चास्य महारथाः॥

अंग्रेज़ी

The heroic Rukmangada, Rukmaratha, Somadatta of the Kuru race with his three sons,

हिन्दी

वीर रुक्मांगद, रुक्मरथ, कुरुवंश के सोमदत्त अपने तीनों पुत्रों सहित —

नेपाली

वीर रुक्माङ्गद, रुक्मरथ, कुरुवंशका सोमदत्त आफ्ना तीनै पुत्रसहित —

श्लोक 15
संस्कृत

समवेतास्त्रयः शूरा भूरिभूरिश्रवाः शलः। सुदक्षिणश्च काम्बोजो दृढधन्वा च

अंग्रेज़ी

All great heroic and car-warriors, all these have assembled here. Bhuri, Bhurishrava, Sala, Sudakshina, Kamboja, the Paurava Dridadhnava,

हिन्दी

सब महान् वीर और महारथी, ये सब यहाँ एकत्र हुए हैं। भूरि, भूरिश्रवा, शल, सुदक्षिण, काम्बोज, पौरव दृढधन्वा,

नेपाली

सबै महान् वीर र महारथी, यी सबै यहाँ जम्मा भएका छन्। भूरि, भूरिश्रवा, शल, सुदक्षिण, काम्बोज, पौरव दृढधन्वा,

श्लोक 16
संस्कृत

बृहद्बलः सुषेणश्च शिबिरौशीनरस्तथा। पटच्चरनिहन्ता च कारूषाधिपतिस्तथा॥

अंग्रेज़ी

Brihadbala, Sushena, Shibi, the son of Ushinara, Pataccharnihanta, the king of Karusha,

हिन्दी

बृहद्बल, सुषेण, उशीनर के पुत्र शिबि, पताच्चरनिहन्ता, करूषराज,

नेपाली

बृहद्बल, सुषेण, उशीनरका पुत्र शिबि, पताच्चरनिहन्ता, करूषराज,

krishna
श्लोक 17
संस्कृत

संकर्षणो वासुदेवो रौस्मिणेयश्च वीर्यवान्। साम्बश्च चारुदेष्णश्च प्राधुम्निः सगदस्तथा॥ पौरवः॥

अंग्रेज़ी

Sankarshana, (Baladeva) Vasudeva (Krishna), the mighty son of Rukmini, Samba, Charudeshna, the son of Pradyumna, Gada,

हिन्दी

संकर्षण (बलदेव), वासुदेव (कृष्ण), रुक्मिणी के बलशाली पुत्र, साम्ब, प्रद्युम्न के पुत्र चारुदेष्ण, गद,

नेपाली

सङ्कर्षण (बलदेव), वासुदेव (कृष्ण), रुक्मिणीका बलशाली पुत्र, साम्ब, प्रद्युम्नका पुत्र चारुदेष्ण, गद,

satyaki
श्लोक 18
संस्कृत

अक्रूरः सात्यकिश्चैव उद्धवश्च महामतिः। कृतकर्मा च हार्दिक्यः पृथुर्विपृथुरेव च॥

अंग्रेज़ी

Akrura, Satyaki, the high-souled Uddhava, Kritavarma, the son of Hridika, Pritha, Vipritha,

हिन्दी

अक्रूर, सात्यकि, महात्मा उद्धव, हृदिक के पुत्र कृतवर्मा, पृथा, विपृथ,

नेपाली

अक्रूर, सात्यकि, महात्मा उद्धव, हृदिकका पुत्र कृतवर्मा, पृथा, विपृथ,

श्लोक 19
संस्कृत

विदूरथश्च करुश्च शरुश्च सगवेषणः। आशावहोऽनिरुद्धश्च शमीकः सारिमेजयः॥

अंग्रेज़ी

Viduratha, Kamka, Shanku, Gaveshna, Ashavaha, Aniruddha, Shamika, Sarimejaya,

हिन्दी

विदूरथ, कंक, शंकु, गवेष्ण, अश्वहा, अनिरुद्ध, शमीक, सरिमेजय,

नेपाली

विदूरथ, कंक, शङ्कु, गवेष्ण, अश्वहा, अनिरुद्ध, शमीक, सरिमेजय,

श्लोक 20
संस्कृत

वीरो वातपतिश्चैव झिल्लीपिण्डारकस्तथा। उशीनरश्च विक्रान्तो वृष्णयस्ते प्रकीर्तिताः॥

अंग्रेज़ी

Heroic Vatapati, Jhilli, Pindaraka, the powerful Ushinara, all these are known as Vrishnis,

हिन्दी

वीर वातपति, झिल्ली, पिण्डारक, बलशाली उशीनर — ये सब वृष्णि नाम से जाने जाते हैं।

नेपाली

वीर वातपति, झिल्ली, पिण्डारक, बलशाली उशीनर — यी सबै वृष्णि नामले चिनिन्छन्।

jayadratha
श्लोक 21
संस्कृत

भागीरथो बृहत्क्षत्रः सैन्धवश्च जयद्रथः। बृहद्रथो बाह्निकश्च श्रुतायुश्च महारथः॥

अंग्रेज़ी

Bhagiratha, Brihatkshatra, the son of Sindhu, Jayadratha, Brihadratha, Balhika, the great car-warrior Shrutayu,

हिन्दी

भगीरथ, बृहत्क्षत्र, सिन्धु के पुत्र जयद्रथ, बृहद्रथ, बाह्लीक, महारथी श्रुतायु,

नेपाली

भगीरथ, बृहत्क्षत्र, सिन्धुका पुत्र जयद्रथ, बृहद्रथ, बाह्लीक, महारथी श्रुतायु,

श्लोक 22
संस्कृत

उलूकः कैतवो राजा चित्राङ्गदशुभाङ्गदौ। वत्सराजश्च मतिमान् कोसलाधिपतिस्तथा॥

अंग्रेज़ी

Uluka, Kaitava, Chitrangada, Subhangada, the intelligent Vatsaraja, the king of Kosala,

हिन्दी

उलूक, कैतव, चित्रांगद, सुभांगद, बुद्धिमान् वत्सराज, कोसलराज,

नेपाली

उलूक, कैतव, चित्राङ्गद, सुभाङ्गद, बुद्धिमान् वत्सराज, कोसलराज,

jarasandha
श्लोक 23
संस्कृत

शिशुपालश्च विक्रान्तो जरासंधस्तथैव च। एते चान्ये च पहवो नानाजनपदेश्वराः॥

अंग्रेज़ी

Shishupala, the Powerful Jarasandha, these and many other kings, of many countries,

हिन्दी

शिशुपाल, बलशाली जरासन्ध — ये तथा अनेक देशों के और भी अनेक राजा,

नेपाली

शिशुपाल, बलशाली जरासन्ध — यी तथा अनेक देशका अरू पनि अनेक राजा,

श्लोक 24
संस्कृत

त्वदर्थमागता भद्रे क्षत्रियः प्रथिता भुवि। एते भेत्स्यन्ति विक्रान्तास्त्वदर्थे लक्ष्यमुत्तमम्। विध्येत य इदं लक्ष्यं वरयेथाः शुभेऽद्य तम्॥

अंग्रेज़ी

And all the Kshatriyas celebrated in the world, O amiable sister, have come for your hand. O blessed girl, these powerful men will (try to) shoot the mark. Among these (heroes) you shall choose him as your husband who will (be able to) shoot the mark.

हिन्दी

और संसार में प्रसिद्ध समस्त क्षत्रिय, हे सौम्य बहन, तुम्हारे पाणिग्रहण के लिए आए हैं। हे कल्याणी कन्या, ये बलशाली पुरुष लक्ष्य बेधने का (प्रयत्न) करेंगे। इन (वीरों) में से तुम उसी को अपने पति के रूप में चुनना जो लक्ष्य बेध सके।

नेपाली

र संसारमा प्रसिद्ध सम्पूर्ण क्षत्रिय, हे सौम्य बहिनी, तिम्रो पाणिग्रहणका लागि आएका छन्। हे कल्याणी कन्या, यी बलशाली पुरुषहरूले लक्ष्य बिँध्ने (प्रयत्न) गर्नेछन्। यी (वीरहरू)मध्ये तिमीले उसैलाई आफ्नो पतिका रूपमा छान्नू जसले लक्ष्य बिँध्न सकोस्।