Sarga 7
Yuddha Kanda · Chapter 7
Sanskrit
1इत्युक्ताराक्षसेन्द्रेणराक्षसास्तेमहाबलाः । ऊचुःप्रान्जलयःसर्वेरावणंराक्षसेश्वरम् ।।6.7.1।।
2द्विषत्पक्षमविज्ञायनीतिबाह्यास्त्वबुद्धयः । राजन्परिघशक्त्यृष्टिशूलपट्टिशकुन्तलम् ।।6.7.2।।
3इत्युक्ताराक्षसेन्द्रेणराक्षसास्तेमहाबलाः । ऊचुःप्रान्जलयःसर्वेरावणंराक्षसेश्वरम् ।।6.7.3।। द्विषत्पक्षमविज्ञायनीतिबाह्यास्त्वबुद्धयः ।
4राजन्परिघशक्त्यृष्टिशूलपट्टिशकुन्तलम् ।।6.7.4।।
5सुमहन्नोबलंकस्माद्विषादंभजतेभवान् । त्वयाभोगवतींगत्वानिर्जिताःपन्नगायुधि ।।6.7.5।।
6कैलासशिखरावासीयक्षैर्बहुभिरावृतः । सुमहत्कदनंकृत्वावश्यस्तेधनदःकृतः ।।6.7.6।।
7समहेश्वरसख्येनश्लाघमानस्त्वयाविभो । निर्जितःसमरेरोषाल्लोकपालोमहाबलः ।।6.7.7।।
8विनिहत्यचयक्षौघान्विक्षोभ्यचविनिगृह्यच । त्वयाकैलासशिखराद्विमानमिदमाहृतम् ।।6.7.8।।
9मयेनदानवेन्द्रेणत्वद्भयात्सख्यमिच्छता । दुहितातवभार्यार्थेदत्ताराक्षसपुङ्गव ।।6.7.9।।
10दानवेन्द्रोमधुर्नामवीर्योत्सिक्तोदुरासदः । विगृह्यवशमानीतःकुम्भीनस्याःसुखावहः ।।6.7.10।।
11निर्जितास्तेमहाबाहोनागागत्वारसातलम् । वासुकिस्तक्षकःशङखोजटीचवशमाहृताः ।।6.7.11।।
12अक्षयाबलवन्तश्चशूरालब्धवराःपुनः । त्वयासंवत्सरंयुद्ध्वासमरेदानवाविभो ।।6.7.12।।
13स्वबलंसमुपाश्रित्यनीतावशमरिन्दम । मायाश्चाधिगतास्तत्रबह्व्योवैराक्षसाधिप ।।6.7.13।।
14शूराश्चबलवन्तश्चवरुणस्यसुतारणे । निर्जितास्तेमहाभागचतुर्विधबलानुगाः ।।6.7.14।।
15मृत्युदण्डमहाग्राहंशाल्मलिद्रुममण्डितम् । कालपाशमहावीचिंयमकिंकरपन्नगम् ।।6.7.15।। महाज्वरेणदुर्धर्षंयमलोकमहार्णवम् । अवगाह्यत्वयाराजन्यमस्यबलसागरम् ।।6.7.16।। जयश्चविपुलःप्राप्तोमृत्युश्चप्रतिषेधितः । सुयुद्धेनचतेसर्वेलोकास्तत्रसुतोषिताः ।।6.7.17।।
16मृत्युदण्डमहाग्राहंशाल्मलिद्रुममण्डितम् । कालपाशमहावीचिंयमकिंकरपन्नगम् ।।6.7.15।। महाज्वरेणदुर्धर्षंयमलोकमहार्णवम् । अवगाह्यत्वयाराजन्यमस्यबलसागरम् ।।6.7.16।। जयश्चविपुलःप्राप्तोमृत्युश्चप्रतिषेधितः । सुयुद्धेनचतेसर्वेलोकास्तत्रसुतोषिताः ।।6.7.17।।
17मृत्युदण्डमहाग्राहंशाल्मलिद्रुममण्डितम् । कालपाशमहावीचिंयमकिंकरपन्नगम् ।।6.7.15।। महाज्वरेणदुर्धर्षंयमलोकमहार्णवम् । अवगाह्यत्वयाराजन्यमस्यबलसागरम् ।।6.7.16।। जयश्चविपुलःप्राप्तोमृत्युश्चप्रतिषेधितः । सुयुद्धेनचतेसर्वेलोकास्तत्रसुतोषिताः ।।6.7.17।।
18क्षत्रियैर्बहुभिर्वीरैःशक्रतुल्यपराक्रमैः । आसीद्वसुमतीपूर्णामहद्भिरिवपादपैः ।।6.7.18।।
19तेषांवीर्यगुणोत्साहैर्नसमोराघवोरणे । प्रसह्यतेत्वयाराजन्हताःसमरदुर्जयाः ।।6.7.19।।
20तिष्ठवाकिंमहाराजश्रमे णतववानरान् । अयमेकोमहाबाहुरिन्द्रजित्क्षपयिष्यति ।।6.7.20।।
21अनेनहिमहाराजमहेश्वरमनुत्तमम् । इष्ट्वायज्ञंवरोलब्धोलोकेपरमदुर्लभः ।।6.7.21।।
22शक्तितोमरमीनंचविनिकीर्णान्त्रशैवलम् । गजकछपसम्बाधमश्वमण्डूकसंकुलम् ।।6.7.22।। रुद्रादित्यमहाग्राहंमरुद्वसुमहोरगम् । रथश्वगजतोयौघंपदातिपुलिनंमहत् ।।6.7.23।। अनेनहिसमासाद्यदेवानांबलसागरम् । गृहीतोदैवतपतिर्लङ्कांचापिप्रवेशितः ।।6.7.24।।
23शक्तितोमरमीनंचविनिकीर्णान्त्रशैवलम् । गजकछपसम्बाधमश्वमण्डूकसंकुलम् ।।6.7.22।। रुद्रादित्यमहाग्राहंमरुद्वसुमहोरगम् । रथश्वगजतोयौघंपदातिपुलिनंमहत् ।।6.7.23।। अनेनहिसमासाद्यदेवानांबलसागरम् । गृहीतोदैवतपतिर्लङ्कांचापिप्रवेशितः ।।6.7.24।।
24शक्तितोमरमीनंचविनिकीर्णान्त्रशैवलम् । गजकछपसम्बाधमश्वमण्डूकसंकुलम् ।।6.7.22।। रुद्रादित्यमहाग्राहंमरुद्वसुमहोरगम् । रथश्वगजतोयौघंपदातिपुलिनंमहत् ।।6.7.23।। अनेनहिसमासाद्यदेवानांबलसागरम् । गृहीतोदैवतपतिर्लङ्कांचापिप्रवेशितः ।।6.7.24।।
25पितामहनियोगाच्चमुक्तःशम्बरवृत्रहा । गतस्त्रिविष्टपम्राजन्सर्वदेवनमस्कृतः ।।6.7.25।।
English
1All the Rakshasas of mighty strength, having heard the Lord of Rakshasas, thus spoke to their leader, greeting with folded hands.
2"O King The ogres are not having political intelligence. They have submitted themselves, even though they are mighty and are having iron bars, javelins, sharp edged spears, and doubleedged swords."
3The Lord of Rakshasas having spoken like that, to the Rakshasas, who were very strong, but ignorant about the enemy's strength and who were not endowed with political wisdom, spoke to Ravana, the king of Rakshasas, the following words with folded hands.
4"Oh king, (our army is equipped with) iron bars, javelins, double edged swords, spears, three pointed weapons, ploughs etc."
5"Why are you despondent? You have huge and mighty army strength. When you went to Bhogavathi, the Nagas were subdued in war by your mighty army."
6He who dwells on the peak of Mount Kailasa, surrounded by numerous yakshas, was, after great affliction was visited upon him, made to submit to you.
7"O King Proud of his friendship with Lord Maheshwara (Siva), that mighty ruler of the world Kubera was subdued by you in the conflict."
8"Causing terrific disturbance to the hordes of Yakshas and taking them as prisoners, you have brought the great aerial chariot from mount Kailas."
9"Maya, the ruler of Danavas has given his daughter (Mandodari) to you as a wife out of fear of you, O leader of Rakshasas"
10"Madhu, another ruler of Danavas who was proud of his valour and difficult to approach, the husband of Kumbhinasi was subjugated by you by your offering to fight with him."
11"O mighty armed king Going to the subterranean world, you won over the serpent demons Vasuki, Takshaka, Shanka and Jati and made them submit to you."
12"The mighty and strong Danava warriors who had obtained boon were made to fight a war by you for one year."
13"O king of Rakshasas (Those Danavas) were reduced to sub mission by resorting to your own strength. Oh subduer of enemies, many deceitful tricks were learned from them."
14"O blessed king Mighty strong sons of Varuna, heroes capable of war and of all the four kinds of army have been won by you."
15"Oh King Plunging into the ocean, which was in the shape of Yama's realm, with an enormous alligator in the form of rod of death, adorned with Salmali trees, turbulent with a huge wave in the form of Death 's noose, infested with Lord of Death's attendants as serpents, unassailable on account of the mighty Jwara (spirit of fever), you have obtained a great victory over the Lord of Death 's great army and the army was warded off. By your good battle all the people (of the world) were delighted.
16"Oh King Plunging into the ocean, which was in the shape of Yama's realm, with an enormous alligator in the form of rod of death, adorned with Salmali trees, turbulent with a huge wave in the form of Death 's noose, infested with Lord of Death's attendants as serpents, unassailable on account of the mighty Jwara (spirit of fever), you have obtained a great victory over the Lord of Death 's great army and the army was warded off. By your good battle all the people (of the world) were delighted.
17"Oh King Plunging into the ocean, which was in the shape of Yama's realm, with an enormous alligator in the form of rod of death, adorned with Salmali trees, turbulent with a huge wave in the form of Death 's noose, infested with Lord of Death's attendants as serpents, unassailable on account of the mighty Jwara (spirit of fever), you have obtained a great victory over the Lord of Death 's great army and the army was warded off. By your good battle all the people (of the world) were delighted.
18"The earth was fully filled with Kshatriya heroes of great prowess, equal to Indra in war who stood like trees on earth."
19"Raghava is not equal to them in valour, excellence and energy. Those warriors who were difficult to overcome by battle were overpowered and killed by you."
20"Oh great king, you stay here calmly. Why exert yourself? This strong armed Indrajith alone can destroy those Vanaras."
21"Oh Great King By performing supreme sacrifices, Indrajith obtained boons from Lord Maheswara, which are very difficult to get."
22Encountering with this army the ocean-like host of the gods—with spears and javelins for fish, scattered entrails for moss, elephants and tortoises, horses and frogs, Rudras and Adityas for huge crocodiles, Maruts and Vasus for great serpents, chariots, horses and elephants for its flood of water, and foot-soldiers for its sandbanks—he captured the lord of the gods, Indra, and brought him into Lanka.
23Encountering with this army the ocean-like host of the gods—with spears and javelins for fish, scattered entrails for moss, elephants and tortoises, horses and frogs, Rudras and Adityas for huge crocodiles, Maruts and Vasus for great serpents, chariots, horses and elephants for its flood of water, and foot-soldiers for its sandbanks—he captured the lord of the gods, Indra, and brought him into Lanka.
24Encountering with this army the ocean-like host of the gods—with spears and javelins for fish, scattered entrails for moss, elephants and tortoises, horses and frogs, Rudras and Adityas for huge crocodiles, Maruts and Vasus for great serpents, chariots, horses and elephants for its flood of water, and foot-soldiers for its sandbanks—he captured the lord of the gods, Indra, and brought him into Lanka.
25"Liberated by the command of creator Brahma, Indra the destroyer of Sambara and Vrtra entered heaven was adorned and greeted by all Devas."
Hindi
1महाबली सब राक्षसों ने राक्षसराज की बात सुनकर हाथ जोड़कर अभिवादन करते हुए अपने स्वामी से इस प्रकार कहा —
2'हे राजन्! राक्षसों में राजनीतिक बुद्धि नहीं है। यद्यपि वे बलशाली हैं और लौहदण्ड, भाले, तीखी शक्तियाँ तथा दुधारी तलवारें धारण किए हैं, तथापि उन्होंने आत्मसमर्पण कर दिया है।'
3बलशाली किन्तु शत्रु के बल से अनभिज्ञ और राजनीतिक विवेक से रहित उन राक्षसों से इस प्रकार कहने वाले राक्षसराज रावण से (मन्त्री ने) हाथ जोड़कर ये वचन कहे —
4'हे राजन्! (हमारी सेना) लौहदण्डों, भालों, दुधारी तलवारों, शक्तियों, त्रिशूलों, हलों आदि से सज्जित है।
5'आप निराश क्यों हैं? आपके पास विशाल और बलशाली सेना है। जब आप भोगवती गए थे, तब आपकी बलशाली सेना ने युद्ध में नागों को परास्त किया था।
6'कैलास पर्वत के शिखर पर निवास करने वाले तथा असंख्य यक्षों से घिरे उस (कुबेर) को अत्यन्त पीड़ा पहुँचाकर आपने अपने अधीन कर लिया था।
7'हे राजन्! भगवान् महेश्वर (शिव) से अपनी मैत्री पर गर्वित उस बलशाली लोकपाल कुबेर को आपने संघर्ष में परास्त कर दिया था।
8'यक्षों के समूहों में भयङ्कर हलचल मचाकर और उन्हें बन्दी बनाकर आप कैलास से वह महान् विमान ले आए।
9'हे राक्षसराज! दानवराज मय ने आपके भय से अपनी पुत्री (मन्दोदरी) आपको पत्नी रूप में दे दी।
10'अपने पराक्रम पर गर्वित और दुर्गम कुम्भीनसी के पति मधु नामक अन्य दानवराज को आपने युद्ध की चुनौती देकर वश में कर लिया।
11'हे महाबाहु राजन्! पाताल लोक में जाकर आपने वासुकि, तक्षक, शङ्ख और जटी नामक सर्पराक्षसों को जीत लिया और उन्हें अपने अधीन कर लिया।
12'वरदान प्राप्त उन बलशाली दानव योद्धाओं को आपने एक वर्ष तक युद्ध कराया।
13'हे राक्षसराज! (वे दानव) आपके अपने बल के आश्रय से परास्त कर दिए गए। हे शत्रुदमन! उनसे अनेक मायावी उपाय सीखे गए।
14'हे भाग्यशाली राजन्! वरुण के महाबली पुत्र, जो युद्ध में समर्थ वीर थे, चतुरङ्गिणी सेना सहित आपके द्वारा जीत लिए गए।
15'हे राजन्! यम के लोक के रूप में स्थित उस समुद्र में कूदकर, जिसमें कालदण्ड के रूप में विशाल मकर था, जो शाल्मलि वृक्षों से सुशोभित था, जो मृत्युपाश के रूप में विशाल लहर से क्षुब्ध था, जिसमें यमदूत सर्पों के रूप में भरे थे और जो बलशाली ज्वर (ज्वरात्मा) के कारण दुर्जेय था, आपने मृत्यु के स्वामी की विशाल सेना पर महान् विजय प्राप्त की और वह सेना खदेड़ दी गई। आपके उस उत्तम युद्ध से (संसार के) सब लोग आनन्दित हुए।
16'हे राजन्! यम के लोक के रूप में स्थित उस समुद्र में कूदकर, जिसमें कालदण्ड के रूप में विशाल मकर था, जो शाल्मलि वृक्षों से सुशोभित था, जो मृत्युपाश के रूप में विशाल लहर से क्षुब्ध था, जिसमें यमदूत सर्पों के रूप में भरे थे और जो बलशाली ज्वर (ज्वरात्मा) के कारण दुर्जेय था, आपने मृत्यु के स्वामी की विशाल सेना पर महान् विजय प्राप्त की और वह सेना खदेड़ दी गई। आपके उस उत्तम युद्ध से (संसार के) सब लोग आनन्दित हुए।
17'हे राजन्! यम के लोक के रूप में स्थित उस समुद्र में कूदकर, जिसमें कालदण्ड के रूप में विशाल मकर था, जो शाल्मलि वृक्षों से सुशोभित था, जो मृत्युपाश के रूप में विशाल लहर से क्षुब्ध था, जिसमें यमदूत सर्पों के रूप में भरे थे और जो बलशाली ज्वर (ज्वरात्मा) के कारण दुर्जेय था, आपने मृत्यु के स्वामी की विशाल सेना पर महान् विजय प्राप्त की और वह सेना खदेड़ दी गई। आपके उस उत्तम युद्ध से (संसार के) सब लोग आनन्दित हुए।
18'यह पृथ्वी युद्ध में इन्द्र के समान महापराक्रमी क्षत्रिय वीरों से भरी थी, जो पृथ्वी पर वृक्षों के समान खड़े थे।
19'राघव पराक्रम, उत्कृष्टता और तेज में उनके समान नहीं हैं। युद्ध में जिन्हें परास्त करना कठिन था, वे योद्धा आपके द्वारा परास्त कर मार डाले गए।
20'हे महाराज! आप यहीं शान्तिपूर्वक रहिए। श्रम क्यों करते हैं? यह महाबाहु इन्द्रजित् अकेला ही उन वानरों को नष्ट कर सकता है।
21'हे महाराज! उत्तम यज्ञ करके इन्द्रजित् ने भगवान् महेश्वर से ऐसे वरदान प्राप्त किए हैं जो अत्यन्त दुर्लभ हैं।
22'इस सेना के साथ देवताओं की समुद्र के समान सेना का सामना कर — जिसमें शक्तियाँ और भाले मत्स्य थे, बिखरी आँतें शैवाल थीं, हाथी और कच्छप, अश्व और मण्डूक थे, रुद्र और आदित्य विशाल मकर थे, मरुत् और वसु महान् सर्प थे, रथ, अश्व और गज उसका जलप्रवाह थे तथा पदाति उसके पुलिन थे — उसने देवराज इन्द्र को बन्दी बनाकर लङ्का में ले आया।
23'इस सेना के साथ देवताओं की समुद्र के समान सेना का सामना कर — जिसमें शक्तियाँ और भाले मत्स्य थे, बिखरी आँतें शैवाल थीं, हाथी और कच्छप, अश्व और मण्डूक थे, रुद्र और आदित्य विशाल मकर थे, मरुत् और वसु महान् सर्प थे, रथ, अश्व और गज उसका जलप्रवाह थे तथा पदाति उसके पुलिन थे — उसने देवराज इन्द्र को बन्दी बनाकर लङ्का में ले आया।
24'इस सेना के साथ देवताओं की समुद्र के समान सेना का सामना कर — जिसमें शक्तियाँ और भाले मत्स्य थे, बिखरी आँतें शैवाल थीं, हाथी और कच्छप, अश्व और मण्डूक थे, रुद्र और आदित्य विशाल मकर थे, मरुत् और वसु महान् सर्प थे, रथ, अश्व और गज उसका जलप्रवाह थे तथा पदाति उसके पुलिन थे — उसने देवराज इन्द्र को बन्दी बनाकर लङ्का में ले आया।
25'ब्रह्मा की आज्ञा से मुक्त होकर शम्बर और वृत्र के संहारक इन्द्र स्वर्ग में प्रविष्ट हुए और सब देवताओं द्वारा सम्मानित तथा अभिनन्दित हुए।'
Nepali
1महाबली सबै राक्षसले राक्षसराजको कुरा सुनेर हात जोडी अभिवादन गर्दै आफ्ना स्वामीलाई यसरी भने —
2'हे राजन्! राक्षसहरूमा राजनीतिक बुद्धि छैन। तिनीहरू बलशाली भई फलामका डन्डा, भाला, तीखा शक्ति तथा दुईधारे तरबार धारण गरे पनि आत्मसमर्पण गरिसकेका छन्।'
3बलशाली तर शत्रुको बलबारे अनभिज्ञ र राजनीतिक विवेकरहित ती राक्षसहरूलाई यसरी भन्ने राक्षसराज रावणलाई (मन्त्रीले) हात जोडेर यी वचन भने —
4'हे राजन्! (हाम्रो सेना) फलामका डन्डा, भाला, दुईधारे तरबार, शक्ति, त्रिशूल, हलो आदिले सज्जित छ।
5'तपाईं किन निराश हुनुहुन्छ? तपाईंसँग विशाल र बलशाली सेना छ। तपाईं भोगवती जानुहुँदा तपाईंको बलशाली सेनाले युद्धमा नागहरूलाई परास्त गरेको थियो।
6'कैलास पर्वतको शिखरमा बस्ने तथा असङ्ख्य यक्षले घेरिएका ती (कुबेर) लाई अत्यन्त पीडा पुर्याएर तपाईंले आफ्नो अधीनमा पार्नुभएको थियो।
7'हे राजन्! भगवान् महेश्वर (शिव) सँगको आफ्नो मैत्रीमा गर्वित ती बलशाली लोकपाल कुबेरलाई तपाईंले सङ्घर्षमा परास्त पार्नुभएको थियो।
8'यक्षहरूका समूहमा भयङ्कर हलचल मच्चाएर र तिनलाई बन्दी बनाएर तपाईंले कैलासबाट त्यो महान् विमान ल्याउनुभयो।
9'हे राक्षसराज! दानवराज मयले तपाईंको भयले आफ्नी छोरी (मन्दोदरी) तपाईंलाई पत्नीका रूपमा दिए।
10'आफ्नो पराक्रममा गर्वित र दुर्गम कुम्भीनसीका पति मधु नामक अर्का दानवराजलाई तपाईंले युद्धको चुनौती दिएर वशमा पार्नुभयो।
11'हे महाबाहु राजन्! पाताल लोकमा गएर तपाईंले वासुकि, तक्षक, शङ्ख र जटी नामक सर्पराक्षसहरूलाई जित्नुभयो र तिनलाई आफ्नो अधीनमा पार्नुभयो।
12'वरदान पाएका ती बलशाली दानव योद्धाहरूलाई तपाईंले एक वर्षसम्म युद्ध गराउनुभयो।
13'हे राक्षसराज! (ती दानव) तपाईंको आफ्नै बलको आश्रयले परास्त पारिए। हे शत्रुदमन! तिनीहरूबाट अनेक मायावी उपाय सिकिए।
14'हे भाग्यशाली राजन्! वरुणका महाबली पुत्रहरू, जो युद्धमा समर्थ वीर थिए, चतुरङ्गिणी सेनासहित तपाईंद्वारा जितिए।
15'हे राजन्! यमको लोकको रूपमा रहेको त्यो समुद्रमा हाम फालेर, जसमा कालदण्डको रूपमा विशाल गोही थियो, जो शाल्मलि रूखले सुशोभित थियो, जो मृत्युपाशको रूपमा विशाल छालले क्षुब्ध थियो, जसमा यमदूत सर्पका रूपमा भरिएका थिए र जो बलशाली ज्वर (ज्वरात्मा) का कारण दुर्जेय थियो, तपाईंले मृत्युका स्वामीको विशाल सेनामाथि महान् विजय प्राप्त गर्नुभयो र त्यो सेना खेदियो। तपाईंको त्यो उत्तम युद्धले (संसारका) सबै मानिस आनन्दित भए।
16'हे राजन्! यमको लोकको रूपमा रहेको त्यो समुद्रमा हाम फालेर, जसमा कालदण्डको रूपमा विशाल गोही थियो, जो शाल्मलि रूखले सुशोभित थियो, जो मृत्युपाशको रूपमा विशाल छालले क्षुब्ध थियो, जसमा यमदूत सर्पका रूपमा भरिएका थिए र जो बलशाली ज्वर (ज्वरात्मा) का कारण दुर्जेय थियो, तपाईंले मृत्युका स्वामीको विशाल सेनामाथि महान् विजय प्राप्त गर्नुभयो र त्यो सेना खेदियो। तपाईंको त्यो उत्तम युद्धले (संसारका) सबै मानिस आनन्दित भए।
17'हे राजन्! यमको लोकको रूपमा रहेको त्यो समुद्रमा हाम फालेर, जसमा कालदण्डको रूपमा विशाल गोही थियो, जो शाल्मलि रूखले सुशोभित थियो, जो मृत्युपाशको रूपमा विशाल छालले क्षुब्ध थियो, जसमा यमदूत सर्पका रूपमा भरिएका थिए र जो बलशाली ज्वर (ज्वरात्मा) का कारण दुर्जेय थियो, तपाईंले मृत्युका स्वामीको विशाल सेनामाथि महान् विजय प्राप्त गर्नुभयो र त्यो सेना खेदियो। तपाईंको त्यो उत्तम युद्धले (संसारका) सबै मानिस आनन्दित भए।
18'यो पृथ्वी युद्धमा इन्द्रझैँ महापराक्रमी क्षत्रिय वीरहरूले भरिएको थियो, जो पृथ्वीमा रूखझैँ उभिएका थिए।
19'राघव पराक्रम, उत्कृष्टता र तेजमा तिनीहरूको समान छैन। युद्धमा जसलाई परास्त पार्न कठिन थियो, ती योद्धा तपाईंद्वारा परास्त भई मारिए।
20'हे महाराज! तपाईं यहीँ शान्तिपूर्वक रहनुहोस्। किन श्रम गर्नुहुन्छ? यी महाबाहु इन्द्रजित् एक्लै ती वानरहरूलाई नष्ट पार्न सक्छन्।
21'हे महाराज! उत्तम यज्ञ गरेर इन्द्रजित्ले भगवान् महेश्वरबाट यस्ता वरदान प्राप्त गरेका छन् जुन अत्यन्त दुर्लभ छन्।
22'यस सेनाका साथ देवताहरूको समुद्रजस्तो सेनाको सामना गरेर — जसमा शक्ति र भाला माछा थिए, छरिएका आन्द्रा शैवाल थिए, हात्ती र कछुवा, घोडा र भ्यागुता थिए, रुद्र र आदित्य विशाल गोही थिए, मरुत् र वसु महान् सर्प थिए, रथ, अश्व र गज त्यसको जलप्रवाह थिए तथा पैदल सिपाही त्यसका बगर थिए — उनले देवराज इन्द्रलाई बन्दी बनाएर लङ्कामा ल्याए।
23'यस सेनाका साथ देवताहरूको समुद्रजस्तो सेनाको सामना गरेर — जसमा शक्ति र भाला माछा थिए, छरिएका आन्द्रा शैवाल थिए, हात्ती र कछुवा, घोडा र भ्यागुता थिए, रुद्र र आदित्य विशाल गोही थिए, मरुत् र वसु महान् सर्प थिए, रथ, अश्व र गज त्यसको जलप्रवाह थिए तथा पैदल सिपाही त्यसका बगर थिए — उनले देवराज इन्द्रलाई बन्दी बनाएर लङ्कामा ल्याए।
24'यस सेनाका साथ देवताहरूको समुद्रजस्तो सेनाको सामना गरेर — जसमा शक्ति र भाला माछा थिए, छरिएका आन्द्रा शैवाल थिए, हात्ती र कछुवा, घोडा र भ्यागुता थिए, रुद्र र आदित्य विशाल गोही थिए, मरुत् र वसु महान् सर्प थिए, रथ, अश्व र गज त्यसको जलप्रवाह थिए तथा पैदल सिपाही त्यसका बगर थिए — उनले देवराज इन्द्रलाई बन्दी बनाएर लङ्कामा ल्याए।
25'ब्रह्माको आज्ञाले मुक्त भई शम्बर र वृत्रका संहारक इन्द्र स्वर्गमा प्रवेश गरे र सबै देवताद्वारा सम्मानित तथा अभिनन्दित भए।'