अङ्ग्रेजी
1Sita,whose face was like the lord of the stars (Moon), saw Jatayu, king of birds, struck down by Ravana, and lamented in extreme grif :
2People, for sure, foresee weal and woe in life from auspicious symptoms and ominous sounds.
3O Rama you are, indeed, unaware of the great disaster that has befallen you. All the animals and birds are running for my sake to tell you about me, O scion of the Kakutsthas.
4'This bird that came forward to save me is hit by the sinner(Ravana) and lies down on the ground, as ill luck would have it.
5Terribly frightened, the beautiful lady (Sita) cried bitterly, 'O Rama, O Lakshmana, save me', as if they were close by and were listening to her.
6Ravana, king of the demons, ran towards Sita who was weeping like an orphan with her garlands and ornaments crushed.
7Separated from Rama in the forest, Sita hugged huge trees, running round and round like a creeper coiled, crying loudly, 'Rama, O Rama' . The king of the demons, like Yama, caught hold of her hair only to invite his death, all the time saying, Leave it, Leave it (Leave the tree).
8Separated from Rama in the forest, Sita hugged huge trees, running round and round like a creeper coiled, crying loudly, 'Rama, O Rama' . The king of the demons, like Yama, caught hold of her hair only to invite his death, all the time saying, Leave it, Leave it (Leave the tree).
9While Sita was being assaulted, the earth with the animate and the inanimate crossed all limits of moral law and became enveloped in blinding darkness. The wind ceased to blow and the Sun, to shine.
10Brahma, the glorious Grandfather, saw with his divine eyes, Sita in a desperate state caught by the enemy and said, 'The task is accomplished.
11All the great seers residing in Dandaka forest felt both happy and sad, happy because the destruction of Ravana is at hand and sad because Sita was in distress.
12All the great seers residing in Dandaka forest felt both happy and sad, happy because the destruction of Ravana is at hand and sad because Sita was in distress.
13While Sita was crying, 'O Rama, O Lakshmana', Ravana, lord of the demons, carried her back into the sky.
14SIta who had put on pure gold ornaments on her body and who was clad in yellow silk shone like lightning.
15Ravana was shining all the more with(her) yellow clothes blowing in the air, and looked like a mountain shining with fire burning around.
16The red lotus petals worn by the most auspicious Sita, princess of Videha, were showered on Ravana.
17As the goldencoloured garment worn by Sita blew in the wind, it looked like a coppercoloured cloud illumined by the evening Sun in the sky.
18Sita's face with her beautiful nose on Ravana's lap and not on Rama's, shone no more like a lotus without its stalk.
19Sita's face looked beautiful with her smooth forehead, shining hair and spotless complexion like the inside of a lotus, with clean, white, shining teeth, a nice nose and lovely red lips. She was continuously weeping and wiping her tears. Her face which was pleasing like the Moon on the lap of Ravana appeared as though the Moon was rising through dark clouds.
20Sita's face looked beautiful with her smooth forehead, shining hair and spotless complexion like the inside of a lotus, with clean, white, shining teeth, a nice nose and lovely red lips. She was continuously weeping and wiping her tears. Her face which was pleasing like the Moon on the lap of Ravana appeared as though the Moon was rising through dark clouds.
21Sita's face looked beautiful with her smooth forehead, shining hair and spotless complexion like the inside of a lotus, with clean, white, shining teeth, a nice nose and lovely red lips. She was continuously weeping and wiping her tears. Her face which was pleasing like the Moon on the lap of Ravana appeared as though the Moon was rising through dark clouds.
22Shaken up by the demon and deprived of Rama's company, Sita's beautiful face looked like the Moon during daytime without any glow.
23Goldencomplexioned Sita, princess of Mithila, held by the darkcoloured king of the demons, shone like a girdle resting on a dark blue sapphire.
24Bright like a golden lotus, adorned with gold ornaments, Sita, the daughter of Janaka, held by Ravana, looked like a streak of lightning shining bright in a dark cloud.
25The lord of the demons by the side of Sita, princess of Videha with her jingling ornaments looked like the darkblue raincloud with its lightning and thunder.
26As Sita was being carried away, the shower of flowers dropped from her head and scattered on the earth.
27The shower of flowers that fell flew towards the tenheaded Ravana again in the swirling motion (of the chariot).
28The shower of flowers that dropped went round towards Ravana, brother of Vaisravana, like the bright garland of stars move towards mount Meru.
29The gemstudded anklet of Sita, looking like an orb of lightning, dropped with a gentle sound.
30With her golden girdle, Sita whose complexion resembled tender leaves looked like a golden chain to bind an elephant with. (Here Ravana is the elephant).
31The younger brother of Vaisravana (Ravana), like a massive comet, carried Sita, who was glowing in the radiance of her own beauty, and entered the sky.
32Like the dim stars falling from the sky, her ornaments, bright as flame, scattered on the groundtinkling.
33Sita's necklace shining like the bright Moon slipped from between her breasts like the river Ganga falling down from the sky.
34The trees filled with birds of all kinds, shaken at the top by stormy winds seemed to be saying to Sita, 'Be not afraid'.
35Lotusponds with withering lotuses and with disturbed aquatic life like fishes in fright were as if grieving for Sita as one would grieve for a companion who is unable to breathe.
36Then the lions, tigers, deer and birds gathered together in anger (also anguish) and ran after Sita's shadow.
37The mountains were shedding tears in the form of waterfalls, and crying with hands lifted up in the form of peaks, while Sita was being carried away.
38Seeing Sita abducted, the glorious Sun looked lustreless and distraught. He developed a pale white disk around him.
39When Rama's consort, the princess of Videha, is being carried away by Ravana, how can there be rightousness or truth or uprightness or compassion for men? Thus bewailed all beings in groups.
40The young deer full of fear and distress looked again and again with eyes blurred with tears at the direction in which Sita went. And wept.
41The sylvan deities shivered, seeing Sita's grief and cried aloud.
42The ten headed Ravana abducted Sita who was calling out, O Rama, O Lakshmana with her sweet voice, weeping , looking down on the earth her hair dishevelled and auspicious, (vermilion) mark on the forehead erased. Ravana abducted this highminded Sita for his own destruction.
43The ten headed Ravana abducted Sita who was calling out, O Rama, O Lakshmana with her sweet voice, weeping , looking down on the earth her hair dishevelled and auspicious, (vermilion) mark on the forehead erased. Ravana abducted this highminded Sita for his own destruction.
44Then Sita whose teeth were beautiful and smile, sweet was distanced from her kins, and, unable to see both Rama and Lakshmana, grew pale in intense fear. इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये अरण्यकाण्डे द्विपञ्चाशस्सर्गः।। Thus ends the fiftysecond sarga of Aranyakanda of the holy Ramayana the first epic composed by sage Valmiki.
हिन्दी
1चन्द्रमा के समान मुख वाली सीता ने रावण द्वारा मार गिराए गए पक्षिराज जटायु को देखा और परम शोक में विलाप किया:
2निश्चय ही लोग मंगलमय लक्षणों और अशुभ शब्दों से जीवन के सुख-दुःख का पूर्वानुमान लगाते हैं।
3हे राम! आप निश्चय ही उस महान् विपत्ति से अनजान हैं जो आप पर आ पड़ी है। हे काकुत्स्थवंशज! समस्त पशु और पक्षी मेरे लिए दौड़ रहे हैं ताकि आपको मेरे विषय में बता सकें।
4'यह पक्षी जो मुझे बचाने आगे आया, पापी (रावण) द्वारा आहत होकर भूमि पर पड़ा है—दुर्भाग्य ऐसा ही होता है।'
5अत्यन्त भयभीत उस सुन्दरी (सीता) ने कटु विलाप किया—'हे राम! हे लक्ष्मण! मुझे बचाओ!'—मानो वे समीप ही हों और उन्हें सुन रहे हों।
6राक्षसराज रावण अनाथ के समान रोती सीता की ओर दौड़ा, जिनकी मालाएँ और आभूषण चूर हो चुके थे।
7वन में राम से वियुक्त सीता विशाल वृक्षों का आलिंगन करतीं, लिपटी लता के समान गोल-गोल घूमतीं और जोर से 'राम! हे राम!' पुकारतीं। यमराज के समान राक्षसराज ने अपनी मृत्यु को आमन्त्रित करते हुए उनके केश पकड़ लिए और निरन्तर कहता रहा—'छोड़ो, छोड़ो!' (वृक्ष छोड़ो)।
8वन में राम से वियुक्त सीता विशाल वृक्षों का आलिंगन करतीं, लिपटी लता के समान गोल-गोल घूमतीं और जोर से 'राम! हे राम!' पुकारतीं। यमराज के समान राक्षसराज ने अपनी मृत्यु को आमन्त्रित करते हुए उनके केश पकड़ लिए और निरन्तर कहता रहा—'छोड़ो, छोड़ो!' (वृक्ष छोड़ो)।
9जब सीता पर आक्रमण हो रहा था, तब चराचर सहित पृथ्वी ने नैतिक मर्यादा की समस्त सीमाएँ पार कर लीं और वह अन्धकार से आवृत हो गई। वायु बहना बन्द हो गई और सूर्य चमकना।
10यशस्वी पितामह ब्रह्मा ने अपने दिव्य नेत्रों से शत्रु द्वारा पकड़ी गई सीता को उस दयनीय अवस्था में देखा और कहा—'कार्य सिद्ध हुआ।'
11दण्डकवन में निवास करने वाले समस्त महर्षि प्रसन्न भी हुए और दुःखी भी—प्रसन्न इसलिए कि रावण का विनाश निकट है, और दुःखी इसलिए कि सीता व्यथा में हैं।
12दण्डकवन में निवास करने वाले समस्त महर्षि प्रसन्न भी हुए और दुःखी भी—प्रसन्न इसलिए कि रावण का विनाश निकट है, और दुःखी इसलिए कि सीता व्यथा में हैं।
13जब सीता 'हे राम! हे लक्ष्मण!' पुकार रही थीं, तब राक्षसराज रावण उन्हें पुनः आकाश में ले चला।
14जिन्होंने अपने शरीर पर शुद्ध स्वर्ण के आभूषण धारण किए थे और जो पीत रेशम पहने थीं, वे सीता बिजली के समान चमक रही थीं।
15वायु में लहराते (उनके) पीत वस्त्रों से रावण और भी चमक रहा था और चारों ओर जलती अग्नि से देदीप्यमान पर्वत के समान दिखता था।
16विदेहराजकुमारी परम मंगलमयी सीता द्वारा धारण किए गए लाल कमलदल रावण पर बरस पड़े।
17जब सीता का पहना हुआ स्वर्णवर्णी वस्त्र वायु में लहराया, तब वह आकाश में सन्ध्याकालीन सूर्य से प्रकाशित ताम्रवर्णी मेघ के समान दिखा।
18रावण की गोद में, राम की नहीं, सीता का सुन्दर नासिका वाला मुख नाल के बिना कमल के समान अब शोभित नहीं होता था।
19सीता का मुख सुन्दर लगता था—चिकना ललाट, चमकते केश और कमल के भीतरी भाग के समान निर्मल वर्ण, स्वच्छ, श्वेत, चमकते दाँत, सुन्दर नासिका और मनोहर लाल ओष्ठ। वे निरन्तर रोती और अपने आँसू पोंछती रहीं। चन्द्रमा के समान प्रिय उनका मुख रावण की गोद में ऐसा प्रतीत हुआ मानो काले मेघों के बीच से चन्द्रमा उदित हो रहा हो।
20सीता का मुख सुन्दर लगता था—चिकना ललाट, चमकते केश और कमल के भीतरी भाग के समान निर्मल वर्ण, स्वच्छ, श्वेत, चमकते दाँत, सुन्दर नासिका और मनोहर लाल ओष्ठ। वे निरन्तर रोती और अपने आँसू पोंछती रहीं। चन्द्रमा के समान प्रिय उनका मुख रावण की गोद में ऐसा प्रतीत हुआ मानो काले मेघों के बीच से चन्द्रमा उदित हो रहा हो।
21सीता का मुख सुन्दर लगता था—चिकना ललाट, चमकते केश और कमल के भीतरी भाग के समान निर्मल वर्ण, स्वच्छ, श्वेत, चमकते दाँत, सुन्दर नासिका और मनोहर लाल ओष्ठ। वे निरन्तर रोती और अपने आँसू पोंछती रहीं। चन्द्रमा के समान प्रिय उनका मुख रावण की गोद में ऐसा प्रतीत हुआ मानो काले मेघों के बीच से चन्द्रमा उदित हो रहा हो।
22राक्षस द्वारा झकझोरी गईं और राम के संग से वंचित सीता का सुन्दर मुख बिना किसी आभा के दिन के चन्द्रमा के समान लगता था।
23श्याम वर्ण के राक्षसराज द्वारा पकड़ी गईं स्वर्णवर्णा मिथिला की राजकुमारी सीता नीलमणि पर रखी करधनी के समान शोभित हुईं।
24स्वर्णकमल के समान उज्ज्वल, स्वर्ण आभूषणों से अलंकृत, रावण द्वारा पकड़ी गईं जनकनन्दिनी सीता काले मेघ में देदीप्यमान बिजली की रेखा के समान लगती थीं।
25खनकते आभूषणों वाली विदेहराजकुमारी सीता के पार्श्व में राक्षसराज बिजली और गर्जना सहित नीले वर्षामेघ के समान लगता था।
26जब सीता ले जाई जा रही थीं, तब उनके सिर से पुष्पों की वर्षा गिरकर पृथ्वी पर बिखर गई।
27गिरी हुई वह पुष्पवृष्टि (रथ की) चक्राकार गति में पुनः दशमुख रावण की ओर उड़ चली।
28गिरी हुई वह पुष्पवृष्टि वैश्रवण के भ्राता रावण की ओर उसी प्रकार घूम गई जैसे नक्षत्रों की उज्ज्वल माला मेरु पर्वत की ओर घूमती है।
29बिजली के मण्डल के समान दिखता सीता का रत्नजटित नूपुर मृदु ध्वनि के साथ गिर पड़ा।
30अपनी स्वर्णमेखला के साथ कोमल पत्तों के समान वर्ण वाली सीता हाथी को बाँधने की स्वर्णशृंखला के समान लगती थीं। (यहाँ रावण ही हाथी है।)
31वैश्रवण के अनुज (रावण) ने विशाल धूमकेतु के समान अपने ही सौन्दर्य के तेज से देदीप्यमान सीता को उठाया और आकाश में प्रवेश किया।
32आकाश से गिरते मन्द नक्षत्रों के समान उनके ज्वाला-समान उज्ज्वल आभूषण खनखनाते हुए भूमि पर बिखर गए।
33उज्ज्वल चन्द्रमा के समान चमकता सीता का हार उनके स्तनों के बीच से उसी प्रकार फिसल गया जैसे गंगा आकाश से नीचे गिरती है।
34नाना प्रकार के पक्षियों से भरे वृक्ष, झंझावात से शिखर पर हिलते हुए, मानो सीता से कह रहे थे—'भयभीत मत होओ।'
35मुरझाते कमलों वाले और भय से विचलित मछलियों जैसे जलजीवों वाले कमलसरोवर मानो सीता के लिए शोक कर रहे थे, जैसे कोई श्वास न ले पाते साथी के लिए शोक करता है।
36तब सिंह, व्याघ्र, मृग और पक्षी क्रोध (और व्यथा) में एकत्र होकर सीता की छाया के पीछे दौड़े।
37जब सीता ले जाई जा रही थीं, तब पर्वत झरनों के रूप में आँसू बहा रहे थे और शिखरों के रूप में हाथ उठाकर रो रहे थे।
38सीता का अपहरण देखकर यशस्वी सूर्य निस्तेज और व्याकुल दिखने लगे। उनके चारों ओर एक श्वेताभ मण्डल बन गया।
39जब राम की पत्नी विदेहराजकुमारी को रावण ले जा रहा है, तब मनुष्यों के लिए धर्म, सत्य, सरलता अथवा करुणा कहाँ रह सकती है? इस प्रकार समस्त प्राणी समूहों में विलाप करने लगे।
40भय और व्यथा से भरे मृगशावक आँसुओं से धुँधले नेत्रों से बार-बार उस दिशा में देखते रहे जिधर सीता गईं। और रोते रहे।
41सीता का शोक देखकर वनदेवता काँप उठे और जोर से रो पड़े।
42दशमुख रावण ने उन सीता का अपहरण किया जो अपने मधुर स्वर में 'हे राम! हे लक्ष्मण!' पुकार रही थीं, रो रही थीं, पृथ्वी की ओर देख रही थीं, जिनके केश बिखरे थे और जिनके ललाट का मंगलमय (सिन्दूर का) चिह्न मिट चुका था। रावण ने इन उदारचेता सीता का अपहरण अपने ही विनाश के लिए किया।
43दशमुख रावण ने उन सीता का अपहरण किया जो अपने मधुर स्वर में 'हे राम! हे लक्ष्मण!' पुकार रही थीं, रो रही थीं, पृथ्वी की ओर देख रही थीं, जिनके केश बिखरे थे और जिनके ललाट का मंगलमय (सिन्दूर का) चिह्न मिट चुका था। रावण ने इन उदारचेता सीता का अपहरण अपने ही विनाश के लिए किया।
44तब सुन्दर दाँतों और मधुर मुस्कान वाली सीता अपने स्वजनों से दूर हो गईं, और राम तथा लक्ष्मण दोनों को न देख पाने के कारण प्रचण्ड भय में पीली पड़ गईं। इस प्रकार महर्षि वाल्मीकि रचित आदिकाव्य श्रीमद्रामायण के अरण्यकाण्ड का द्विपञ्चाश सर्ग समाप्त हुआ।
नेपाली
1चन्द्रमासमान मुख भएकी सीताले रावणले ढालेका पक्षिराज जटायुलाई देखिन् र परम शोकमा विलाप गरिन्:
2निश्चय नै मानिसहरूले मंगलमय लक्षण र अशुभ आवाजबाट जीवनका सुख-दुःखको पूर्वानुमान लगाउँछन्।
3हे राम! तपाईं निश्चय नै त्यस महान् विपत्तिबाट अनजान हुनुहुन्छ जो तपाईंमाथि आइपरेको छ। हे काकुत्स्थवंशज! समस्त पशु र पक्षी मेरा लागि दौडिरहेका छन् ताकि तपाईंलाई मेरो विषयमा बताउन सकून्।
4'यो पक्षी जो मलाई बचाउन अगाडि आयो, पापी (रावण) द्वारा आहत भई भुइँमा पल्टिएको छ—दुर्भाग्य यस्तै हुन्छ।'
5अत्यन्तै भयभीत ती सुन्दरी (सीता) ले कटु विलाप गरिन्—'हे राम! हे लक्ष्मण! मलाई बचाउनुहोस्!'—मानौँ उहाँहरू नजिकै हुनुहुन्छ र उनको कुरा सुनिरहनुभएको छ।
6राक्षसराज रावण अनाथसमान रोइरहेकी सीतातर्फ दौड्यो, जसका माला र गहना चूर भइसकेका थिए।
7वनमा रामबाट वियुक्त सीता विशाल रूखलाई अङ्गालो हाल्थिन्, बेरिएको लहरासमान गोलो घुम्थिन् र चर्को स्वरले 'राम! हे राम!' पुकार्थिन्। यमराजसमान राक्षसराजले आफ्नो मृत्युलाई निम्त्याउँदै उनका कपाल समात्यो र निरन्तर भन्दै रह्यो—'छोड, छोड!' (रूख छोड।)
8वनमा रामबाट वियुक्त सीता विशाल रूखलाई अङ्गालो हाल्थिन्, बेरिएको लहरासमान गोलो घुम्थिन् र चर्को स्वरले 'राम! हे राम!' पुकार्थिन्। यमराजसमान राक्षसराजले आफ्नो मृत्युलाई निम्त्याउँदै उनका कपाल समात्यो र निरन्तर भन्दै रह्यो—'छोड, छोड!' (रूख छोड।)
9जब सीतामाथि आक्रमण भइरहेको थियो, तब चराचरसहित पृथ्वीले नैतिक मर्यादाका समस्त सीमा नाघ्यो र त्यो अन्धकारले आवृत भयो। वायु बहन बन्द भयो र सूर्य चम्कन।
10यशस्वी पितामह ब्रह्माले आफ्ना दिव्य आँखाले शत्रुले समातेकी सीतालाई त्यस दयनीय अवस्थामा देख्नुभयो र भन्नुभयो—'कार्य सिद्ध भयो।'
11दण्डकवनमा बस्ने समस्त महर्षि प्रसन्न पनि भए र दुःखी पनि—प्रसन्न यसैले कि रावणको विनाश नजिक छ, र दुःखी यसैले कि सीता व्यथामा छिन्।
12दण्डकवनमा बस्ने समस्त महर्षि प्रसन्न पनि भए र दुःखी पनि—प्रसन्न यसैले कि रावणको विनाश नजिक छ, र दुःखी यसैले कि सीता व्यथामा छिन्।
13जब सीता 'हे राम! हे लक्ष्मण!' पुकारिरहेकी थिइन्, तब राक्षसराज रावणले उनलाई पुनः आकाशमा लग्यो।
14जसले आफ्नो शरीरमा शुद्ध सुनका गहना धारण गरेकी थिइन् र जो पहेँलो रेशम लगाएकी थिइन्, ती सीता बिजुलीसमान चम्किरहेकी थिइन्।
15वायुमा लहराउँदै गरेका (उनका) पहेँला वस्त्रले रावण अझ बढी चम्किरहेको थियो र चारैतिर जल्दो अग्निले देदीप्यमान पर्वतसमान देखिन्थ्यो।
16विदेहराजकुमारी परम मंगलमयी सीताले धारण गरेका राता कमलदल रावणमाथि बर्सिए।
17जब सीताले लगाएको सुनौलो वस्त्र वायुमा लहरायो, तब त्यो आकाशमा साँझको सूर्यले प्रकाशित तामाको वर्णको बादलसमान देखियो।
18रावणको काखमा, रामको होइन, सीताको सुन्दर नाक भएको मुख डाँठविनाको कमलसमान अब शोभित हुँदैनथ्यो।
19सीताको मुख सुन्दर लाग्थ्यो—चिल्लो निधार, चम्कने कपाल र कमलको भित्री भागसमान निर्मल वर्ण, सफा, सेता, चम्कने दाँत, सुन्दर नाक र मनोहर राता ओठ। उनी निरन्तर रोइरहिन् र आफ्ना आँसु पुछिरहिन्। चन्द्रमासमान प्रिय उनको मुख रावणको काखमा यस्तो प्रतीत भयो मानौँ काला बादलको बीचबाट चन्द्रमा उदाइरहेको होस्।
20सीताको मुख सुन्दर लाग्थ्यो—चिल्लो निधार, चम्कने कपाल र कमलको भित्री भागसमान निर्मल वर्ण, सफा, सेता, चम्कने दाँत, सुन्दर नाक र मनोहर राता ओठ। उनी निरन्तर रोइरहिन् र आफ्ना आँसु पुछिरहिन्। चन्द्रमासमान प्रिय उनको मुख रावणको काखमा यस्तो प्रतीत भयो मानौँ काला बादलको बीचबाट चन्द्रमा उदाइरहेको होस्।
21सीताको मुख सुन्दर लाग्थ्यो—चिल्लो निधार, चम्कने कपाल र कमलको भित्री भागसमान निर्मल वर्ण, सफा, सेता, चम्कने दाँत, सुन्दर नाक र मनोहर राता ओठ। उनी निरन्तर रोइरहिन् र आफ्ना आँसु पुछिरहिन्। चन्द्रमासमान प्रिय उनको मुख रावणको काखमा यस्तो प्रतीत भयो मानौँ काला बादलको बीचबाट चन्द्रमा उदाइरहेको होस्।
22राक्षसले हल्लाइएकी र रामको सङ्गबाट वञ्चित सीताको सुन्दर मुख कुनै आभाविनाको दिनको चन्द्रमासमान लाग्थ्यो।
23कालो वर्णको राक्षसराजले समातेकी सुनको वर्ण भएकी मिथिलाकी राजकुमारी सीता नीलमणिमाथि राखिएको करधनीसमान शोभित भइन्।
24सुनको कमलसमान उज्ज्वल, सुनका गहनाले अलङ्कृत, रावणले समातेकी जनकनन्दिनी सीता कालो बादलमा देदीप्यमान बिजुलीको रेखासमान लाग्थिन्।
25खनकिने गहना भएकी विदेहराजकुमारी सीताको छेउमा राक्षसराज बिजुली र गर्जनसहितको नीलो वर्षाबादलसमान लाग्थ्यो।
26जब सीतालाई लगिँदै थियो, तब उनको शिरबाट फूलको वर्षा खसेर पृथ्वीमा छरियो।
27खसेको त्यो फूलवृष्टि (रथको) चक्राकार गतिमा पुनः दशमुख रावणतर्फ उड्यो।
28खसेको त्यो फूलवृष्टि वैश्रवणका भाइ रावणतर्फ त्यसै गरी घुम्यो जसरी ताराहरूको उज्ज्वल माला मेरु पर्वततर्फ घुम्छ।
29बिजुलीको मण्डलसमान देखिने सीताको रत्नजडित पाउजु मृदु आवाजसहित खस्यो।
30आफ्नो सुनको करधनीसहित कलिला पातसमान वर्ण भएकी सीता हात्ती बाँध्ने सुनको साङ्लोसमान लाग्थिन्। (यहाँ रावण नै हात्ती हो।)
31वैश्रवणका भाइ (रावण) ले विशाल धूमकेतुसमान आफ्नै सौन्दर्यको तेजले देदीप्यमान सीतालाई उठाए र आकाशमा प्रवेश गरे।
32आकाशबाट खस्ने मन्द ताराहरूसमान उनका ज्वालासमान उज्ज्वल गहना खनखनाउँदै भुइँमा छरिए।
33उज्ज्वल चन्द्रमासमान चम्कने सीताको हार उनका स्तनको बीचबाट त्यसै गरी चिप्लियो जसरी गङ्गा आकाशबाट तल खस्छिन्।
34नाना प्रकारका पक्षीले भरिएका रूखहरू, झञ्झावातले टुप्पामा हल्लिँदै, मानौँ सीतालाई भनिरहेका थिए—'नडराऊ।'
35ओइलाउँदै गरेका कमल भएका र भयले विचलित माछाजस्ता जलजीव भएका कमलपोखरीहरू मानौँ सीताका लागि शोक गरिरहेका थिए, जसरी कसैले सास फेर्न नसक्ने साथीका लागि शोक गर्छ।
36तब सिंह, बाघ, मृग र पक्षीहरू क्रोध (र व्यथा) मा भेला भई सीताको छायाँपछि दौडे।
37जब सीतालाई लगिँदै थियो, तब पर्वतहरूले झरनाका रूपमा आँसु बगाइरहेका थिए र शिखरका रूपमा हात उठाएर रोइरहेका थिए।
38सीताको अपहरण देखेर यशस्वी सूर्य निस्तेज र व्याकुल देखिन थाले। उहाँको वरिपरि एउटा सेतो-सेतो मण्डल बन्यो।
39जब रामकी पत्नी विदेहराजकुमारीलाई रावणले लगिरहेको छ, तब मानिसहरूका लागि धर्म, सत्य, सरलता वा करुणा कहाँ रहन सक्छ? यसरी समस्त प्राणी समूहमा विलाप गर्न थाले।
40भय र व्यथाले भरिएका मृगछाउराले आँसुले धमिलिएका आँखाले बारम्बार त्यस दिशामा हेरिरहे जता सीता गइन्। र रोइरहे।
41सीताको शोक देखेर वनदेवताहरू काँपे र चर्को स्वरले रोए।
42दशमुख रावणले ती सीताको अपहरण गर्यो जो आफ्नो मीठो स्वरमा 'हे राम! हे लक्ष्मण!' पुकारिरहेकी थिइन्, रोइरहेकी थिइन्, पृथ्वीतर्फ हेरिरहेकी थिइन्, जसका कपाल छरिएका थिए र जसको निधारको मंगलमय (सिन्दूरको) चिह्न मेटिइसकेको थियो। रावणले यी उदारचेता सीताको अपहरण आफ्नै विनाशका लागि गर्यो।
43दशमुख रावणले ती सीताको अपहरण गर्यो जो आफ्नो मीठो स्वरमा 'हे राम! हे लक्ष्मण!' पुकारिरहेकी थिइन्, रोइरहेकी थिइन्, पृथ्वीतर्फ हेरिरहेकी थिइन्, जसका कपाल छरिएका थिए र जसको निधारको मंगलमय (सिन्दूरको) चिह्न मेटिइसकेको थियो। रावणले यी उदारचेता सीताको अपहरण आफ्नै विनाशका लागि गर्यो।
44तब सुन्दर दाँत र मीठो मुस्कान भएकी सीता आफ्ना नातेदारबाट टाढा भइन्, र राम तथा लक्ष्मण दुवैलाई देख्न नसकेकाले प्रचण्ड भयमा पहेँली भइन्। यसरी महर्षि वाल्मीकिद्वारा रचित आदिकाव्य श्रीमद्रामायणको अरण्यकाण्डको बाउन्नौँ सर्ग समाप्त भयो।