अंग्रेज़ी
1Sanjaya said Hearing, O Bharata, these (reassuring) words of Keshava, Vibhatsu, instantly shaking off his sorrowful countenance, took heart again.
2And grating his bowstring and stretching it at length, he took hold of his Gandiva with a view to make away with Karna and addressing Keshava, thus expressed himself.
3Since you-O Govinda, who, (fathoming the mysteries of fate) see through events, past and future, since you are so kindly disposed towards me, under your (able) generalship, I may well be certain of gaining the day.
4O Krishna, with you at my elbow, bidding defiance to all the three worlds, marshalled in array, I can well launch them (on and all), into eternity, what speak you of Karna then.
5O Janardana, I witness how the Panchala hordes are beating their retreats (from the field) and I also seen how Karna with his lofty bearing domineering in the battle.
6The sight of the Bhargava weapon, let loose by Karna and floating on the air like the great thunder of Shakra, meets also my view,
7But in today's battle I will give no quarter to Karna and all the world will proclaim the fact till as long as it will last.
8Today, O Krishna, pointed arrows flung from Gandiva and sped by my arms, will sent Karna to his last account.
9And king Dhritarashtra, today will hurl malediction on his evil genius under the inspiration of which he placed the diadem on the brow of Duryodhana, who was least deserving of sovereignty.
10O large-arined one, today King Dhritarashtra will be deprived of his sovereignty and happiness, wealth and dominion, capital and sons.
11O Sri Krishna! The king who keep envy within heart for meritorious and offers throne to wicked person, regrets on the consequences when these are ripen. He thus, suffers at last from agony.
12O Janaradana! As a man regrets on the consequences for deforestation of mango trees when these arise subsequent to such evil act committed, king Duryodhana will become helpless on the death of Karna, the son of charioteer. arrows
13Most assuredly do I tell you, O Krishna, the Karna's doom being (thus) sealed today, Duryodhana, goaded to desperation will lose all hope of both his life and sovereignty.
14As in days of yore, in the contest between the Devas and the Asuras, Indra rent in twain the body of the demon Vritra, so beholding the body of Karna, all cut into pieces with the inflicted through my hands, let Duryodhana today recall to mind the proposal you made, O Lordly Being, when suing for peace.
15Let the son of Subal realize today, O Krishna, that my arrows happen to be my dice, my Gandiva is my gaming board and my chariot, my chequered cloth.
16O Govinda, striking today the death knell of Karna with keen shafts, I will remove the long lost sleep of the son of Kunti.
17On my hastening the departure of Suta's son to the other world will raise the drooping spirit of the royal descendant of Kunti and he, taking life easily, will enjoy eternal happiness.
18O Keshava, I will fling today such an irresistible arrow, unique of its kind, that will surely make Karna shuffle off his mortal coil.
19And such was the vow of that wretch of human beings about taking my life, that "until I put an end to the existence of Phalguna, I will not have my feet washed.” Giving a lie to the words of honor of that vile creature, O Madhusudan, I will, hitting him straight with my arrows, throw off his body from his car.
20The Earth today will drink the blood of that son of Suta, who, in battle, defies all mortals of this sphere.
21In addressing Krishna, that Karna, the son of Suta, vaunting of his own superiority, with the approbation of Dhritarashtra, had indulged himself (in the expression), "O Krishna, you are now without a husband.” My sharpened arrows will falsify today that vile expression of his and like the foaming snake, surcharged with active poison, will feast on his blood.
22My cloth-yard shafts, dazzling with the splendour of lightning, let loose by my capacious arms and from off the strings of Gandiva, will lead Karna to his eternal goal.
23The contumely which the son of Radha gave expression to, in addressing the Princess of Panchala in the open court, vilifying the Pandavas, will today make him repent of his misdemeanour.
24After the fall of the son of Suta the vicioussouled Karna, also called Vaikartan, those words that were at one time sesame seeds without grain, will turn out today to be the reverse.
25While addressing the sons of Dhritarashtra Karna let fall from his lips these words, full of sound and fury-"I will save you of the sons of Pandu," today my keen shafts will belie even those imperious words of his.
26In the presence of all the assembled archers, today, I will take the life out of that Karna, who dared to have said, “I will put all the Pandavas to death with their sons."
27O Madhusudana, today, I will cause the slaughter of that Karna, the son of Radha, confident of whose prowess the haughty son of Dhritarashtra, full of wicked design and evil passion, slighted us all along.
28I will satisfy my brother Yudhishthira by killing Karna today in the battle-field on whose power, Duryodhana is confident to the extent that he insults us since beginning. He is wicked, stubborn and shrewd and Karna was his blind supporter.
29I will frighten the soldiers of enemy through attack with different type of arrows. I will make the battle-field gracious with a pile of chariots and elephants collapsed/killed by the arrows enhancing the state of Yama shot from bow stretched up to the ear length.
30And as a deer, afraid of the lion, turns its tail, so, O Krishna, let all the Dhartarashtras, today, with the fall of Karna, beat a hasty retreat.
31Let king Duryodhana also indulge himself in grief, today, as Karna falls a victim to my arms in company with all his sons and relations.
32Seeing Karna meeting his death today through my arrows, O Krishna, let the savage son of Dhritarashtra acknowledge me to be the peerless archer in the field.
33I will make king Dhritarashtra, with all his descendants, counsellors and followers, shelterless today.
34O Keshava, today, vulture and other birds of prey will roam about the body of Karna, cut into pieces with the shafts of my arrows.
35O Madhusudana, today, I will in the presence of all the archers, marshaled in array, dissever the head of Karna of Radha's womb.
36With sharp-pointed Vipathas and other razor-edged arrows, today, I will pierce through the body of that wicked soul, Karna.
37The mighty king Yudhishthira will shake off today his great suffering due to his long cherished mental anguish.
38O Krishna, I will cheer up king Yudhishthira, the son of Dharma, by slaying today the son of Radha with all his tribe.
39O Krishna, with shafts blazing like fire, or resembling venomous serpents, today, I will devour all the sunken hosts of Karna.
40O Govinda, with shafts adorned with the feathers of vultures, I will deluge the earth, today, with the scattered bodies of potentates, all armoured with shields of gold.
41O Madhusudana, with sharp-pointed arrows, I will, today, striking down all the enemies of Abhimanyu dissever their heads and disjoint their body.'
42O Keshava, today, either I will, making the earth devoid of Dhartarashtras, make a gift of her unto my brothers, or you shall have to traverse this ground shorn of Arjuna.
43O Krishna, I will acquit myself, today, of the obligations I owe to all the bowmen, to my avenging spirit, to the Kurus, to my shafts and to Gandiva.
44And like Maghavat causing the slaughter of Shambara, I will O Krishna, killing Karna, today in battle, shake off the heavy affliction I have been cherishing these thirteen long years.
45With the fall of Karna in battle, today, let the mighty car-warriors of the line of Somakas, all anxious for the interests of their allies, rest assured of the issue of this, their engagement.
46And O Madhava, I cannot conceive even of the great joy which the descendants of Sini will experience today, when Karna will be no more and after I have won the battle.
47Slaying Karna in battle and his mighty carwarrior son, I will clear the hearts of Bhima and the Twins, as also of Satyaki.
48Taking away the life of Karna, today in great battle, O Madhava, I will free myself of the very many obligations I am under the Panchalas, as also under Dhristadyumna and Shikhandin.
49Let them all witness today the scene of the furious Dhananjaya, encountering all the Kaurava forces in the field, give a death-blow unto the son of Suta.
50Let me, once again, indulge myself in the luxury of singing my own praise in your presence. In all this wide world I have no rival in archery. And who is there to match me in prowess? Then again what soul is there that can equal me in mercy? While in fire and fury I yield to none.
51With the bow in my hand and with the strength of my capacious arms, I can outlive the Asuras, the celestials and all the other creatures grouped together, know it for certain, that my prowess surpasses to that of the most powerful.
52And like a spark of fire in a heap of dried grass at the end of winder, I, too, alone, am well capable of setting fire to all the Kurus and the Balhikas, as also their followers with my flashing arrows flung from Gandiva.
53My palms bear the marks of these arrows and this superb and out-stretched bow with its string trimmed with arrow; the soles of my feet also bear the marks of a car and a standard; and so when a person (with all these marks on) goes to battle, he, least of all, can be triumphed over."
54Saying this much to Achyuta that hero of heroes and destroyer of enemies, rushed to battle with a view to rescue Bhima and dissever Karna.
हिन्दी
1सञ्जय ने कहा — हे भरत, केशव के ये (आश्वासनपूर्ण) वचन सुनकर विभत्सु (अर्जुन) ने तत्काल अपनी उदासी झटककर पुनः धैर्य धारण किया।
2और अपनी प्रत्यञ्चा को रगड़कर तथा उसे भरपूर खींचकर उन्होंने कर्ण का अन्त करने के अभिप्राय से अपना गाण्डीव सँभाला और केशव को सम्बोधित करके इस प्रकार कहा।
3हे गोविन्द, आप (नियति के रहस्यों को भेदते हुए) भूत और भविष्य की घटनाओं को देख लेते हैं; और जब आप मुझ पर इतने कृपालु हैं, तब आपके (कुशल) नेतृत्व में मुझे विजय का पूरा विश्वास है।
4हे कृष्ण, आपके साथ रहते हुए मैं व्यूहबद्ध तीनों लोकों को ललकारकर उन सबको सदा के लिए समाप्त कर सकता हूँ; फिर कर्ण की तो बात ही क्या?
5हे जनार्दन, मैं देख रहा हूँ कि पाञ्चाल सेनाएँ (रणभूमि से) पीछे हट रही हैं, और यह भी देख रहा हूँ कि कर्ण किस अकड़ के साथ युद्ध में प्रभुत्व जमाए हुए है।
6कर्ण द्वारा छोड़ा गया और शक्र (इन्द्र) के महान् वज्र के समान आकाश में तैरता वह भार्गव अस्त्र भी मुझे दिखाई दे रहा है।
7किन्तु आज के युद्ध में मैं कर्ण को तनिक भी छूट नहीं दूँगा, और यह संसार जब तक रहेगा, तब तक इस बात की घोषणा करता रहेगा।
8हे कृष्ण, आज गाण्डीव से छोड़े गए और मेरी भुजाओं से प्रेरित तीखे बाण कर्ण को उसके अन्तिम लेखे तक पहुँचा देंगे।
9और आज राजा धृतराष्ट्र अपनी उस कुबुद्धि को कोसेंगे, जिसके वशीभूत होकर उन्होंने राज्य के सर्वथा अयोग्य दुर्योधन के मस्तक पर मुकुट रखा।
10हे महाबाहु, आज राजा धृतराष्ट्र अपने राज्य, सुख, धन, प्रभुत्व, राजधानी और पुत्रों — सबसे वंचित हो जाएँगे।
11हे श्रीकृष्ण! जो राजा गुणी पुरुषों से हृदय में ईर्ष्या रखता है और दुष्ट को राजगद्दी सौंप देता है, वह उसके परिणाम पकने पर पश्चात्ताप करता है। और इस प्रकार अन्ततः वह पीड़ा भोगता है।
12हे जनार्दन! जैसे आम के वृक्षों को कटवा देने के बाद जब उसके परिणाम सामने आते हैं, तब मनुष्य पछताता है, वैसे ही सूतपुत्र कर्ण की मृत्यु होने पर राजा दुर्योधन असहाय हो जाएगा।
13हे कृष्ण, मैं आपसे पूर्ण निश्चय के साथ कहता हूँ कि आज इस प्रकार कर्ण का अन्त हो जाने पर हताश हुआ दुर्योधन अपने प्राण और अपने राज्य — दोनों की आशा छोड़ देगा।
14जैसे प्राचीन काल में देवासुर संग्राम में इन्द्र ने वृत्र असुर के शरीर के दो टुकड़े कर दिए थे, वैसे ही मेरे हाथों छोड़े गए बाणों से कर्ण के शरीर को टुकड़े-टुकड़े हुआ देखकर हे भगवन्, आज दुर्योधन उस प्रस्ताव का स्मरण करे जो आपने सन्धि की याचना करते समय रखा था।
15हे कृष्ण, आज सुबल के पुत्र (शकुनि) को यह अनुभव हो जाए कि मेरे बाण ही मेरे पासे हैं, मेरा गाण्डीव ही मेरा द्यूतपट है और मेरा रथ ही मेरा चौकोर बिछौना है।
16हे गोविन्द, आज तीखे बाणों से कर्ण का मृत्युघोष करके मैं कुन्तीपुत्र (युधिष्ठिर) की बहुत दिनों से खोई हुई नींद लौटा दूँगा।
17सूतपुत्र को परलोक शीघ्र पहुँचा देने पर कुन्ती के उस राजपुत्र का मुरझाया मन खिल उठेगा और वे निश्चिन्त होकर अक्षय सुख भोगेंगे।
18हे केशव, आज मैं ऐसा अप्रतिहत और अनुपम बाण छोड़ूँगा जो निश्चय ही कर्ण के प्राणपखेरू उड़ा देगा।
19और मेरे प्राण लेने के विषय में उस नराधम की यह प्रतिज्ञा थी कि "जब तक मैं फाल्गुन का अन्त नहीं कर देता, तब तक अपने पैर नहीं धुलवाऊँगा।" हे मधुसूदन, उस नीच प्राणी की उस प्रतिज्ञा को मिथ्या सिद्ध करते हुए मैं उसे सीधे अपने बाणों से मारकर उसका शरीर उसके रथ से नीचे गिरा दूँगा।
20उस सूतपुत्र का रक्त, जो युद्ध में इस लोक के समस्त मर्त्य प्राणियों को ललकारता है, आज पृथ्वी पिएगी।
21कृष्णा (द्रौपदी) को सम्बोधित करते समय अपनी श्रेष्ठता का घमण्ड करते हुए उस सूतपुत्र कर्ण ने धृतराष्ट्र के अनुमोदन से यह वचन कह डाला था — "हे कृष्णा, अब तुम पतिहीन हो।" मेरे तीखे बाण आज उसके उस नीच वचन को मिथ्या सिद्ध करेंगे और तीव्र विष से भरे फुफकारते सर्प के समान उसका रक्त पिएँगे।
22मेरी विशाल भुजाओं से तथा गाण्डीव की प्रत्यञ्चा से छोड़े गए, बिजली की-सी कान्तिवाले मेरे लम्बे बाण कर्ण को उसकी अन्तिम गति तक पहुँचा देंगे।
23भरी सभा में पाञ्चालराजकुमारी को सम्बोधित करते हुए तथा पाण्डवों की निन्दा करते हुए राधापुत्र ने जो अपमानजनक वचन कहे थे, वे आज उसे अपने उस दुर्व्यवहार पर पछताने को विवश करेंगे।
24दुष्टात्मा सूतपुत्र कर्ण के, जिसे वैकर्तन भी कहा जाता है, गिर जाने पर वे वचन, जिनमें उसने हमें कभी 'निःसार तिल' कहा था, आज उलटकर उसी पर पड़ेंगे।
25धृतराष्ट्र के पुत्रों को सम्बोधित करते हुए कर्ण ने अपने मुख से ये गर्जनापूर्ण वचन निकाले थे — "मैं तुम्हें पाण्डुपुत्रों से बचा लूँगा"; आज मेरे तीखे बाण उसके उन अहंकारपूर्ण वचनों को भी मिथ्या सिद्ध कर देंगे।
26आज मैं एकत्र हुए समस्त धनुर्धरों के सामने उस कर्ण के प्राण हर लूँगा, जिसने यह कहने का दुस्साहस किया था — "मैं समस्त पाण्डवों को उनके पुत्रों सहित मार डालूँगा।"
27हे मधुसूदन, आज मैं उस राधापुत्र कर्ण का वध कराऊँगा, जिसके पराक्रम के भरोसे दुष्ट अभिप्राय और दुर्वासनाओं से भरे अभिमानी धृतराष्ट्रपुत्र ने सदा हमारी उपेक्षा की।
28जिसकी शक्ति के भरोसे दुर्योधन इतना आश्वस्त है कि आरम्भ से ही हमारा अपमान करता आया है, उस कर्ण का आज युद्धभूमि में वध करके मैं अपने भ्राता युधिष्ठिर को सन्तुष्ट करूँगा। वह दुष्ट, हठी और धूर्त है, और कर्ण उसका अन्धा समर्थक रहा है।
29मैं नाना प्रकार के बाणों के प्रहार से शत्रुसेना को भयभीत कर दूँगा। कानों तक खींचे धनुष से छोड़े गए, यमराज के राज्य की समृद्धि बढ़ानेवाले बाणों से गिराए और मारे गए रथों तथा हाथियों के ढेर से मैं रणभूमि को शोभायमान कर दूँगा।
30और जैसे सिंह से डरा हुआ मृग पीठ फेरकर भागता है, वैसे ही हे कृष्ण, आज कर्ण के गिरते ही समस्त धृतराष्ट्रपुत्र शीघ्रता से भाग खड़े हों।
31जब कर्ण अपने समस्त पुत्रों और सम्बन्धियों सहित मेरी भुजाओं का शिकार बने, तब आज राजा दुर्योधन भी शोक में डूब जाए।
32हे कृष्ण, आज मेरे बाणों से कर्ण को मृत्यु प्राप्त करते देखकर वह क्रूर धृतराष्ट्रपुत्र यह स्वीकार कर ले कि रणभूमि में मेरे समान कोई धनुर्धर नहीं।
33आज मैं राजा धृतराष्ट्र को उनके समस्त वंशजों, मन्त्रियों और अनुचरों सहित आश्रयहीन कर दूँगा।
34हे केशव, आज मेरे बाणों से टुकड़े-टुकड़े हुए कर्ण के शरीर के चारों ओर गीध और अन्य मांसभक्षी पक्षी मँडराएँगे।
35हे मधुसूदन, आज मैं व्यूहबद्ध समस्त धनुर्धरों के सामने राधा के गर्भ से उत्पन्न कर्ण का मस्तक धड़ से अलग कर दूँगा।
36तीखे नोकवाले विपाठों और अन्य क्षुरधार बाणों से आज मैं उस दुष्टात्मा कर्ण का शरीर छेद डालूँगा।
37आज महाराज युधिष्ठिर अपने दीर्घकाल से सँजोए मानसिक सन्ताप से उत्पन्न महान् पीड़ा से मुक्त हो जाएँगे।
38हे कृष्ण, आज राधापुत्र का उसके समस्त कुटुम्ब सहित वध करके मैं धर्मपुत्र राजा युधिष्ठिर का मन प्रसन्न करूँगा।
39हे कृष्ण, अग्नि के समान प्रज्वलित अथवा विषधर सर्पों के समान बाणों से आज मैं कर्ण की उन समस्त डूबती सेनाओं को निगल जाऊँगा।
40हे गोविन्द, गीध के पंखोंवाले बाणों से आज मैं इस पृथ्वी को सोने की ढालों से सुसज्जित राजाओं के बिखरे शवों से पाट दूँगा।
41हे मधुसूदन, तीखे नोकवाले बाणों से आज मैं अभिमन्यु के समस्त शत्रुओं को मार गिराकर उनके मस्तक काट डालूँगा और उनके अंग-अंग अलग कर दूँगा।
42हे केशव, आज या तो मैं इस पृथ्वी को धृतराष्ट्रपुत्रों से रहित करके अपने भाइयों को अर्पित करूँगा, या फिर आपको इस भूमि पर अर्जुन के बिना ही विचरण करना पड़ेगा।
43हे कृष्ण, आज मैं समस्त धनुर्धरों के प्रति, अपने प्रतिशोध के भाव के प्रति, कुरुओं के प्रति, अपने बाणों के प्रति और गाण्डीव के प्रति — सबके प्रति अपना ऋण चुका दूँगा।
44और हे कृष्ण, जैसे मघवा (इन्द्र) ने शम्बर का संहार किया, वैसे ही आज युद्ध में कर्ण का वध करके मैं उस भारी सन्ताप को झटक दूँगा जिसे मैं इन तेरह लम्बे वर्षों से हृदय में सँजोए हुए हूँ।
45आज युद्ध में कर्ण के गिरने पर अपने मित्रों के हित के लिए चिन्तित सोमकवंश के महारथी इस अपने संग्राम के परिणाम के विषय में निश्चिन्त हो जाएँ।
46और हे माधव, आज जब कर्ण नहीं रहेगा और मैं युद्ध जीत लूँगा, तब सिनिवंशियों को जो महान् आनन्द होगा, उसकी तो मैं कल्पना भी नहीं कर सकता।
47युद्ध में कर्ण और उसके महारथी पुत्र का वध करके मैं भीम, दोनों जुड़वाँ भाइयों तथा सात्यकि के हृदय का भार हलका कर दूँगा।
48हे माधव, आज महासंग्राम में कर्ण के प्राण हरण करके मैं पाञ्चालों के प्रति तथा धृष्टद्युम्न और शिखण्डी के प्रति अपने ऊपर चढ़े अनेक ऋणों से मुक्त हो जाऊँगा।
49वे सब आज यह दृश्य देखें कि क्रुद्ध धनञ्जय रणभूमि में समस्त कौरवसेनाओं का सामना करते हुए सूतपुत्र पर मृत्यु-प्रहार कर रहा है।
50मुझे एक बार पुनः आपके सम्मुख अपनी ही प्रशंसा करने का सुख भोग लेने दीजिए। इस विशाल संसार में धनुर्विद्या में मेरा कोई प्रतिद्वन्द्वी नहीं। और पराक्रम में मेरी बराबरी करनेवाला कौन है? फिर क्षमा में मेरे समान कौन-सा जीव है? और तेज तथा क्रोध में मैं किसी से कम नहीं।
51हाथ में धनुष लेकर और अपनी विशाल भुजाओं के बल से मैं असुरों, देवताओं तथा अन्य समस्त प्राणियों को एक साथ भी जीवित रहते हुए पार कर सकता हूँ; यह निश्चित जानिए कि मेरा पराक्रम बड़े-से-बड़े बलवान् के पराक्रम से भी बढ़कर है।
52और जैसे शिशिर के अन्त में सूखी घास के ढेर में पड़ी एक चिनगारी, वैसे ही मैं अकेला भी गाण्डीव से छोड़े गए अपने चमकते बाणों से समस्त कुरुओं, बाह्लीकों तथा उनके अनुचरों को भस्म कर देने में पूर्ण समर्थ हूँ।
53मेरी हथेलियों पर इन बाणों तथा प्रत्यञ्चा और बाण से सज्जित इस उत्तम खिंचे हुए धनुष के चिह्न हैं; मेरे तलवों पर भी रथ और ध्वजा के चिह्न हैं; और जब (इन सब चिह्नोंवाला) कोई पुरुष युद्ध में जाता है, तब उसे कोई भी पराजित नहीं कर सकता।"
54अच्युत से इतना कहकर वीरों में श्रेष्ठ वह शत्रुनाशक भीम को बचाने और कर्ण का अन्त करने के अभिप्राय से युद्ध की ओर झपटा।
नेपाली
1सञ्जयले भने — हे भरत, केशवका यी (आश्वासनपूर्ण) वचन सुनेर विभत्सु (अर्जुन)ले तत्कालै आफ्नो उदासी झट्कारेर पुनः धैर्य धारण गरे।
2र आफ्नो ताँदो रगडेर तथा त्यसलाई भरपूर तानेर उनले कर्णको अन्त्य गर्ने अभिप्रायले आफ्नो गाण्डीव सम्हाले र केशवलाई सम्बोधन गर्दै यसरी भने।
3हे गोविन्द, तपाईं (नियतिका रहस्य भेद्दै) भूत र भविष्यका घटना देख्नुहुन्छ; र जब तपाईं ममाथि यति कृपालु हुनुहुन्छ, तब तपाईंको (कुशल) नेतृत्वमा मलाई विजयको पूर्ण विश्वास छ।
4हे कृष्ण, तपाईं साथमा हुँदा म व्यूहबद्ध तीनै लोकलाई ललकारेर ती सबैलाई सदाका लागि समाप्त पार्न सक्छु; अनि कर्णको त कुरै के?
5हे जनार्दन, म देखिरहेको छु कि पाञ्चाल सेनाहरू (रणभूमिबाट) पछि हट्दै छन्, र यो पनि देखिरहेको छु कि कर्णले कस्तो अहङ्कारका साथ युद्धमा प्रभुत्व जमाइरहेका छन्।
6कर्णले छोडेको र शक्र (इन्द्र)को महान् वज्रजस्तै आकाशमा पौडिरहेको त्यो भार्गव अस्त्र पनि मलाई देखिँदै छ।
7तर आजको युद्धमा म कर्णलाई अलिकति पनि छुट दिनेछैनँ, र यो संसार जबसम्म रहन्छ, तबसम्म यस कुराको घोषणा गरिरहनेछ।
8हे कृष्ण, आज गाण्डीवबाट छोडिएका र मेरा पाखुराबाट प्रेरित तीखा बाणले कर्णलाई उनको अन्तिम लेखासम्म पुर्याइदिनेछन्।
9र आज राजा धृतराष्ट्रले आफ्नो त्यस कुबुद्धिलाई सराप्नेछन्, जसको वशमा परेर उनले राज्यका सर्वथा अयोग्य दुर्योधनको शिरमा मुकुट राखे।
10हे महाबाहु, आज राजा धृतराष्ट्र आफ्नो राज्य, सुख, धन, प्रभुत्व, राजधानी र पुत्र — सबैबाट वञ्चित हुनेछन्।
11हे श्रीकृष्ण! जुन राजाले गुणी पुरुषहरूप्रति हृदयमा ईर्ष्या राख्छ र दुष्टलाई राजगद्दी सुम्पिदिन्छ, ऊ त्यसका परिणाम पाकेपछि पश्चात्ताप गर्छ। र यसरी अन्ततः ऊ पीडा भोग्छ।
12हे जनार्दन! जसरी आँपका रूख कटाइसकेपछि जब त्यसका परिणाम सामु आउँछन्, तब मानिस पछुताउँछ, त्यसै गरी सूतपुत्र कर्णको मृत्यु भएपछि राजा दुर्योधन असहाय हुनेछ।
13हे कृष्ण, म तपाईंलाई पूर्ण निश्चयका साथ भन्छु कि आज यसरी कर्णको अन्त्य भएपछि हताश भएको दुर्योधनले आफ्नो प्राण र आफ्नो राज्य — दुवैको आशा छाडिदिनेछ।
14जसरी प्राचीन कालमा देवासुर सङ्ग्राममा इन्द्रले वृत्र असुरको शरीरका दुई टुक्रा पारिदिएका थिए, त्यसै गरी मेरा हातबाट छोडिएका बाणले कर्णको शरीर टुक्रा-टुक्रा भएको देखेर हे भगवन्, आज दुर्योधनले त्यस प्रस्तावको सम्झना गरोस् जो तपाईंले सन्धिको याचना गर्दा राख्नुभएको थियो।
15हे कृष्ण, आज सुबलका पुत्र (शकुनि)लाई यो अनुभव होस् कि मेरा बाण नै मेरा पासा हुन्, मेरो गाण्डीव नै मेरो द्यूतपट हो र मेरो रथ नै मेरो चौकुने ओछ्यान हो।
16हे गोविन्द, आज तीखा बाणले कर्णको मृत्युघोष गरेर म कुन्तीपुत्र (युधिष्ठिर)को धेरै दिनदेखि हराएको निद्रा फर्काइदिनेछु।
17सूतपुत्रलाई परलोक चाँडै पुर्याइदिएपछि कुन्तीका ती राजपुत्रको ओइलाएको मन खुल्नेछ र उनी निश्चिन्त भई अक्षय सुख भोग्नेछन्।
18हे केशव, आज म यस्तो अप्रतिहत र अनुपम बाण छोड्नेछु जसले निश्चय नै कर्णको प्राणपखेरु उडाइदिनेछ।
19र मेरो प्राण लिने विषयमा त्यस नराधमको यो प्रतिज्ञा थियो कि "जबसम्म म फाल्गुनको अन्त्य गर्दिनँ, तबसम्म आफ्ना खुट्टा धुलाउनेछैनँ।" हे मधुसूदन, त्यस नीच प्राणीको त्यो प्रतिज्ञा मिथ्या सिद्ध गर्दै म उसलाई सीधै आफ्ना बाणले हानेर उसको शरीर उसकै रथबाट तल खसालिदिनेछु।
20त्यस सूतपुत्रको रगत, जसले युद्धमा यस लोकका सम्पूर्ण मर्त्य प्राणीलाई ललकार्छ, आज पृथ्वीले पिउनेछ।
21कृष्णा (द्रौपदी)लाई सम्बोधन गर्दा आफ्नो श्रेष्ठताको घमण्ड गर्दै त्यस सूतपुत्र कर्णले धृतराष्ट्रको अनुमोदनमा यो वचन भनिदिएका थिए — "हे कृष्णा, अब तिमी पतिविहीन छौ।" मेरा तीखा बाणले आज उनको त्यो नीच वचन मिथ्या सिद्ध गर्नेछन् र तीव्र विषले भरिएको फुत्कारिरहेको सर्पजस्तै उनको रगत पिउनेछन्।
22मेरा विशाल पाखुराबाट तथा गाण्डीवको ताँदोबाट छोडिएका, बिजुलीजस्तै कान्ति भएका मेरा लामा बाणले कर्णलाई उनको अन्तिम गतिसम्म पुर्याइदिनेछन्।
23भरिएको सभामा पाञ्चालराजकुमारीलाई सम्बोधन गर्दै तथा पाण्डवहरूको निन्दा गर्दै राधापुत्रले जुन अपमानजनक वचन भनेका थिए, तिनले आज उनलाई आफ्नो त्यस दुर्व्यवहारमा पछुताउन विवश पार्नेछन्।
24दुष्टात्मा सूतपुत्र कर्ण, जसलाई वैकर्तन पनि भनिन्छ, ढलेपछि ती वचन, जसमा उनले हामीलाई कहिले 'निःसार तिल' भनेका थिए, आज उल्टिएर उनैमाथि पर्नेछन्।
25धृतराष्ट्रका पुत्रहरूलाई सम्बोधन गर्दै कर्णले आफ्नो मुखबाट यी गर्जनापूर्ण वचन निकालेका थिए — "म तिमीहरूलाई पाण्डुपुत्रहरूबाट बचाइदिनेछु"; आज मेरा तीखा बाणले उनका ती अहङ्कारपूर्ण वचनलाई पनि मिथ्या सिद्ध पारिदिनेछन्।
26आज म जम्मा भएका सम्पूर्ण धनुर्धरका सामु त्यस कर्णको प्राण हरण गर्नेछु, जसले यो भन्ने दुस्साहस गरेका थिए — "म सम्पूर्ण पाण्डवलाई तिनका पुत्रसहित मारिदिनेछु।"
27हे मधुसूदन, आज म त्यस राधापुत्र कर्णको वध गराउनेछु, जसको पराक्रमको भरमा दुष्ट अभिप्राय र दुर्वासनाले भरिएका अभिमानी धृतराष्ट्रपुत्रले सधैँ हाम्रो उपेक्षा गरे।
28जसको शक्तिको भरमा दुर्योधन यति आश्वस्त छ कि सुरुदेखि नै हाम्रो अपमान गर्दै आएको छ, त्यस कर्णको आज युद्धभूमिमा वध गरेर म आफ्ना दाजु युधिष्ठिरलाई सन्तुष्ट पार्नेछु। ऊ दुष्ट, हठी र धूर्त छ, र कर्ण उसको अन्धो समर्थक रहेका छन्।
29म नाना प्रकारका बाणको प्रहारले शत्रुसेनालाई भयभीत पारिदिनेछु। कानसम्मै तानिएको धनुषबाट छोडिएका, यमराजको राज्यको समृद्धि बढाउने बाणले ढालिएका र मारिएका रथ तथा हात्तीहरूको थुप्रोले म रणभूमिलाई शोभायमान पारिदिनेछु।
30र जसरी सिंहसँग डराएको मृग पीठ फर्काएर भाग्छ, त्यसै गरी हे कृष्ण, आज कर्ण ढल्नासाथ सम्पूर्ण धृतराष्ट्रपुत्रहरू हतारिँदै भागून्।
31जब कर्ण आफ्ना सम्पूर्ण पुत्र र आफन्तसहित मेरा पाखुराको सिकार बनून्, तब आज राजा दुर्योधन पनि शोकमा डुबोस्।
32हे कृष्ण, आज मेरा बाणले कर्णलाई मृत्यु प्राप्त गरेको देखेर त्यो क्रूर धृतराष्ट्रपुत्रले यो स्वीकार गरोस् कि रणभूमिमा मजस्तो कुनै धनुर्धर छैन।
33आज म राजा धृतराष्ट्रलाई उनका सम्पूर्ण वंशज, मन्त्री र अनुचरसहित आश्रयविहीन पारिदिनेछु।
34हे केशव, आज मेरा बाणले टुक्रा-टुक्रा भएको कर्णको शरीरको वरिपरि गिद्ध र अन्य मासुभक्षी चराहरू मडारिनेछन्।
35हे मधुसूदन, आज म व्यूहबद्ध सम्पूर्ण धनुर्धरका सामु राधाको गर्भबाट जन्मेका कर्णको शिर धडबाट अलग पारिदिनेछु।
36तीखो टुप्पा भएका विपाठ र अन्य क्षुरधार बाणले आज म त्यस दुष्टात्मा कर्णको शरीर छेडिदिनेछु।
37आज महाराज युधिष्ठिर आफ्नो दीर्घकालदेखि सँगालेको मानसिक सन्तापबाट उत्पन्न महान् पीडाबाट मुक्त हुनेछन्।
38हे कृष्ण, आज राधापुत्रको उनको सम्पूर्ण कुटुम्बसहित वध गरेर म धर्मपुत्र राजा युधिष्ठिरको मन प्रसन्न पार्नेछु।
39हे कृष्ण, अग्निजस्तै प्रज्वलित अथवा विषालु सर्पजस्ता बाणले आज म कर्णका ती सम्पूर्ण डुब्दै गरेका सेनालाई निल्नेछु।
40हे गोविन्द, गिद्धका प्वाँख भएका बाणले आज म यस पृथ्वीलाई सुनका ढालले सुसज्जित राजाहरूका छरिएका शवले भरिदिनेछु।
41हे मधुसूदन, तीखो टुप्पा भएका बाणले आज म अभिमन्युका सम्पूर्ण शत्रुलाई ढालेर तिनका शिर काटिदिनेछु र तिनका अङ्गअङ्ग अलग पारिदिनेछु।
42हे केशव, आज या त म यस पृथ्वीलाई धृतराष्ट्रपुत्रविहीन पारेर आफ्ना दाजुभाइलाई अर्पण गर्नेछु, या त तपाईंलाई यस भूमिमा अर्जुनबिनै विचरण गर्नुपर्नेछ।
43हे कृष्ण, आज म सम्पूर्ण धनुर्धरप्रति, आफ्नो प्रतिशोधको भावप्रति, कुरुहरूप्रति, आफ्ना बाणप्रति र गाण्डीवप्रति — सबैप्रति आफ्नो ऋण चुक्ता गर्नेछु।
44र हे कृष्ण, जसरी मघवा (इन्द्र)ले शम्बरको संहार गरे, त्यसै गरी आज युद्धमा कर्णको वध गरेर म त्यो भारी सन्ताप झट्कारिदिनेछु जसलाई म यी तेह्र लामा वर्षदेखि हृदयमा सँगालेर बसेको छु।
45आज युद्धमा कर्ण ढलेपछि आफ्ना मित्रहरूको हितका लागि चिन्तित सोमकवंशका महारथीहरू यस आफ्नो सङ्ग्रामको परिणामका विषयमा निश्चिन्त होऊन्।
46र हे माधव, आज जब कर्ण रहनेछैनन् र मैले युद्ध जित्नेछु, तब सिनिवंशीहरूलाई जुन महान् आनन्द हुनेछ, त्यसको त म कल्पना पनि गर्न सक्दिनँ।
47युद्धमा कर्ण र उनका महारथी पुत्रको वध गरेर म भीम, दुवै जुम्ल्याहा भाइ तथा सात्यकिको हृदयको भार हलुका पारिदिनेछु।
48हे माधव, आज महासङ्ग्राममा कर्णको प्राण हरण गरेर म पाञ्चालहरूप्रति तथा धृष्टद्युम्न र शिखण्डीप्रति आफूमाथि चढेका अनेक ऋणबाट मुक्त हुनेछु।
49तिनीहरू सबैले आज यो दृश्य देखून् कि क्रुद्ध धनञ्जयले रणभूमिमा सम्पूर्ण कौरवसेनाको सामना गर्दै सूतपुत्रमाथि मृत्युप्रहार गर्दै छन्।
50मलाई एक पटक फेरि तपाईंको सामु आफ्नै प्रशंसा गर्ने सुख भोग्न दिनुहोस्। यस विशाल संसारमा धनुर्विद्यामा मेरो कुनै प्रतिद्वन्द्वी छैन। र पराक्रममा मेरो बराबरी गर्ने को छ? अनि क्षमामा मजस्तो कुन जीव छ? र तेज तथा क्रोधमा म कसैभन्दा कम छैनँ।
51हातमा धनुष लिएर र आफ्ना विशाल पाखुराको बलले म असुर, देवता तथा अन्य सम्पूर्ण प्राणीलाई एकैसाथ पनि जीवितै पार गर्न सक्छु; यो निश्चित जान्नुहोस् कि मेरो पराक्रम ठूलाभन्दा ठूला बलवान्को पराक्रमभन्दा पनि बढी छ।
52र जसरी शिशिरको अन्त्यमा सुकेको घाँसको थुप्रोमा परेको एउटा आगोको झिल्को, त्यसै गरी म एक्लै पनि गाण्डीवबाट छोडिएका आफ्ना चम्किला बाणले सम्पूर्ण कुरु, बाह्लीक तथा तिनका अनुचरलाई भस्म पार्न पूर्ण समर्थ छु।
53मेरा हत्केलामा यी बाण तथा ताँदो र बाणले सजिएको यस उत्तम तानिएको धनुषका चिह्न छन्; मेरा पैतालामा पनि रथ र ध्वजाका चिह्न छन्; र जब (यी सबै चिह्न भएको) कुनै पुरुष युद्धमा जान्छ, तब उसलाई कसैले पनि पराजित गर्न सक्दैन।"
54अच्युतलाई यति भनेर वीरहरूमा श्रेष्ठ ती शत्रुनाशक भीमलाई बचाउन र कर्णको अन्त्य गर्ने अभिप्रायले युद्धतिर झम्टिए।