अध्याय 14

द्रोणाभिषेक पर्व — अभिमन्यु का पराक्रम

दिखाएँ:
दृश्य:
sanjaya drona
श्लोक 1 सञ्जय उवाच · संजय सुनाते हैं
संस्कृत

संजय उवाच ततः स पाण्डवानीके जनयन् सुमहद् भयम्। व्यचरत् पृतनां द्रोणो दहन कक्षमिवानलः॥

अंग्रेज़ी

Sanjaya said Then Drona creating great confusion c*! the ranks of the Pandava host, trampled : under foot, like a forest-conflagration burning down trees.

हिन्दी

सञ्जय ने कहा — तब द्रोण ने पाण्डव सेना की पंक्तियों में महान् अव्यवस्था उत्पन्न करके उन्हें अपने पैरों तले वैसे ही रौंद डाला जैसे दावाग्नि वृक्षों को जलाकर भस्म कर देती है।

नेपाली

सञ्जयले भने — तब द्रोणले पाण्डव सेनाका पङ्क्तिहरूमा महान् अव्यवस्था उत्पन्न गरेर तिनलाई आफ्ना खुट्टामुनि त्यसै गरी कुल्चिदिए जसरी डढेलोले रूखहरूलाई जलाएर भस्म पार्छ।

drona
श्लोक 2
संस्कृत

निद्रहन्तमनीकानि साक्षादग्निमिवोत्थितम्। दृष्ट्वा रुक्मरथं क्रुद्धं समकम्पन्त सृञ्जया:॥

अंग्रेज़ी

The Srinjayas began to tremble with fear, seeing that enraged hero of the golden cam (Drona), consume their division like a raging conflagration.

हिन्दी

प्रचण्ड दावाग्नि के समान अपने दल को भस्म करते हुए उन क्रुद्ध स्वर्णरथी (द्रोण) को देखकर सृञ्जय भय से काँपने लगे।

नेपाली

प्रचण्ड डढेलोजस्तै आफ्नो दललाई भस्म पारिरहेका ती क्रुद्ध स्वर्णरथी (द्रोण)लाई देखेर सृञ्जयहरू भयले काँप्न थाले।

श्लोक 3
संस्कृत

सततं कृष्यतः संख्ये धनुषोऽस्याशुकारिणः। जयाघोषः शुश्रुवेऽत्यर्थं विस्फूर्जितमिवाशनेः॥

अंग्रेज़ी

In that battle, they heard the twang of the constantly stretched bow of that warrior of great activity, twang that resembled the rumbling of the thunder.

हिन्दी

उस युद्ध में उन्होंने उन अत्यन्त फुर्तीले योद्धा के निरन्तर खिंचे हुए धनुष की टंकार सुनी — वह टंकार जो मेघों की गड़गड़ाहट के समान थी।

नेपाली

त्यो युद्धमा तिनीहरूले ती अत्यन्त फुर्तिला योद्धाको निरन्तर तानिएको धनुको टङ्कार सुने — त्यो टङ्कार जो मेघहरूको गडगडाहटजस्तै थियो।

श्लोक 4
संस्कृत

रथिनः सादिनश्चैव नागानश्वान् पदातिनः। रौद्रा हस्तवता मुक्ताः सम्मृद्नन्ति स्म सायका॥

अंग्रेज़ी

Terrible shafts shot by that one of great lightness of hands, completely crushed carwarriors and cavalry and clephants horses and infantry.

हिन्दी

महान् हस्तलाघव वाले उनके द्वारा छोड़े गए भयंकर बाणों ने रथियों, अश्वारोहियों, हाथियों, अश्वों और पैदल सैनिकों को पूर्णतया कुचल डाला।

नेपाली

महान् हस्तलाघव भएका उनले छोडेका भयङ्कर बाणहरूले रथी, अश्वारोही, हात्ती, अश्व र पैदल सैनिकहरूलाई पूर्ण रूपमा कुल्चिदिए।

drona
श्लोक 5
संस्कृत

नानद्यमानः पर्जन्यः प्रवृद्धः शुचिसंक्षये। अश्मवर्षमिवावर्षत् परेषामावहद् भयम्॥

अंग्रेज़ी

At the expiration of the summer, like the rain-cloud, assisted by the strong gale, showering its contents, Drona, pouring streams of iron-tipped arrows, struck terror into the hearts of his enemies.

हिन्दी

जैसे ग्रीष्म के अन्त में प्रचण्ड वायु से प्रेरित मेघ अपना जल बरसाता है, वैसे ही द्रोण लोहे की नोक वाले बाणों की धाराएँ बरसाते हुए अपने शत्रुओं के हृदयों में भय भरते रहे।

नेपाली

जसरी ग्रीष्मको अन्त्यमा प्रचण्ड वायुले प्रेरित मेघले आफ्नो जल बर्साउँछ, त्यसरी नै द्रोणले फलामको टुप्पा भएका बाणहरूको धारा बर्साउँदै आफ्ना शत्रुहरूका हृदयमा भय भरिरहे।

श्लोक 6
संस्कृत

विचरन् स तदा राजन सेनां संक्षोभयन् प्रभुः। वर्धयामास संत्रासं शात्रवाणाममानुषम्॥

अंग्रेज़ी

Then, O king, that puissant one careering through the troops of the enemy and agitating them, aggravated their fears.

हिन्दी

तब हे राजन्, शत्रु की सेनाओं में विचरण करते और उन्हें विचलित करते हुए उन पराक्रमी ने उनका भय और बढ़ा दिया।

नेपाली

तब हे राजन्, शत्रुका सेनाहरूमा विचरण गर्दै र तिनलाई विचलित पार्दै ती पराक्रमीले तिनको भय अझ बढाइदिए।

श्लोक 7
संस्कृत

तस्य विद्युदिवाभ्रेषु चापं हेमपरिष्कृतम्। भ्रमद्रथाम्बुदे चास्मिन् दृश्यते स्म पुनः पुनः ॥

अंग्रेज़ी

Like flashes of lightning traversing dense of clouds, his bow of golden effulgence, was repeatedly seen to flash in his whirling car that resembled a mass of cloud itself.

हिन्दी

घने मेघपुञ्जों में से गुजरती बिजली की चमक के समान, उनका स्वर्णदीप्त धनुष उनके मेघपुञ्ज के समान घूमते रथ में बार-बार चमकता दिखाई दिया।

नेपाली

बाक्ला मेघपुञ्जबाट गुज्रने बिजुलीको चमकजस्तै, उनको स्वर्णदीप्त धनु उनको मेघपुञ्जजस्तै घुम्ने रथमा पटकपटक चम्केको देखियो।

श्लोक 8
संस्कृत

स वीरः सत्यवान् प्राज्ञो धर्मनित्यः सदा पुनः। युगान्तकालवद् घोरां रोद्रां प्रावर्तयनदीम्॥

अंग्रेज़ी

That hero, ever devoted to truth, endued with intelligence and firm righteousness, then caused a dreadful river with swelling currents, to flow there, that appeared like the one seen at the end of a Yuga.

हिन्दी

सत्य के प्रति सदा निष्ठावान्, बुद्धि और दृढ़ धर्म से सम्पन्न उन वीर ने तब वहाँ प्रचण्ड धाराओं वाली एक भयंकर नदी बहा दी, जो युगान्त में दीखने वाली नदी के समान प्रतीत होती थी।

नेपाली

सत्यप्रति सदा निष्ठावान्, बुद्धि र दृढ धर्मले सम्पन्न ती वीरले तब त्यहाँ प्रचण्ड धारा भएको एउटा भयङ्कर नदी बगाइदिए, जो युगान्तमा देखिने नदीजस्तै देखिन्थ्यो।

श्लोक 9
संस्कृत

अमर्षवेगप्रभवां क्रव्यादगणसंकुलाम्। बलौघैः सर्वत: पूर्णो ध्वजवृक्षापहारिणीम्॥

अंग्रेज़ी

That had its origin in the flow of Dronas wrath; that was infested with numerous masses ever ill carnivorous animals; that was filled with waves consisting of the troops; the ate away the trees (standing on its banks) consisting of heroic warriors.

हिन्दी

जिसका उद्गम द्रोण के क्रोध के प्रवाह में था; जो माँसभक्षी प्राणियों के असंख्य समूहों से भरी थी; जो सैनिकों की तरंगों से पूर्ण थी; जो (अपने तटों पर खड़े) वीर योद्धाओं रूपी वृक्षों को काटकर बहा ले जाती थी;

नेपाली

जसको उद्गम द्रोणको क्रोधको प्रवाहमा थियो; जो मासुभक्षी प्राणीहरूका असंख्य समूहले भरिएको थियो; जो सैनिकहरूका तरङ्गले पूर्ण थियो; जसले (आफ्ना किनारमा उभिएका) वीर योद्धारूपी रूखहरूलाई काट्दै बगाइलैजान्थ्यो;

श्लोक 10
संस्कृत

शोणितोदां रथावर्ती हस्त्यश्वकृतरोधसम्। कवचोडुपसंयुक्तां मांसपङ्कसमाकुलाम्॥

अंग्रेज़ी

That had blood for its waters, cars, for its eddies, elephants and horses for its banks, armours for its rows of lotuses and flesh for the mire filling its bed.

हिन्दी

जिसका जल रक्त था, भँवर रथ थे, तट हाथी और अश्व थे, कमलों की पंक्तियाँ कवच थीं और तल में भरा कीचड़ माँस था;

नेपाली

जसको जल रगत थियो, भुमरी रथहरू थिए, किनार हात्ती र अश्वहरू थिए, कमलका पङ्क्ति कवचहरू थिए र तलमा भरिएको हिलो मासु थियो;

श्लोक 11
संस्कृत

मेदोमज्जास्थिसिकतामुष्णीषचयफेनिलाम्। संग्रामजलदापूर्णो प्रासमत्स्यसमाकुलाम्॥

अंग्रेज़ी

That had, fat, marrow and bones, for its beaches and excellent head-gears for its froth; that had the raging encounter for the cloudy canopy over its surface and the split lances for the fishes that abounded in it.

हिन्दी

जिसके पुलिन चर्बी, मज्जा और अस्थियाँ थीं और झाग उत्तम शिरस्त्राण थे; जिसकी सतह पर मेघों के चँदोवे-सा प्रचण्ड संग्राम छाया था और जिसमें भरी मछलियाँ टूटी हुई शक्तियाँ थीं;

नेपाली

जसका पुलिन बोसो, मज्जा र हाडहरू थिए र फिँज उत्तम शिरस्त्राणहरू थिए; जसको सतहमाथि मेघको चन्दुवाजस्तै प्रचण्ड सङ्ग्राम छाएको थियो र जसमा भरिएका माछाहरू भाँचिएका शक्तिहरू थिए;

श्लोक 12
संस्कृत

नरनागाश्वकलिला शरवेगौधवाहिनीम्। शरीरदारुसंघट्टां रथकच्छपसंकुलाम्॥

अंग्रेज़ी

That was inaccessible in conscquence of the corpses of large number of men, elephants and horses; that flew in strong currents constituted by the impetus of the shafts; that had the slain bodies for logs of timber floating on it; that swarmed with tortoises constituted by cars.

हिन्दी

जो असंख्य मनुष्यों, हाथियों और अश्वों के शवों के कारण दुर्गम थी; जो बाणों के वेग से बनी प्रचण्ड धाराओं में बहती थी; जिसमें तैरते लकड़ी के लट्ठे मारे गए शरीर थे; जिसमें कछुए रूपी रथ भरे हुए थे;

नेपाली

जो असंख्य मानिस, हात्ती र अश्वहरूका शवका कारण दुर्गम थियो; जो बाणहरूको वेगले बनेका प्रचण्ड धारामा बग्थ्यो; जसमा तैरिने काठका मुढा मारिएका शरीर थिए; जसमा कछुवारूपी रथहरू भरिएका थिए;

श्लोक 13
संस्कृत

उत्तमाङ्गैः पङ्कजिनी निस्त्रिंशझषसंकुलाम्। रथनागह्रदोपेतां नानाभरणभूषिताम्॥

अंग्रेज़ी

That had heads for pebbles scattered on its banks; that had scimitars for the fishes abounding in it; that had elephants and chariots for its lakes; that was adorned with many ornaments.

हिन्दी

जिसके तटों पर बिखरे कंकड़ मस्तक थे; जिसमें भरी मछलियाँ खड्ग थे; जिसके सरोवर हाथी और रथ थे; जो अनेक आभूषणों से अलंकृत थी;

नेपाली

जसका किनारमा छरिएका गिटी शिरहरू थिए; जसमा भरिएका माछा खड्गहरू थिए; जसका सरोवर हात्ती र रथहरू थिए; जो अनेक आभूषणले अलङ्कृत थियो;

श्लोक 14
संस्कृत

महारथशतावर्ती भूमिरेणूर्मिमालिनीम्। महावीर्यवतां संख्ये सुतरूं भीरुदुस्तराम्॥

अंग्रेज़ी

That had mighty car-warriors for its hundred little whirlpools; that was ornamented with little wavelets constituted by the dust of the earth; that was capable of being crossed over in battle by those endued with great prowess and incapable of being crossed by the cowards.

हिन्दी

जिसके सैकड़ों छोटे भँवर महारथी थे; जो पृथ्वी की धूल से बनी छोटी लहरों से सजी थी; जिसे महान् पराक्रम से सम्पन्न पुरुष ही युद्ध में पार कर सकते थे और कायर पार नहीं कर सकते थे;

नेपाली

जसका सयौँ साना भुमरी महारथीहरू थिए; जो पृथ्वीको धूलोले बनेका साना छालले सजिएको थियो; जसलाई महान् पराक्रमले सम्पन्न पुरुषहरूले मात्र युद्धमा तर्न सक्थे र कायरहरूले तर्न सक्दैनथे;

श्लोक 15
संस्कृत

शरीरशतसम्बाधां गृध्रकङ्कनिषेविताम्। महारथसहस्राणि नयन्तीं यमसादनम्॥

अंग्रेज़ी

That had heaps of corpses obstructing its navigation; that was haunted by Kankas, and vultures; that carried, by thousand, mighty carwarriors to the regions of Death.

हिन्दी

जिसमें शवों के ढेर आवागमन को रोक रहे थे; जिस पर कङ्क और गिद्ध मँडराते थे; जो सहस्रों की संख्या में महारथियों को यमलोक ले जाती थी;

नेपाली

जसमा शवका थुप्राले आवतजावत रोकिरहेका थिए; जसमाथि कङ्क र गिद्धहरू मडारिन्थे; जसले हजारौँको संख्यामा महारथीहरूलाई यमलोक लैजान्थ्यो;

श्लोक 16
संस्कृत

शूलव्यालसमाकीर्णां प्राणिवाजिनिषेविताम्। छिन्नक्षत्रमहाहंसां मुकुटाण्डजसेविताम्॥

अंग्रेज़ी

That was infested by snakes consisting of the (broken) spears; that abounded in aquatic fowls consisting of living fighters, that had torn umbrellas for its large swans and (fallen) diadems for its smaller birds.

हिन्दी

जिसमें (टूटे हुए) भालों के सर्प भरे थे; जिसमें जीवित योद्धाओं के जलपक्षी बहुतायत से थे; जिसके विशाल हंस फटे हुए छत्र थे और छोटे पक्षी (गिरे हुए) मुकुट थे;

नेपाली

जसमा (भाँचिएका) भालाका सर्पहरू भरिएका थिए; जसमा जीवित योद्धाहरूका जलपक्षी प्रशस्त थिए; जसका विशाल हंस च्यातिएका छत्र थिए र साना पक्षी (खसेका) मुकुट थिए;

श्लोक 17
संस्कृत

चक्रकूर्मो गदानकां शरक्षुद्रझषाकुलाम् बकगृध्रसृगालानां घोरसंधैर्निषेविताम्॥

अंग्रेज़ी

That had wheels (or discs) for its turtles and maces for its sharks and arrows for its smaller fishes; that was resorted to by fearful swarms of crows, vultures and jackals.

हिन्दी

जिसके कछुए चक्र थे, शार्क गदाएँ थीं और छोटी मछलियाँ बाण थीं; जिसका आश्रय कौओं, गिद्धों और शृगालों के भयंकर झुण्ड लेते थे;

नेपाली

जसका कछुवा चक्रहरू थिए, सार्क गदाहरू थिए र साना माछा बाणहरू थिए; जसको आश्रय काग, गिद्ध र स्यालका भयङ्कर हुलले लिन्थे;

drona
श्लोक 18
संस्कृत

निहतान प्राणिनः संख्ये द्रोणेन बलिना रणे। वहन्ती पितृलोकाय शतशो राजसत्तमम्॥

अंग्रेज़ी

And, O foremost of kings, that bore in hundreds to the regions of the ancestral manes, beings slain by the powerful Drona in that battle.

हिन्दी

और हे राजाओं में श्रेष्ठ, जो उस युद्ध में बलशाली द्रोण द्वारा मारे गए प्राणियों को सैकड़ों की संख्या में पितरों के लोक ले जाती थी;

नेपाली

र हे राजाहरूमा श्रेष्ठ, जसले त्यो युद्धमा बलशाली द्रोणद्वारा मारिएका प्राणीहरूलाई सयौँको संख्यामा पितृहरूको लोक लैजान्थ्यो;

drona
श्लोक 19
संस्कृत

शरीरशतसम्बाधां केशशैवलशाद्वलाम्। नदी प्रावर्तयद् राजन् भीरूणां भयवर्धिनीम्॥

अंग्रेज़ी

That was choked up with heaps of dead bodies; that had hair for its mosses and weeds. O monarch, such a river Drona caused to flow, that enhanced the apprehension of the cowards.

हिन्दी

जो शवों के ढेरों से अवरुद्ध थी; जिसकी काई और घास केश थे। हे राजन्, ऐसी नदी द्रोण ने बहा दी, जिसने कायरों की आशंका को और बढ़ा दिया।

नेपाली

जो शवका थुप्राले अवरुद्ध थियो; जसको लेउ र घाँस कपाल थियो। हे राजन्, यस्तो नदी द्रोणले बगाइदिए, जसले कायरहरूको आशङ्का अझ बढाइदियो।

drona yudhishthira
श्लोक 20
संस्कृत

तर्जयन्तमनीकानि तानि तानि महारथम्। सर्वतोऽभ्यद्रवन द्रोणं युधिष्ठिरपुरोगमाः॥

अंग्रेज़ी

Then all those divisions having Yudhishthira at their head, assaulted on all sides that mighty car-warrior Drona who had been uttering loud shouts.

हिन्दी

तब युधिष्ठिर को आगे रखकर उन समस्त दलों ने उच्च स्वर से ललकारते हुए उन महारथी द्रोण पर चारों ओर से आक्रमण किया।

नेपाली

तब युधिष्ठिरलाई अगाडि राखेर ती सम्पूर्ण दलहरूले उच्च स्वरले ललकार्दै ती महारथी द्रोणमाथि चारै तिरबाट आक्रमण गरे।

श्लोक 21
संस्कृत

तानभिद्रवतः शूरांस्तावका दृढ़विक्रमाः। सर्वतः प्रत्यगृह्णन्त तदभूल्लोमहर्षणम्॥

अंग्रेज़ी

Then all your heroic troops endued with steady prowess received (unflinchingly) that rushing army on all sides, the result was horripilating

हिन्दी

तब स्थिर पराक्रम वाले आपके समस्त वीर सैनिकों ने चारों ओर से आती उस सेना का (अविचल भाव से) सामना किया; उसका परिणाम रोमांचकारी था।

नेपाली

तब स्थिर पराक्रम भएका तपाईंका सम्पूर्ण वीर सैनिकहरूले चारै तिरबाट आउँदै गरेको त्यो सेनाको (अविचल भावले) सामना गरे; त्यसको परिणाम रोमाञ्चकारी थियो।

shakuni sahadeva
श्लोक 22
संस्कृत

शतमायस्तु शकुनिः सहदेवं समाद्रवत्। सनियन्तृध्वजरथं विव्याध निशितैः शरैः॥

अंग्रेज़ी

Shakuni conversant with hundred kinds of deceitful practices, encountered Sahadeva, piercing the latters charioteer, chariot and flagstaff with sharpened shafts.

हिन्दी

सैकड़ों प्रकार की छलपूर्ण युक्तियों के ज्ञाता शकुनि सहदेव से भिड़े और तीक्ष्ण बाणों से उनके सारथि, रथ और ध्वजदण्ड को बींध डाला।

नेपाली

सयौँ प्रकारका छलपूर्ण युक्तिका ज्ञाता शकुनि सहदेवसँग भिडे र तीक्ष्ण बाणले उनका सारथि, रथ र ध्वजदण्ड छेडिदिए।

shakuni
श्लोक 23
संस्कृत

तस्य माद्रीसुतः केतुं धनुः सूतं हयानपि। नातिक्रुद्धः शरैश्छित्त्वा षष्ट्या विव्याध सौबलम्।। २३

अंग्रेज़ी

Thereupon the son of Madri, wrought up with ire, cut down with his arrows, the standard, bow, charioteer and steeds of the son of Subala and then pierced the latter with sixty shafts.

हिन्दी

तब क्रोध से भरकर माद्रीपुत्र ने अपने बाणों से सुबलपुत्र की ध्वजा, धनुष, सारथि और अश्वों को काट डाला और फिर साठ बाणों से उसे बींध डाला।

नेपाली

तब क्रोधले भरिएर माद्रीपुत्रले आफ्ना बाणले सुबलपुत्रको ध्वजा, धनु, सारथि र अश्वहरू काटिदिए र अनि साठी बाणले उनलाई छेडिदिए।

shakuni sahadeva
श्लोक 24
संस्कृत

सौबलस्तु गदां गृह्य प्रचस्कन्द रथोत्तमात्। स तस्य गदया राजन् रथात् सूतमपातयत्॥

अंग्रेज़ी

Thereupon the son of Subala, grasping a mace, jumped down from his best of cars; then with the stroke of his mace, he felled, O king, the driver of Sahadeva, from his chariot.

हिन्दी

तब सुबलपुत्र गदा उठाकर अपने उत्तम रथ से कूद पड़ा; फिर हे राजन्, उसने अपनी गदा के प्रहार से सहदेव के सारथि को उसके रथ से गिरा दिया।

नेपाली

तब सुबलपुत्रले गदा उठाएर आफ्नो उत्तम रथबाट हाम फाले; अनि हे राजन्, उनले आफ्नो गदाको प्रहारले सहदेवका सारथिलाई उनको रथबाट ढालिदिए।

श्लोक 25
संस्कृत

ततस्तौ विरथौ राजन् गदाहस्तौ महाबलौ। चिक्रीडतू रणे शूरौ सशृङ्गाविव पर्वतौ॥

अंग्रेज़ी

Then, O monarch, those two heroic mighty warriors deprived of their cars, armed with their clubs, began to roam in the field of battic like two mountains adorned with peaks,

हिन्दी

तब हे राजन्, रथों से रहित होकर गदाएँ धारण किए हुए वे दोनों वीर महारथी रणभूमि में शिखरों से सुशोभित दो पर्वतों के समान विचरण करने लगे।

नेपाली

तब हे राजन्, रथविहीन भई गदा धारण गरेका ती दुवै वीर महारथी रणभूमिमा शिखरले सुशोभित दुई पर्वतजस्तै विचरण गर्न थाले।

drona
श्लोक 26
संस्कृत

द्रोणः पाञ्चालराजानं विद्ध्वा दशभिराशुगैः। बहुभिस्तेन चाभ्यस्तस्तं विव्याध ततोऽधिकैः॥

अंग्रेज़ी

Drona, having pierced the king of the Panchalas with ten swift-going (shafts), was in return, pierced by him with many shafts; and he then again pierced the latter with a still larger number of arrows.

हिन्दी

द्रोण ने पाञ्चालराज को दस तीव्रगामी (बाणों) से बींधा और बदले में उनके द्वारा अनेक बाणों से बींधे गए; फिर उन्होंने उन्हें और भी अधिक बाणों से बींध डाला।

नेपाली

द्रोणले पाञ्चालराजलाई दस तीव्रगामी (बाण)ले छेडे र बदलामा उनीद्वारा अनेक बाणले छेडिए; अनि उनले उनलाई अझ धेरै बाणले छेडिदिए।

श्लोक 27
संस्कृत

विविंशति भीमसेनो विंशत्या निशितैः शरैः। विद्ध्वा नाकम्पयद् वीरस्तदद्भुतमिवाभवत्॥

अंग्रेज़ी

Bhimasena pierced Vivinsati with twenty keen-pointed shafts; but being so pierced, he did not tremble; and that was indeed marvelous.

हिन्दी

भीमसेन ने विविंशति को बीस तीक्ष्ण अग्रभाग वाले बाणों से बींधा; किन्तु इस प्रकार बींधे जाने पर भी वह विचलित न हुआ; और वह सचमुच अद्भुत था।

नेपाली

भीमसेनले विविंशतिलाई बीस तीक्ष्ण टुप्पा भएका बाणले छेडे; तर यसरी छेडिँदा पनि उनी विचलित भएनन्; र त्यो साँच्चै अद्भुत थियो।

श्लोक 28
संस्कृत

विविंशतिस्तु सहसा व्यश्वकेतुशरासनम्। भीमं चक्रे महाराज ततः सैनयान्यपूजयन्॥

अंग्रेज़ी

But O mighty sovereign, Vivinsati suddenly deprived Bhimasena of his horses, standard and bow; and then the troops highly applauded him.

हिन्दी

किन्तु हे महाराज, विविंशति ने सहसा भीमसेन को उनके अश्वों, ध्वजा और धनुष से वंचित कर दिया; तब सेना ने उसकी भूरि-भूरि प्रशंसा की।

नेपाली

तर हे महाराज, विविंशतिले एक्कासि भीमसेनलाई उनका अश्व, ध्वजा र धनुबाट वञ्चित पारिदिए; तब सेनाले उनको भूरिभूरि प्रशंसा गर्‍यो।

श्लोक 29
संस्कृत

स तन्न मसृषे वीरः शत्रोर्विक्रममाहवे। ततोऽस्य गदया दान्तान् हयान् सर्वानपातयत्॥

अंग्रेज़ी

But the latter did not tolerate that act of prowess achieved by his adversary in battle; and then with his mace he felled the excellently trajned horses of Vivinsati.

हिन्दी

किन्तु भीमसेन ने युद्ध में अपने प्रतिद्वन्द्वी के उस पराक्रम को सहन नहीं किया; और तब उन्होंने अपनी गदा से विविंशति के उत्तम प्रशिक्षित अश्वों को गिरा दिया।

नेपाली

तर भीमसेनले युद्धमा आफ्ना प्रतिद्वन्द्वीको त्यो पराक्रम सहेनन्; र तब उनले आफ्नो गदाले विविंशतिका उत्तम प्रशिक्षित अश्वहरूलाई ढालिदिए।

श्लोक 30
संस्कृत

हताश्वात् सरथाद् राजन् गृह्य चर्म महाबलः। अभ्यायाद् भीमसेनं तु मत्तो मत्तमिव द्विपम्॥

अंग्रेज़ी

Then like an infuriated clephant rushing at an infuriated rival, the puissant Vivinsati, grasping a buckler, jumped down from his car the steeds of which had been slain and assaulted Bhimasena.

हिन्दी

तब जैसे मदोन्मत्त हाथी अपने मदोन्मत्त प्रतिद्वन्द्वी पर टूट पड़ता है, वैसे ही पराक्रमी विविंशति ढाल उठाकर अपने उस रथ से कूद पड़े जिसके अश्व मारे जा चुके थे, और भीमसेन पर आक्रमण किया।

नेपाली

तब जसरी मदोन्मत्त हात्ती आफ्नो मदोन्मत्त प्रतिद्वन्द्वीमाथि जाइलाग्छ, त्यसरी नै पराक्रमी विविंशतिले ढाल उठाएर आफ्नो त्यो रथबाट हाम फाले जसका अश्व मारिइसकेका थिए, र भीमसेनमाथि आक्रमण गरे।

shalya nakula
श्लोक 31
संस्कृत

शल्यस्तु नकुलं वीर: स्वस्त्रीयं प्रियमात्मनः। विव्याध प्रहसन् बाणैालयन् कोपयन्निव॥

अंग्रेज़ी

The heroic Shalya, pierced, smilingly, his own dear nephew Nakula, as if in dalliance, with arrows, in order to excite the latter's Wrath.

हिन्दी

वीर शल्य ने अपने प्रिय भानजे नकुल को मुस्कराते हुए, मानो खेल-खेल में, बाणों से बींधा — उसका क्रोध जगाने के लिए।

नेपाली

वीर शल्यले आफ्ना प्रिय भान्जा नकुललाई मुस्कुराउँदै, मानौँ खेलैखेलमा, बाणले छेडे — उनको क्रोध जगाउन।

shalya nakula
श्लोक 32
संस्कृत

तस्याश्वानातपत्रं च ध्वजं सूतमथो धनुः। निपात्य नकुलः संख्ये शङ्ख दध्मौ प्रतापवान्॥

अंग्रेज़ी

But the mighty Nakula, cutting dowii, in the battle, Shalya's steeds, umbrella, standard, charioteer and bow, blew his conch.

हिन्दी

किन्तु बलशाली नकुल ने युद्ध में शल्य के अश्वों, छत्र, ध्वजा, सारथि और धनुष को काट गिराकर अपना शङ्ख बजाया।

नेपाली

तर बलशाली नकुलले युद्धमा शल्यका अश्व, छत्र, ध्वजा, सारथि र धनु काटेर ढालिदिई आफ्नो शङ्ख बजाए।

kripa
श्लोक 33
संस्कृत

धृष्टकेतुः कृपेणास्तान् छित्त्वा बहुविधाञ्छरान्। कृपं विव्याध सप्तत्या लक्ष्म चास्याहरत् त्रिभिः॥

अंग्रेज़ी

Dhristaketu having sundered in twain various shafts shot by Kripa, pierced the latter with seventy arrows; and then with three more cut-off the device on Kripa's standard.

हिन्दी

धृष्टकेतु ने कृप द्वारा छोड़े गए अनेक बाणों को दो टुकड़ों में काटकर उन्हें सत्तर बाणों से बींधा; और फिर तीन अन्य बाणों से कृप की ध्वजा का चिह्न काट डाला।

नेपाली

धृष्टकेतुले कृपले छोडेका अनेक बाणलाई दुई टुक्रा पारेर उनलाई सत्तरी बाणले छेडे; र अनि तीन अरू बाणले कृपको ध्वजाको चिह्न काटिदिए।

kripa
श्लोक 34
संस्कृत

तं कृपः शरवर्षण महता समवारयत्। विव्याध च रणे विप्रो धृष्टकेतुममर्षणम्॥

अंग्रेज़ी

Thereupon Kripa encompassed him with a unighty shower of arrows; thus holding Dhristaketu in check, the Vipra fought on with him, in battle.

हिन्दी

तब कृप ने उन्हें बाणों की प्रचण्ड वर्षा से घेर लिया; इस प्रकार धृष्टकेतु को रोकते हुए वे विप्र उनसे युद्ध में लगे रहे।

नेपाली

तब कृपले उनलाई बाणहरूको प्रचण्ड वर्षाले घेरे; यसरी धृष्टकेतुलाई रोक्दै ती विप्र उनीसँग युद्धमा लागिरहे।

satyaki
श्लोक 35
संस्कृत

सात्यकिः कृतवर्माणं नाराचेन स्तनान्तरे। विद्ध्वा विव्याध सप्तत्या पुनरन्यैः स्मयन्निव॥

अंग्रेज़ी

Satyaki pierced Kritavarman in the middle of his breast with a Naracha; then again piercing him with seventy arrows, he dove many more inside the latter's body laughing all the while.

हिन्दी

सात्यकि ने कृतवर्मा को नाराच से उसके वक्षःस्थल के मध्य में बींधा; फिर उसे सत्तर बाणों से बींधकर उन्होंने हँसते-हँसते और भी अनेक बाण उसके शरीर में उतार दिए।

नेपाली

सात्यकिले कृतवर्मालाई नाराचले उनको छातीको बीचमा छेडे; अनि उनलाई सत्तरी बाणले छेडेर उनले हाँस्दै अझ अनेक बाण उनको शरीरमा उतारिदिए।

satyaki
श्लोक 36
संस्कृत

तं भोजः सप्तसप्तत्या विद्ध्वाऽऽशु निशितैःशरैः। नाकम्पयत शैनेयं शीघ्रो वायुरिवाचलम्॥

अंग्रेज़ी

The warrior of the Bhoja race, then pierced Satyaki with seven and seventy keen pointed arrows; but he failed to move the latter like the fleet wind failing to move the mountain.

हिन्दी

तब भोजवंशी योद्धा ने सात्यकि को सतहत्तर तीक्ष्ण अग्रभाग वाले बाणों से बींधा; किन्तु वह उन्हें विचलित न कर सका, जैसे तीव्र वायु पर्वत को हिला नहीं पाती।

नेपाली

तब भोजवंशी योद्धाले सात्यकिलाई सतहत्तर तीक्ष्ण टुप्पा भएका बाणले छेडे; तर उनले उनलाई विचलित पार्न सकेनन्, जसरी तीव्र वायुले पर्वत हल्लाउन सक्दैन।

श्लोक 37
संस्कृत

सेनापतिः सुशर्माणं भृशं मर्मस्वताडयत्। स चापि तं तोमरेण जत्रुदेशेऽभ्यताडयत्॥

अंग्रेज़ी

Senapati sorely pierced Susarman to the very quick. The latter also struck the former on the shoulder-joint with a Tomara (or lance).

हिन्दी

सेनापति ने सुशर्मा को मर्म तक बींध डाला। उसने भी उन्हें तोमर (शक्ति) से कन्धे की सन्धि पर प्रहार किया।

नेपाली

सेनापतिले सुशर्मालाई मर्मसम्मै छेडिदिए। उनले पनि उनलाई तोमर (शक्ति)ले काँधको सन्धिमा प्रहार गरे।

virata
श्लोक 38
संस्कृत

वैकर्तनं त समरे विराटः प्रत्यवारयत्। सह मत्स्यैर्महावीर्यस्तदद्भुतमिवाभवत्॥

अंग्रेज़ी

King Virata, with the highly puissant Matsyas, opposed in battle the of Vikartana. And there raged a wonderful combat.

हिन्दी

राजा विराट ने परम पराक्रमी मत्स्यों सहित विकर्तनपुत्र (कर्ण) का युद्ध में सामना किया। और वहाँ अद्भुत संग्राम छिड़ गया।

नेपाली

राजा विराटले परम पराक्रमी मत्स्यहरूसहित विकर्तनपुत्र (कर्ण)को युद्धमा सामना गरे। र त्यहाँ अद्भुत सङ्ग्राम छेडियो।

virata
श्लोक 39
संस्कृत

तत् पौरुषमभूत् तत्र सूतपुत्रस्य दारुणम्। यत् सैन्यं वारयामास शरैः संनतपर्वभिः॥

अंग्रेज़ी

Then a great feat was achieved by the son of the charioteer, when he held the whole force (of Virata) in check with (a shower ot) his shafts of close-joints.

हिन्दी

तब सूतपुत्र ने महान् कार्य कर दिखाया, जब उन्होंने अपने निम्नपर्व बाणों की (वर्षा से) विराट की समस्त सेना को रोक लिया।

नेपाली

तब सूतपुत्रले महान् कार्य गरेर देखाए, जब उनले आफ्ना निम्नपर्व बाणहरूको (वर्षाले) विराटको सम्पूर्ण सेना रोके।

drupada
श्लोक 40
संस्कृत

द्रुपदस्तु स्वयं राजा भगदत्तेन संगतः। तयोर्युद्धं महाराज चित्ररूपमिवाभवत्॥

अंग्रेज़ी

King Drupada himself was engaged with Bhagadatta. O mighty monarch, the combat between them was indeed marvellous.

हिन्दी

राजा द्रुपद स्वयं भगदत्त से भिड़े। हे महाराज, उनके बीच का संग्राम सचमुच अद्भुत था।

नेपाली

राजा द्रुपद स्वयं भगदत्तसँग भिडे। हे महाराज, तिनीहरूबीचको सङ्ग्राम साँच्चै अद्भुत थियो।

drupada
श्लोक 41
संस्कृत

भगदत्तस्तु राजानं दुपदं नतपर्वभिः। सनियन्तृध्वजरथं विव्याध पुरुषर्षभः॥

अंग्रेज़ी

Bhagadatta, the foremost of men, pierced with close-jointed shafts, king Drupada, his charioteer, flag-staffs and chariot.

हिन्दी

पुरुषश्रेष्ठ भगदत्त ने निम्नपर्व बाणों से राजा द्रुपद, उनके सारथि, ध्वजदण्डों और रथ को बींध डाला।

नेपाली

पुरुषश्रेष्ठ भगदत्तले निम्नपर्व बाणले राजा द्रुपद, उनका सारथि, ध्वजदण्डहरू र रथ छेडिदिए।

drupada
श्लोक 42
संस्कृत

द्रुपदस्तु ततः क्रुद्धो भगदत्तं महारथम्। आजधानोरसि क्षिप्रं शरेणानतपर्वणा॥

अंग्रेज़ी

Thereupon, wrought up with ire, king Drupada, swiftly struck the mighty car-warrior Bhagadatta on the chest with a close-jointed Shafi.

हिन्दी

तब क्रोध से भरकर राजा द्रुपद ने महारथी भगदत्त की छाती पर एक निम्नपर्व बाण से शीघ्र प्रहार किया।

नेपाली

तब क्रोधले भरिएर राजा द्रुपदले महारथी भगदत्तको छातीमा एउटा निम्नपर्व बाणले चाँडै प्रहार गरे।

bhurishrava shikhandi
श्लोक 43
संस्कृत

युद्धं योधवरौ लोके सौमदत्तिशिखण्डिनौ। भूतानां त्रासजननं चक्रातेऽस्त्रविशारदौ॥

अंग्रेज़ी

Those two foremost of warriors on carth, both conversant with the use of weapons, namely, Sikhandin and the son of Somadatta, fought with one another in a combat that inspired terror into the hearts of all creatures.

हिन्दी

पृथ्वी के वे दो श्रेष्ठ योद्धा, दोनों ही अस्त्रप्रयोग के ज्ञाता — अर्थात् शिखण्डी और सोमदत्तपुत्र — परस्पर ऐसे संग्राम में जुटे जिसने समस्त प्राणियों के हृदयों में भय भर दिया।

नेपाली

पृथ्वीका ती दुई श्रेष्ठ योद्धा, दुवै नै अस्त्रप्रयोगका ज्ञाता — अर्थात् शिखण्डी र सोमदत्तपुत्र — आपसमा यस्तो सङ्ग्राममा जुटे जसले सम्पूर्ण प्राणीका हृदयमा भय भरिदियो।

bhurishrava
श्लोक 44
संस्कृत

भूरिश्रवा रणे राजन् याज्ञसेनं महारथम्। महता सायकौघेन छादयामास वीर्यवान्॥

अंग्रेज़ी

Bhurisrava endued with great prowess, O king, covered in battle with a great stream of arrows, the mighty car-warrior, the son of Yajnasena.

हिन्दी

हे राजन्, महान् पराक्रम से सम्पन्न भूरिश्रवा ने युद्ध में महारथी यज्ञसेनपुत्र को बाणों की प्रचण्ड धारा से ढँक दिया।

नेपाली

हे राजन्, महान् पराक्रमले सम्पन्न भूरिश्रवाले युद्धमा महारथी यज्ञसेनपुत्रलाई बाणहरूको प्रचण्ड धाराले ढाकिदिए।

bhurishrava shikhandi
श्लोक 45
संस्कृत

शिखण्डी तु ततः क्रुद्धः सौमदत्तिं विशाम्पते। नवत्या सायकानां तु कम्पयामास भारत॥

अंग्रेज़ी

O ruler of men, Sikhandin, filled with rage, picrced the son of Somadatta with ninety shafts and, O Bharata, caused hinm to tremble.

हिन्दी

हे नरेश्वर, क्रोध से भरकर शिखण्डी ने सोमदत्तपुत्र को नब्बे बाणों से बींधा और हे भरतवंशी, उसे कँपा दिया।

नेपाली

हे नरेश्वर, क्रोधले भरिएर शिखण्डीले सोमदत्तपुत्रलाई नब्बे बाणले छेडे र हे भरतवंशी, उनलाई कँपाइदिए।

hidimba
श्लोक 46
संस्कृत

राक्षसौ रौद्रकर्माणौ हैडिम्बालम्बुषावुभौ। चक्रातेऽत्यद्भुतं युद्धं परस्परजयैषिणौ॥

अंग्रेज़ी

The two Rakshasas of fierce deeds, viz., Hidimba and Alambusha, desirous of vanquishing cach other, were engaged in a terrible combat.

हिन्दी

प्रचण्ड कर्म वाले वे दो राक्षस — अर्थात् हिडिम्बपुत्र (घटोत्कच) और अलम्बुष — एक-दूसरे को परास्त करने की इच्छा से भयंकर संग्राम में जुट गए।

नेपाली

प्रचण्ड कर्म भएका ती दुई राक्षस — अर्थात् हिडिम्बपुत्र (घटोत्कच) र अलम्बुष — एकअर्कालाई परास्त गर्ने इच्छाले भयङ्कर सङ्ग्राममा जुटे।

श्लोक 47
संस्कृत

मायाशतसृजौ दृप्तौ मायाभिरितरेतरम्। अन्तर्हितौ चेरतुस्तौ भृशं विस्मयकारिणौ॥

अंग्रेज़ी

Capable of creating a hundred illusions, inflamed with arrogance and each desirous of vanquishing the other, they fought a wonderful battle assailing one another with their power of iilusions.

हिन्दी

सैकड़ों माया रचने में समर्थ, अभिमान से भरे और प्रत्येक दूसरे को परास्त करने का इच्छुक — वे दोनों अपनी माया-शक्तियों से एक-दूसरे पर आक्रमण करते हुए अद्भुत युद्ध लड़े।

नेपाली

सयौँ माया रच्न समर्थ, अभिमानले भरिएका र प्रत्येकले अर्कालाई परास्त गर्न चाहने — ती दुवैले आफ्ना मायाशक्तिले एकअर्कामाथि आक्रमण गर्दै अद्भुत युद्ध लडे।

chekitana
श्लोक 48
संस्कृत

चेकितानोऽनुविन्देन युयुधे चातिभैरवम्। यथा देवासुरे युद्धे बलशक्रौ महाबलौ॥

अंग्रेज़ी

The dreadful Chekitana fought with Anuvindha; they careered through the field of battle, disappearing at times and exciting great wonder.

हिन्दी

भयंकर चेकितान अनुविन्द से युद्ध करने लगे; वे कभी-कभी अदृश्य होते हुए रणभूमि में विचरण करते रहे और महान् आश्चर्य उत्पन्न करते रहे।

नेपाली

भयङ्कर चेकितान अनुविन्दसँग युद्ध गर्न थाले; तिनीहरू कहिलेकाहीँ अदृश्य हुँदै रणभूमिमा विचरण गरिरहे र महान् आश्चर्य उत्पन्न गरिरहे।

श्लोक 49
संस्कृत

लक्ष्मणः क्षत्रदेवेन विमर्दमकरोद् भृशम्। यथा विष्णुः पुरा राजन् हिरण्याक्षेण संयुगे॥

अंग्रेज़ी

Lakshmana was engaged in a terrible combat with Kshatradeva, as, O monarch, Vishnu was, in days of yore, engaged with the Daitya Hiranyakashipu.

हिन्दी

लक्ष्मण क्षत्रदेव के साथ भयंकर संग्राम में जुटे, जैसे हे राजन्, पूर्वकाल में विष्णु दैत्य हिरण्यकशिपु के साथ जुटे थे।

नेपाली

लक्ष्मण क्षत्रदेवसँग भयङ्कर सङ्ग्राममा जुटे, जसरी हे राजन्, पूर्वकालमा विष्णु दैत्य हिरण्यकशिपुसँग जुटेका थिए।

subhadra abhimanyu
श्लोक 50
संस्कृत

ततः प्रचलिताश्वेन विधिवत्कल्पितेन च। रथेनाभ्यपतद् राजन् सौभद्रं पौरवो नदन्॥

अंग्रेज़ी

Then, O king, Paurava, uitering a loud roar and mounting on a car, to which were yoked fleet steeds and which was properly furnished, rushed at the son of Subhadra,

हिन्दी

तब हे राजन्, पौरव ने उच्च स्वर से गर्जना करते हुए और वेगवान् अश्वों से जुते तथा भली-भाँति सज्जित रथ पर आरूढ़ होकर सुभद्रापुत्र पर आक्रमण किया।

नेपाली

तब हे राजन्, पौरवले उच्च स्वरले गर्जँदै र वेगवान् अश्वहरू जोतिएको तथा राम्ररी सजिएको रथमा आरूढ भई सुभद्रापुत्रमाथि आक्रमण गरे।

abhimanyu
श्लोक 51
संस्कृत

ततोऽभ्ययात् सत्वरितो युद्धाकाक्षी महाबलः। तेन चक्रे महद् युद्धमभिमन्युररिंदमः॥

अंग्रेज़ी

Then desirous of battle, Paurava possessed of great might assaulted Abliimanyu. Then that grinder of focs (Abhimanyu) battled fiercely with his antagonist.

हिन्दी

तब युद्ध के इच्छुक महाबली पौरव ने अभिमन्यु पर आक्रमण किया। तब वे शत्रुमर्दन (अभिमन्यु) अपने प्रतिद्वन्द्वी से प्रचण्ड रूप से युद्ध करने लगे।

नेपाली

तब युद्धका इच्छुक महाबली पौरवले अभिमन्युमाथि आक्रमण गरे। तब ती शत्रुमर्दन (अभिमन्यु) आफ्नो प्रतिद्वन्द्वीसँग प्रचण्ड रूपमा युद्ध गर्न थाले।

arjuna subhadra abhimanyu
श्लोक 52
संस्कृत

पौरवस्त्वथ सौभद्रं शरव्रतैरवाकिरत्। तस्या निर्ध्वजं छत्रं धनुश्चोक्मपातयत्॥

अंग्रेज़ी

Then the son of Puru covered the son of Subhadra with a thick shower of arrows. Then the son of Arjuna cut down on earth the standard, umbrella and steeds of the former.

हिन्दी

तब पुरुवंशी ने सुभद्रापुत्र को बाणों की घनी वर्षा से ढँक दिया। तब अर्जुनपुत्र ने उसकी ध्वजा, छत्र और अश्वों को काटकर पृथ्वी पर गिरा दिया।

नेपाली

तब पुरुवंशीले सुभद्रापुत्रलाई बाणहरूको घना वर्षाले ढाकिदिए। तब अर्जुनपुत्रले उनको ध्वजा, छत्र र अश्वहरू काटेर पृथ्वीमा ढालिदिए।

subhadra abhimanyu
श्लोक 53
संस्कृत

सौभद्रः पौरवं त्वन्यैर्विद्ध्वा सप्तभिराशुगैः। पञ्चभिस्तस्य विव्याध हयान् सूतं च सायकैः॥

अंग्रेज़ी

Then the son of Subhadra having pierced Paurava with seven swiftly-flying arrows, pierced with five shafts his charioteer and horses.

हिन्दी

तब सुभद्रापुत्र ने पौरव को सात तीव्रगामी बाणों से बींधकर पाँच बाणों से उसके सारथि और अश्वों को बींध डाला।

नेपाली

तब सुभद्रापुत्रले पौरवलाई सात तीव्रगामी बाणले छेडेर पाँच बाणले उनका सारथि र अश्वहरू छेडिदिए।

arjuna
श्लोक 54
संस्कृत

ततः प्रहर्षयन् सेनां सिंहवद् विनदन् मुहुः। समादत्तार्जुनिस्तूर्णे पौरवान्तकरं शरम्॥

अंग्रेज़ी

Thus imparting delight to his own troops and repeatedly uttering leonine roars, Arjuna's son quickly took in his hand a shaft that was sure to cause Paurava's death.

हिन्दी

इस प्रकार अपनी सेना को हर्ष प्रदान करते और बार-बार सिंहगर्जना करते हुए अर्जुनपुत्र ने शीघ्र ही अपने हाथ में वह बाण उठाया जो पौरव की मृत्यु सुनिश्चित करने वाला था।

नेपाली

यसरी आफ्नो सेनालाई हर्ष प्रदान गर्दै र पटकपटक सिंहगर्जन गर्दै अर्जुनपुत्रले चाँडै आफ्नो हातमा त्यो बाण उठाए जसले पौरवको मृत्यु सुनिश्चित गर्ने थियो।

श्लोक 55
संस्कृत

तं तु संधितमाज्ञाय सायकं घोरदर्शनम्। द्वाभ्यां शराभ्यां हार्दिक्यश्चिच्छेद सशरं धनुः॥

अंग्रेज़ी

The son of Hridika seeing that shaft of dreadful sight fixed on the bow-string (of Subinadra's son) cut it down, along with the bow, with two arrows.

हिन्दी

हृदिकपुत्र ने (सुभद्रापुत्र की) प्रत्यंचा पर चढ़े उस भयंकर दृष्टि वाले बाण को देखकर दो बाणों से उसे धनुष सहित काट डाला।

नेपाली

हृदिकपुत्रले (सुभद्रापुत्रको) ताँदोमा चढेको त्यो भयङ्कर दृष्टि भएको बाण देखेर दुई बाणले त्यसलाई धनुसहित काटिदिए।

subhadra abhimanyu
श्लोक 56
संस्कृत

तदुत्सृज्य धनुश्छिन्नं सौभद्रः परवीरहा। उद्ववर्ह सितं खङ्गमाददानः शरावरम्॥

अंग्रेज़ी

Thereupon throwing aside that severed bow, the son of Subhadra, that slayer of inimical heroes, grasping a sharp sword and a buckler jumped down (from his car).

हिन्दी

तब उस कटे हुए धनुष को एक ओर फेंककर शत्रुवीरों के संहारक सुभद्रापुत्र तीक्ष्ण खड्ग और ढाल लेकर (अपने रथ से) कूद पड़े।

नेपाली

तब त्यो काटिएको धनु एकातिर फ्याँकेर शत्रुवीरहरूका संहारक सुभद्रापुत्र तीक्ष्ण खड्ग र ढाल लिएर (आफ्नो रथबाट) हाम फाले।

श्लोक 57
संस्कृत

स तेनानेकतारेण चर्मणा कृतहस्तवत्। भ्रान्तासिनाचरन्मार्गान् दर्शयन् वीर्यमात्मनः॥

अंग्रेज़ी

Then whirling that buckler bearing the devices of many stars which seemed to be identified with his hands as also the sword, he careered through the field of battle displaying his prowess.

हिन्दी

तब अनेक तारों के चिह्नों वाली उस ढाल को तथा खड्ग को — जो मानो उनके हाथों से एकाकार हो गए थे — घुमाते हुए वे अपना पराक्रम दिखाते हुए रणभूमि में विचरण करने लगे।

नेपाली

तब अनेक ताराका चिह्न भएको त्यो ढाललाई तथा खड्गलाई — जो मानौँ उनका हातसँगै एकाकार भएका थिए — घुमाउँदै उनी आफ्नो पराक्रम देखाउँदै रणभूमिमा विचरण गर्न थाले।

श्लोक 58
संस्कृत

भ्रामितं पुनरुद्धान्तमाधूतं पुनरुत्थितम्। चर्मनिस्त्रिंशयो राजन् निर्विशेषमदृश्यत॥

अंग्रेज़ी

O king, whirling the weapons by his sides and whirling them on high and shaking them and himself jumping up he made the distinction between the sword and shield to to be imperceptible.

हिन्दी

हे राजन्, अपने अस्त्रों को बगल में घुमाते, ऊपर घुमाते और हिलाते तथा स्वयं उछलते हुए उन्होंने खड्ग और ढाल के बीच का भेद अगोचर कर दिया।

नेपाली

हे राजन्, आफ्ना अस्त्रलाई छेउमा घुमाउँदै, माथि घुमाउँदै र हल्लाउँदै तथा आफैँ उफ्रँदै उनले खड्ग र ढालबीचको भेद अगोचर पारिदिए।

श्लोक 59
संस्कृत

स पौरवरथस्येषामाप्लुत्य सहसा नदन्। पौरवं रथमास्थाय केशपक्षे परामृशत्॥

अंग्रेज़ी

Then with a loud shout he suddenly leapt upon the shaft of Paurava's car; then ascending the car he dragged Paurava by the hair.

हिन्दी

तब उच्च स्वर से ललकारते हुए वे सहसा पौरव के रथ की धुरी पर कूद पड़े; फिर रथ पर चढ़कर उन्होंने पौरव को केशों से पकड़कर घसीटा।

नेपाली

तब उच्च स्वरले ललकार्दै उनी एक्कासि पौरवको रथको धुरीमा हाम फाले; अनि रथमा चढेर उनले पौरवलाई कपालबाट समातेर घिसारे।

श्लोक 60
संस्कृत

जघानास्य पदा सूतमसिनापातयद् ध्वजम्। विक्षोभ्याम्भोनिधि ताह्मस्तं नागमिव चाक्षिपत्॥

अंग्रेज़ी

Then with a kick of his leg he killed the latter's charioteer and with his sword cut down the standard; then he threw off Paurava, like the son of Tarkhya throwing aside a snake that he had seized having agitated the waters of the ocean.

हिन्दी

तब अपने पैर की एक ठोकर से उन्होंने उसके सारथि को मार डाला और अपने खड्ग से उसकी ध्वजा काट डाली; फिर उन्होंने पौरव को ऐसे फेंक दिया जैसे तार्क्ष्यपुत्र (गरुड़) समुद्र के जल को मथकर पकड़े हुए सर्प को एक ओर फेंक देते हैं।

नेपाली

तब आफ्नो खुट्टाको एउटा ठोकरले उनले उनका सारथिलाई मारे र आफ्नो खड्गले उनको ध्वजा काटिदिए; अनि उनले पौरवलाई यसरी फ्याँकिदिए जसरी तार्क्ष्यपुत्र (गरुड)ले समुद्रको पानी मथेर समातेको सर्पलाई एकातिर फ्याँकिदिन्छन्।

श्लोक 61
संस्कृत

तमागलितकेशान्तं ददृशुः सर्वपार्थिवाः। उक्षाणमिव सिंहेन पात्यमानमचेतसम्॥

अंग्रेज़ी

Then all the rulers of earth saw Paurava with disheveled hair resembling an ox deprived of his senses, while on the point of being felled by a lion.

हिन्दी

तब समस्त पृथ्वीपतियों ने पौरव को बिखरे केशों से युक्त उस बैल के समान देखा जो सिंह द्वारा गिराए जाने की स्थिति में अपनी चेतना खो बैठा हो।

नेपाली

तब सम्पूर्ण पृथ्वीपतिहरूले पौरवलाई छरिएका कपाल भएको त्यो साँढेजस्तै देखे जो सिंहद्वारा ढालिने अवस्थामा आफ्नो चेतना गुमाइसकेको होस्।

arjuna jayadratha
श्लोक 62
संस्कृत

तमा निवशं प्राप्तं कृष्यमाणमनाथवत्। पौरवं पातितं दृष्ट्वा नामृष्यत जयद्रथः।६२॥

अंग्रेज़ी

Then beholding Paurava at the mercy of the son of Arjuna and dragged like one helpless and fallen on the ground, Jayadratha did not tolerate it.

हिन्दी

तब पौरव को अर्जुनपुत्र की दया पर पड़ा और किसी असहाय की भाँति भूमि पर गिरा हुआ घसीटा जाता देखकर जयद्रथ ने उसे सहन नहीं किया।

नेपाली

तब पौरवलाई अर्जुनपुत्रको दयामा परेको र कुनै असहायजस्तै भूमिमा ढलेर घिसारिँदै गरेको देखेर जयद्रथले त्यो सहेनन्।

श्लोक 63
संस्कृत

स बर्हिबर्हावततं किंकिणीशतजालवत्। चर्म चादाय खङ्गं च नदन् पर्यपतद् रथात्॥

अंग्रेज़ी

Grasping a sword and a shield decorated with the emblem of a peacock and furnished with a row of hundred small tinklers and uttering a loud roar, he jumped down from his chariot.

हिन्दी

मोर के चिह्न से सजी तथा सौ छोटी घण्टियों की पंक्ति से युक्त ढाल और खड्ग लेकर, उच्च स्वर से गर्जना करते हुए वह अपने रथ से कूद पड़ा।

नेपाली

मयूरको चिह्नले सजिएको तथा सय साना घण्टीको पङ्क्तिले युक्त ढाल र खड्ग लिएर, उच्च स्वरले गर्जँदै उनी आफ्नो रथबाट हाम फाले।

krishna
श्लोक 64
संस्कृत

ततः सैन्धवमालोक्य कार्ष्णिरुत्सृज्य पौरवम्। उत्पपात रथात् तूर्णे श्येनवनिपपात च॥

अंग्रेज़ी

Thereupon the nephew of of Krishna beholding the prince of the Sindhus, left Paurava alone and like a hawk suddenly jumped down from the latter's car.

हिन्दी

तब कृष्ण के भानजे ने सिन्धुराज को देखकर पौरव को छोड़ दिया और बाज के समान सहसा उसके रथ से कूद पड़े।

नेपाली

तब कृष्णका भान्जाले सिन्धुराजलाई देखेर पौरवलाई छोडिदिए र बाजजस्तै एक्कासि उनको रथबाट हाम फाले।

krishna
श्लोक 65
संस्कृत

प्रासपट्टिशनिस्त्रिशाञ्छत्रुभिः सम्प्रचोदितान्। चिच्छेद चासिना कार्ष्णिश्चर्मणा संसरोध च॥

अंग्रेज़ी

The nephew of Krishna, severed down with his sword or warded off with his shield, the Prasas (lances) Pattishas (axes) and scimitars directed to him by his enemies.

हिन्दी

कृष्ण के भानजे ने शत्रुओं द्वारा अपनी ओर छोड़े गए प्रास (शक्तियाँ), पट्टिश (परशु) और खड्गों को अपने खड्ग से काट डाला अथवा अपनी ढाल से रोक दिया।

नेपाली

कृष्णका भान्जाले शत्रुहरूले आफूतिर छोडेका प्रास (शक्ति), पट्टिश (परशु) र खड्गहरूलाई आफ्नो खड्गले काटिदिए अथवा आफ्नो ढालले रोकिदिए।

श्लोक 66
संस्कृत

स दर्शयित्वा सैन्यानां स्वबाहुबलमात्मनः। तमुद्यम्य महाखङ्गं चर्म चाथ पुनर्बली॥ वृद्धक्षत्रस्य दायादं पितुरत्यन्तवैरिणम्। ससाराभिमुखः शूरः शार्दूल इव कुञ्जरम्॥

अंग्रेज़ी

Then displaying to the troops the might of his own arms, that puissant hero again uplifting his heavy sword and his shield, advanced towards the son of Vriddhakshatra, the eternal enemy of his father, like a tiger rushing at an elephant.

हिन्दी

तब सेना को अपनी भुजाओं का बल दिखाते हुए वे पराक्रमी वीर पुनः अपना भारी खड्ग और ढाल उठाकर अपने पिता के चिरशत्रु वृद्धक्षत्रपुत्र की ओर वैसे बढ़े जैसे व्याघ्र हाथी पर टूट पड़ता है।

नेपाली

तब सेनालाई आफ्ना पाखुराको बल देखाउँदै ती पराक्रमी वीर पुनः आफ्नो भारी खड्ग र ढाल उठाएर आफ्ना पिताका चिरशत्रु वृद्धक्षत्रपुत्रतिर त्यसरी बढे जसरी बाघ हात्तीमाथि जाइलाग्छ।

श्लोक 67
संस्कृत

तौ परस्परमासाद्य खड्गदन्तनखायुधौ। हृष्टवत् सम्प्रजह्राते व्याघ्रकेसरिणाविव॥

अंग्रेज़ी

Then having encountered each other as if out of delight, they began to strike each other with their swords, like a tiger and a lion attacking each other with teeth and claws.

हिन्दी

तब मानो हर्षवश एक-दूसरे से भिड़कर वे अपने खड्गों से एक-दूसरे पर प्रहार करने लगे, जैसे व्याघ्र और सिंह दाँतों और नखों से एक-दूसरे पर आक्रमण करते हैं।

नेपाली

तब मानौँ हर्षले एकअर्कासँग भिडेर तिनीहरू आफ्ना खड्गले एकअर्कामाथि प्रहार गर्न थाले, जसरी बाघ र सिंहले दाँत र नङ्ग्राले एकअर्कामाथि आक्रमण गर्छन्।

श्लोक 68
संस्कृत

सम्पातेष्वभिघातेषु निपातेष्वसिचर्मणोः। न तयोरन्तरं कश्चिद् ददर्श नरसिंहयोः॥

अंग्रेज़ी

Between those two foremost of men no person could notice any distinctiun regarding the whirl, the strokes and the descent of their swords and shields.

हिन्दी

उन दोनों पुरुषश्रेष्ठों के बीच उनके खड्गों और ढालों के घुमाव, प्रहार और आघात के विषय में कोई भी भेद नहीं देख सका।

नेपाली

ती दुवै पुरुषश्रेष्ठबीच तिनका खड्ग र ढालका घुमाइ, प्रहार र आघातका विषयमा कसैले पनि कुनै भेद देख्न सकेन।

श्लोक 69
संस्कृत

अवक्षेपोऽसिनिर्हादः शस्त्रान्तरनिदर्शनम्। बाह्यान्तरनिपातश्च निर्विशेषमदृश्यत॥

अंग्रेज़ी

There seemed no distinction between them as regards the descent and the whirl of their swords and the warding off of each other's blows.

हिन्दी

अपने खड्गों के आघात और घुमाव तथा एक-दूसरे के प्रहारों को रोकने के विषय में उनके बीच कोई भेद प्रतीत नहीं हुआ।

नेपाली

आफ्ना खड्गका आघात र घुमाइ तथा एकअर्काका प्रहार रोक्ने विषयमा तिनीहरूबीच कुनै भेद देखिएन।

श्लोक 70
संस्कृत

बाह्यमाभ्यन्तरं चैव चरन्तौ मार्गमुत्तमम्। ददृशाते महात्मानौ सपक्षाविव पर्वतौ॥

अंग्रेज़ी

Then those two high-souled ones, careering inward and outward, in most excellent tracks, appeared like two mountains furnished with wings.

हिन्दी

तब उत्तम पथों पर भीतर-बाहर विचरण करते हुए वे दोनों महात्मा पंखों से युक्त दो पर्वतों के समान प्रतीत हुए।

नेपाली

तब उत्तम पथहरूमा भित्रबाहिर विचरण गर्दै ती दुवै महात्मा पखेटा भएका दुई पर्वतजस्तै देखिए।

subhadra jayadratha abhimanyu
श्लोक 71
संस्कृत

ततो विक्षिपतः खङ्गं सौभद्रस्य यशस्विनः। शरावरणपक्षान्ते प्रजहार जयद्रथः॥

अंग्रेज़ी

Then when the high-famed son of Subhadra was on the point of bringing down his sword on the head of Jayadratha, the latter struck him on his shield.

हिन्दी

तब जब परम विख्यात सुभद्रापुत्र जयद्रथ के सिर पर अपना खड्ग गिराने ही वाले थे, तब उसने उनकी ढाल पर प्रहार किया।

नेपाली

तब जब परम विख्यात सुभद्रापुत्रले जयद्रथको शिरमा आफ्नो खड्ग बजार्नै लागेका थिए, तब उनले उनको ढालमा प्रहार गरे।

abhimanyu
श्लोक 72
संस्कृत

रुक्मपत्रान्तरे सक्तस्तस्मिंश्चर्मणि भास्वरे। सिन्धुराजबलोद्भूतः सोऽभज्यत महानसिः॥

अंग्रेज़ी

Then that mighty sword, struck into the gold plate of Abhimanyu's buckler, O Bharata, broke (in twain) as the king of the Sindhus tried to take it off with force.

हिन्दी

तब हे भरतवंशी, अभिमन्यु की ढाल की स्वर्णपट्टी में धँसा वह महान् खड्ग, जब सिन्धुराज ने उसे बलपूर्वक निकालने का प्रयत्न किया, तब (दो टुकड़ों में) टूट गया।

नेपाली

तब हे भरतवंशी, अभिमन्युको ढालको स्वर्णपट्टीमा गडेको त्यो महान् खड्ग, जब सिन्धुराजले त्यसलाई बलपूर्वक निकाल्ने प्रयत्न गरे, तब (दुई टुक्रामा) भाँचियो।

jayadratha
श्लोक 73
संस्कृत

भग्नमाज्ञाय निस्त्रिंशमवप्लुत्य पदानि षट्। अदृश्यत निमेषेण स्वरथं पुनरास्थितः॥

अंग्रेज़ी

Beholding his own sword break, Jayadratha receded six steps and within an wink of the eye, was seen to be mounted on his own car.

हिन्दी

अपना खड्ग टूटा हुआ देखकर जयद्रथ छह पग पीछे हट गया और पलक झपकते ही अपने रथ पर आरूढ़ दिखाई दिया।

नेपाली

आफ्नो खड्ग भाँचिएको देखेर जयद्रथ छ पाइला पछि हटे र आँखा झिम्क्याउने बेलामै आफ्नो रथमा आरूढ देखिए।

krishna
श्लोक 74
संस्कृत

तं कार्णिं समरान्मुक्तमास्थितं रथमुत्तमम्। सहिताः सर्वराजानः परिवतः सन्ततः॥

अंग्रेज़ी

Then all the kings in a body encompassed on all sides the nephew of Krishna, who had been then disengaged from the combat and had been sitting on his excellent chariot.

हिन्दी

तब समस्त राजाओं ने एक साथ मिलकर कृष्ण के उन भानजे को चारों ओर से घेर लिया, जो उस समय द्वन्द्वयुद्ध से मुक्त होकर अपने उत्तम रथ पर बैठे थे।

नेपाली

तब सम्पूर्ण राजाहरूले एकसाथ मिलेर कृष्णका ती भान्जालाई चारै तिरबाट घेरे, जो त्यस बेला द्वन्द्वयुद्धबाट मुक्त भई आफ्नो उत्तम रथमा बसेका थिए।

arjuna jayadratha
श्लोक 75
संस्कृत

ततश्चर्म च खङ्गं च समुत्क्षिप्य महाबलः। ननादार्जुनदायादः प्रेक्षमाणो जयद्रथम्॥

अंग्रेज़ी

Then the highly puissant son of Arjuna looking at Jayadratha, whirled his sword and buckler.

हिन्दी

तब परम पराक्रमी अर्जुनपुत्र ने जयद्रथ की ओर देखते हुए अपना खड्ग और ढाल घुमाई।

नेपाली

तब परम पराक्रमी अर्जुनपुत्रले जयद्रथतिर हेर्दै आफ्नो खड्ग र ढाल घुमाए।

subhadra
श्लोक 76
संस्कृत

सिन्धुराजं परित्यज्य सौभद्रः परवीरहा। तापयामास तत् सैन्यं भुवनं भास्करो यथा॥

अंग्रेज़ी

Subhadra's son, the slayer of hostile heroes, having vanquished the king of the Sindhus, consumed the troops led by the latter like the Sun scorching the world.

हिन्दी

शत्रुवीरों के संहारक सुभद्रापुत्र ने सिन्धुराज को परास्त करके उसके नेतृत्व वाली सेनाओं को वैसे ही भस्म किया जैसे सूर्य संसार को तपाता है।

नेपाली

शत्रुवीरहरूका संहारक सुभद्रापुत्रले सिन्धुराजलाई परास्त गरेर उनको नेतृत्वका सेनाहरूलाई त्यसै गरी भस्म पारे जसरी सूर्यले संसारलाई तपाउँछ।

shalya abhimanyu
श्लोक 77
संस्कृत

तस्य सर्वायसी शक्तिं शल्यः कनकभूषणाम्। चिक्षेप समरे घोरां दीप्तामग्निशिखामिव॥

अंग्रेज़ी

Thereupon, at him (Abhimanyu) Shalya hurled, in battle, his dreadful dart made of all iron, decked with gold and resembling a flashing flame of fire.

हिन्दी

तदनन्तर शल्य ने युद्ध में उन (अभिमन्यु) पर अपना भयंकर शूल फेंका, जो सम्पूर्ण लोहे का बना, सुवर्ण से सजा और अग्नि की चमकती लपट के समान था।

नेपाली

त्यसपछि शल्यले युद्धमा उनी (अभिमन्यु)माथि आफ्नो भयङ्कर शूल हुर्‍याए, जो सम्पूर्ण फलामको बनेको, सुनले सजिएको र अग्निको चम्किलो ज्वालाजस्तै थियो।

krishna
श्लोक 78
संस्कृत

तामवप्लुत्य जग्राह विकोशं चाकरोदसिम्। वैनतेयो यथा कार्ष्णिः पतन्तमुरगोत्तमम्॥

अंग्रेज़ी

Then like the son of Vinata catching hold of a mighty falling snake, the nephew of Krishna, leaping up caught hold of the dart; and having caught it, he drew his sword out of its sheathe.

हिन्दी

तब जैसे विनतापुत्र (गरुड़) गिरते हुए विशाल सर्प को पकड़ लेते हैं, वैसे ही कृष्ण के भानजे ने उछलकर उस शूल को पकड़ लिया; और उसे पकड़कर उन्होंने अपना खड्ग म्यान से बाहर खींच लिया।

नेपाली

तब जसरी विनतापुत्र (गरुड)ले खस्दै गरेको विशाल सर्पलाई समात्छन्, त्यसरी नै कृष्णका भान्जाले उफ्रेर त्यो शूल समाते; र त्यसलाई समातेर उनले आफ्नो खड्ग म्यानबाट बाहिर तानिहाले।

abhimanyu
श्लोक 79
संस्कृत

तस्य लाघवमाज्ञाय सत्त्वं चामिततेजसः। सहिताः सर्वराजानः सिंहनादमथानदन्॥

अंग्रेज़ी

Thereupon all the monarchs in a chorus uttered a shout resembling the roar of a lion, having seen the lightness and prowess of that one of immeasurable energy (Abhimanyu).

हिन्दी

तब अप्रमेय ओज वाले उन (अभिमन्यु) की फुर्ती और पराक्रम देखकर समस्त राजाओं ने एक स्वर में सिंहगर्जना के समान ललकार की।

नेपाली

तब अप्रमेय ओज भएका उनी (अभिमन्यु)को फुर्ती र पराक्रम देखेर सम्पूर्ण राजाहरूले एकै स्वरमा सिंहगर्जनजस्तै ललकार गरे।

shalya subhadra abhimanyu
श्लोक 80
संस्कृत

ततस्तामेव शल्यस्य सौभद्रः परवीरहा। मुमोच भुजवीर्येण वैदूर्यविकृतां शिताम्॥

अंग्रेज़ी

There after the son of Subhadra, that slayer of hostile heroes, let go, charging with the might of his arms, the self same dart of Shalya of great resplendence and decked with lapises.

हिन्दी

तत्पश्चात् शत्रुवीरों के संहारक सुभद्रापुत्र ने अपनी भुजाओं के बल से शल्य के उसी परम देदीप्यमान और नीलमणियों से सजे शूल को उसी की ओर फेंक दिया।

नेपाली

त्यसपछि शत्रुवीरहरूका संहारक सुभद्रापुत्रले आफ्ना पाखुराको बलले शल्यको त्यही परम देदीप्यमान र नीलमणिले सजिएको शूल उनैतिर हुर्‍याइदिए।

shalya
श्लोक 81
संस्कृत

सा तस्य रथमासाद्य निर्मुक्तभुजगोपमा। जघान सूतं शल्यस्य रथाच्चैनमपातयत्॥

अंग्रेज़ी

Then that dart, the resembled a snake that had recently cast off its slough, reaching Shalya's chariot, slew its driver and felled him down from the car.

हिन्दी

तब वह शूल, जो अभी-अभी केंचुल त्यागे हुए सर्प के समान प्रतीत होता था, शल्य के रथ तक पहुँचकर उसके सारथि का वध करके उसे रथ से गिरा दिया।

नेपाली

तब त्यो शूल, जो भर्खरै काँचुली फेरेको सर्पजस्तै देखिन्थ्यो, शल्यको रथसम्म पुगेर उनका सारथिको वध गरी उनलाई रथबाट ढालिदियो।

yudhishthira bhima nakula sahadeva drupada dhrishtadyumna
श्लोक 82
संस्कृत

ततो विराटदुपदौ धृष्टकेतुर्युधिष्ठिरः। सात्यकिः केकया भीमो धृष्टद्युम्नशिखण्डिनौ॥ यमो च द्रौपदेयाश्च साधु साध्विति चुकुशुः। बाणशब्दाश्च विविधाः सिंहनादाश्च पुष्कलाः॥

अंग्रेज़ी

Thereupon Virata, Drupada, Dhristaketu and Yudhishthira, Satyaki, Kaikaya, Bhima, Dhrishtadyumna and Sikhandin, the twins Nakula and Sahadeva and the sons of

हिन्दी

तदनन्तर विराट, द्रुपद, धृष्टकेतु, युधिष्ठिर, सात्यकि, कैकेय, भीम, धृष्टद्युम्न, शिखण्डी, नकुल-सहदेव नामक यमज तथा —

नेपाली

त्यसपछि विराट, द्रुपद, धृष्टकेतु, युधिष्ठिर, सात्यकि, कैकेय, भीम, धृष्टद्युम्न, शिखण्डी, नकुल र सहदेव नामक जुम्ल्याहा तथा —

draupadi
श्लोक 83
संस्कृत

शरैः।

अंग्रेज़ी

Draupadi, all exclaimed “Well-done" “Welldone." Whizzing sounds produced by the discharge of various arrows and ample leonine roars.

हिन्दी

द्रौपदी के पुत्रों ने — सबने "धन्य", "धन्य" कहकर पुकारा। नाना बाणों के छोड़े जाने से उत्पन्न सनसनाहट और प्रचुर सिंहगर्जनाएँ —

नेपाली

द्रौपदीका पुत्रहरूले — सबैले "धन्य", "धन्य" भन्दै पुकारे। नाना बाणहरू छोडिँदा उत्पन्न सनसनाहट र प्रचुर सिंहगर्जनहरू —

subhadra abhimanyu
श्लोक 84
संस्कृत

प्रादुरासन् हर्षयन्तः सौभद्रमपलायिनम्। तन्नामृष्यन्त पुत्रास्ते शात्रोविजयलक्षणम्॥

अंग्रेज़ी

Arose there, imparting delight to the unreceding son of Subhadra. But your sons could not tolerate these indications of victory of their adversaries;

हिन्दी

वहाँ उठीं, जिन्होंने पीछे न हटने वाले सुभद्रापुत्र को हर्ष प्रदान किया। किन्तु आपके पुत्र अपने प्रतिद्वन्द्वियों की विजय के इन चिह्नों को सहन न कर सके;

नेपाली

त्यहाँ उठे, जसले पछि नहट्ने सुभद्रापुत्रलाई हर्ष प्रदान गरे। तर तपाईंका पुत्रहरूले आफ्ना प्रतिद्वन्द्वीहरूको विजयका यी चिह्न सहन सकेनन्;

श्लोक 85
संस्कृत

अथैनं सहसा सर्वे समन्तानिशितैः अभ्याकिरन् महाराज जलदा इव पर्वतम्॥

अंग्रेज़ी

And so, suddenly there covered him from all sides, with showers of sharpened shafts, O monarch, like the clouds pouring their contents on the mountain.

हिन्दी

और इसीलिए हे राजन्, उन्होंने सहसा उन्हें चारों ओर से तीक्ष्ण बाणों की वर्षा से ढँक दिया, जैसे मेघ पर्वत पर अपना जल उँडेल देते हैं।

नेपाली

र त्यसैले हे राजन्, तिनीहरूले एक्कासि उनलाई चारै तिरबाट तीक्ष्ण बाणहरूको वर्षाले ढाकिदिए, जसरी मेघहरूले पर्वतमाथि आफ्नो जल खन्याइदिन्छन्।

subhadra abhimanyu
श्लोक 86
संस्कृत

तेषां च प्रियमन्विच्छन् सूतस्य च पराभवम्। आर्तायनिरमित्रनः क्रुद्धः सौभद्रमभ्ययात्॥ 1८७॥

अंग्रेज़ी

Then Artayani, the slayer of foes, desirous of doing good to your sons and remembering the overthrow of his charioteer, rushed in rage at the son of Subhadra.

हिन्दी

तब शत्रुसंहारक आर्तायनि (शल्य), आपके पुत्रों का हित करने की इच्छा से तथा अपने सारथि के गिराए जाने को स्मरण करके, क्रोध से भरकर सुभद्रापुत्र पर टूट पड़े।

नेपाली

तब शत्रुसंहारक आर्तायनि (शल्य), तपाईंका पुत्रहरूको हित गर्ने इच्छाले तथा आफ्ना सारथि ढालिएको सम्झेर, क्रोधले भरिएर सुभद्रापुत्रमाथि जाइलागे।