Chapter 50

Karna Parva — The defeat of Karna

Show:
View:
sanjaya duryodhana
Verse 1 सञ्जय उवाच · Sanjaya narrates
Sanskrit

संजय उवाच न्यवर्तत॥ तानभिद्रवतो दृष्ट्वा पाण्डवांस्तावकं बलम्। दुर्योधन महाराज वारयामास सर्वशः॥ योधांश्च स्वबलं चैव समन्ताद् भरतर्षभ। क्रोशतस्तव पुत्रस्य न स्म राजन्

English

Sanjaya said Beholding the Pandava troops rush upon your army, O monarch, Duryodhana checked his soldiers on all sides, O best of Bharatas. Although your son O king, cried at the top of his voice still his flying troops refused to stop.

Hindi

सञ्जय ने कहा — हे महाराज, पाण्डव-सेना को अपनी सेना पर टूटते देखकर, हे भरतश्रेष्ठ, दुर्योधन ने चारों ओर अपने सैनिकों को रोका। हे राजन्, यद्यपि आपका पुत्र ऊँचे स्वर से चिल्लाता रहा, तथापि उसकी भागती हुई सेना रुकने को तैयार न हुई।

Nepali

सञ्जयले भने — हे महाराज, पाण्डव सेनालाई आफ्नो सेनामाथि जाइलागेको देखेर, हे भरतश्रेष्ठ, दुर्योधनले चारैतिर आफ्ना सिपाहीलाई रोके। हे राजन्, यद्यपि तपाईंका छोरा उच्च स्वरले चिच्याइरहे, तथापि उनको भाग्दै गरेको सेना रोकिन तयार भएन।

shakuni bhima
Verse 2
Sanskrit

ततः पक्षः प्रपक्षश्च शकुनिश्चापि सौबलः। तदा सशस्त्राः कुरवो भीममभ्यद्रवन् रणे॥

English

Then one and the other wing of the army and Shakuni, the son of Subala and the Kauravas well-armed fell upon Bhima in battle.

Hindi

तब सेना के दोनों पार्श्व, सुबल के पुत्र शकुनि तथा भलीभाँति सुसज्जित कौरव युद्ध में भीम पर टूट पड़े।

Nepali

तब सेनाका दुवै पार्श्व, सुबलका पुत्र शकुनि तथा राम्ररी सुसज्जित कौरवहरू युद्धमा भीममाथि जाइलागे।

dhritarashtra shalya karna bhima
Verse 3
Sanskrit

कर्णोऽपि दृष्ट्वा द्रवतो धार्तराष्ट्रान् सराजकान्। पद्रराजमुवाचेदं याहि भीमरथं प्रति॥

English

Beholding the army of Dhritarashtra, with all the kings flying Karna said to the king of Madras. "Proceed towards the car of Bhima."

Hindi

समस्त राजाओं सहित धृतराष्ट्र की सेना को भागते देखकर कर्ण ने मद्रराज से कहा — "भीम के रथ की ओर चलो।"

Nepali

सम्पूर्ण राजासहित धृतराष्ट्रको सेनालाई भागेको देखेर कर्णले मद्रराजलाई भने — "भीमको रथतिर लैजाऊ।"

shalya karna
Verse 4
Sanskrit

एवमुक्तश्च कर्णेन शल्यो मद्राधिपस्तदा। हंसवर्णान् हयान्ग्रयान् प्रैषीद् यत्र वृकोदरकः॥

English

Thus accosted by Karna, the king of Madras urged those best of horses of the color of swans to where Vrikodara was.

Hindi

कर्ण द्वारा इस प्रकार कहे जाने पर मद्रराज ने हंसों के वर्ण वाले उन श्रेष्ठ अश्वों को वहीं हाँका जहाँ वृकोदर थे।

Nepali

कर्णले यसरी भनेपछि मद्रराजले हाँसको वर्ण भएका ती श्रेष्ठ अश्वहरूलाई त्यहीँ हाँके जहाँ वृकोदर थिए।

shalya
Verse 5
Sanskrit

ते प्रेरिता महाराज शल्येनाहवशोभिना। भीमसेनरथं प्राप्य समसज्जन्त वाजिनः॥

English

Thus urged by Shalya, the ornament of battle those horses, approaching the chariot of Bhimasena, mingled in battle.

Hindi

रणभूषण शल्य द्वारा इस प्रकार हाँके जाने पर वे अश्व भीमसेन के रथ के निकट पहुँचकर युद्ध में जुट गए।

Nepali

रणभूषण शल्यले यसरी हाँकेपछि ती अश्वहरू भीमसेनको रथनजिक पुगेर युद्धमा जुटे।

karna bhima
Verse 6
Sanskrit

दृष्ट्वा कर्ण समायान्तं भीमः क्रोधसमन्वितः। मतिं चक्रे विनाशाय कर्णस्य भरतर्षभ॥

English

Seeing Karna approach Bhima too was filled with anger and made up his mind to kill him.

Hindi

कर्ण को समीप आते देखकर भीम भी क्रोध से भर उठे और उन्होंने उसका वध करने का निश्चय किया।

Nepali

कर्णलाई नजिक आएको देखेर भीम पनि क्रोधले भरिए र उनले उनको वध गर्ने निश्चय गरे।

yudhishthira satyaki
Verse 7
Sanskrit

सोऽब्रवीत् सात्यकिं वीरं धृष्टद्युम्नं च पार्षतम्। यूयं रक्षत राजानं धर्मात्मानं युधिष्ठिरम्॥ संशयान्महतो मुक्तं कथंचित प्रेक्षतो मम।

English

He then said to the heroic Satyaki and Dhristadyumna, the son of Prishata-"You two protect the pious king Yudhishthira. With great difficulty he escaped a perilous situation in my presence.

Hindi

तब उन्होंने वीर सात्यकि और पृषत के पुत्र धृष्टद्युम्न से कहा — "तुम दोनों धर्मात्मा राजा युधिष्ठिर की रक्षा करो। मेरी उपस्थिति में ही वे बड़ी कठिनाई से एक भयंकर संकट से बचे हैं।

Nepali

तब उनले वीर सात्यकि र पृषतका पुत्र धृष्टद्युम्नलाई भने — "तिमीहरू दुवैले धर्मात्मा राजा युधिष्ठिरको रक्षा गर। मेरै उपस्थितिमा उनी ठूलो कठिनाइले एउटा भयङ्कर सङ्कटबाट बाँचेका छन्।

duryodhana
Verse 8
Sanskrit

अग्रतो मे कृता राजा छिन्नसर्वपरिच्छदः॥ दुर्योधन प्रीत्यर्थं राधेयेन दुरात्मना।

English

Before my very eyes the wicked son of Radha cut-off the king's armnour and robes for the gratification of Duryodhana.

Hindi

मेरी आँखों के सामने ही दुष्ट राधापुत्र ने दुर्योधन को प्रसन्न करने के लिए राजा का कवच और वस्त्र काट डाले।

Nepali

मेरै आँखाअगाडि दुष्ट राधापुत्रले दुर्योधनलाई प्रसन्न पार्न राजाको कवच र वस्त्र काटिदियो।

karna
Verse 9
Sanskrit

अन्तमद्य गमिष्यामि तस्य दुःखस्य पार्षतः॥ हन्तास्यद्य रणे कर्णं स वा मां निहनिष्यति। संग्रामेण सुघोरेण सत्यमेतद् ब्रवीमि ते॥

English

I shall go today to the end of that misery, O son of Prishata. I shall either slay today in battle Karna or he will kill me with a dreadful encounter. I tell you the truth.

Hindi

हे पृषतपुत्र, आज मैं उस दुःख का अन्त कर दूँगा। आज या तो मैं युद्ध में कर्ण का वध करूँगा, अथवा वह भयंकर संग्राम में मुझे मार डालेगा। मैं तुमसे सत्य कहता हूँ।

Nepali

हे पृषतपुत्र, आज म त्यो दुःखको अन्त गरिदिनेछु। आज या त म युद्धमा कर्णको वध गर्नेछु, अथवा उसले भयङ्कर सङ्ग्राममा मलाई मार्नेछ। म तिमीलाई सत्य भन्छु।

Verse 10
Sanskrit

राजानमद्य भवतां न्यासभूतं ददानि वै। तस्य संरक्षणे सर्वे यतध्वं विगतज्वराः॥

English

Today I made over the king to you as a sacred trust; do you all, shaking off lethargy, address yourselves to protect him."

Hindi

आज मैं राजा को तुम्हारे पास पवित्र धरोहर के रूप में सौंपता हूँ; तुम सब आलस्य त्यागकर उनकी रक्षा में तत्पर रहो।"

Nepali

आज म राजालाई तिमीहरूको जिम्मामा पवित्र धरोहरका रूपमा सुम्पन्छु; तिमीहरू सबै अल्छी त्यागेर उनको रक्षामा तत्पर रहो।"

bhima
Verse 11
Sanskrit

एवमुक्त्वा महाबाहुः प्रायादाधिरथिं प्रति। सिंहनादेन महता सर्वाः संनादयन् दिशः॥

English

Having said these words and made all the quarters resound with a loud and leonine shout the mighty-armed Bhima proceeded towards Adhiratha's son.

Hindi

ये वचन कहकर और उच्च सिंहनाद से समस्त दिशाओं को गुँजाकर महाबाहु भीम अधिरथ के पुत्र की ओर बढ़े।

Nepali

यी वचन भनेर र उच्च सिंहनादले सम्पूर्ण दिशा गुञ्जाएर महाबाहु भीम अधिरथका पुत्रतिर बढे।

shalya bhima
Verse 12
Sanskrit

दृष्ट्वा त्वरितमायान्तं भीमं युद्धाभिनन्दिनम्। सूतपुत्रमथोवाच मद्राणामीश्वरो विभुः॥

English

Beholding Bhima, who takes delight in battle, advance quickly, the king of Madras said to the charioteer's son.

Hindi

युद्ध में आनन्द लेने वाले भीम को शीघ्रता से आगे बढ़ते देखकर मद्रराज ने सारथिपुत्र से कहा —

Nepali

युद्धमा आनन्द लिने भीमलाई हतारमा अगाडि बढेको देखेर मद्रराजले सारथिपुत्रलाई भने —

shalya karna
Verse 13
Sanskrit

शल्य उवाच पश्य कर्णं महाबाहुं संक्रुद्धं पाण्डुनन्दनम्। दीर्घकालार्जित क्रोधं मोक्तुकामं त्वयि ध्रुवम्॥

English

Shalya said Behold, O Karna, the large-armed son of Pandu, worked up with anger. Forsooth he wishes to discharge at you his anger, accumulated for a long time.

Hindi

शल्य ने कहा — हे कर्ण, क्रोध से भरे उन महाबाहु पाण्डुपुत्र को देखो। निश्चय ही वह दीर्घकाल से संचित अपना क्रोध तुम पर उतारना चाहता है।

Nepali

शल्यले भने — हे कर्ण, क्रोधले भरिएका ती महाबाहु पाण्डुपुत्रलाई हेर। निश्चय नै उनी दीर्घकालदेखि सञ्चित आफ्नो क्रोध तिमीमाथि पोख्न चाहन्छन्।

ghatotkacha karna abhimanyu
Verse 14
Sanskrit

ईदृशं नास्य रूपं मे दृष्ट पूर्व कदाचन। अभिमन्यौ हते कर्ण राक्षसे च घटोत्कचे॥

English

O Karna, this form of his, I had never seen before even on the destruction of Abhimanyu and the Rakshasa Ghatotkacha.

Hindi

हे कर्ण, उसका ऐसा रूप मैंने पहले कभी नहीं देखा — अभिमन्यु के वध के समय भी नहीं और राक्षस घटोत्कच के वध के समय भी नहीं।

Nepali

हे कर्ण, उनको यस्तो रूप मैले पहिले कहिल्यै देखेको थिइनँ — अभिमन्युको वधका बेला पनि होइन र राक्षस घटोत्कचको वधका बेला पनि होइन।

Verse 15
Sanskrit

त्रैलोक्यस्य समस्तस्य शक्ताः क्रुद्धो निवारणे। बिभूति सदृशं रूपं युगान्ताग्निसमप्रभम्॥

English

He bears such a form, burning like the fire of dissolution, as it appears that he, when angered, is capable of resisting the three worlds.

Hindi

वह प्रलयाग्नि के समान जलता हुआ ऐसा रूप धारण किए है कि प्रतीत होता है, क्रोध में आने पर वह तीनों लोकों का सामना करने में समर्थ है।

Nepali

उनले प्रलयाग्निजस्तै बलिरहेको यस्तो रूप धारण गरेका छन् कि लाग्छ, क्रोधमा आएपछि उनी तीनै लोकको सामना गर्न समर्थ छन्।

sanjaya shalya karna
Verse 16 सञ्जय उवाच · Sanjaya narrates
Sanskrit

संजय उवाच इति ब्रुवति राधेयं मद्राणामीश्वरे नृप। अभ्यवर्तत वै कर्णं क्रोधदीप्तो वृकोदरः॥

English

Sanjaya said O king, while the son of Radha thus said to the king of Madra, Vrikodara, burning with anger, approached Karna.

Hindi

सञ्जय ने कहा — हे राजन्, जब मद्रराज राधापुत्र से इस प्रकार कह रहे थे, तभी क्रोध से जलते हुए वृकोदर कर्ण के समीप जा पहुँचे।

Nepali

सञ्जयले भने — हे राजन्, जब मद्रराजले राधापुत्रलाई यसरी भनिरहेका थिए, तब क्रोधले जलिरहेका वृकोदर कर्णको नजिक पुगे।

shalya bhima
Verse 17
Sanskrit

अथागतं तु सम्प्रेक्ष्य भीमं युद्धाभिनन्दिम्। अब्रवीद् वचनं शल्यं राधेयं प्रहसन्निव॥

English

Beholding Bhima, who take delight in battle thus approach the son of Radha, as if smiling, said to Shalya.

Hindi

युद्ध में आनन्द लेने वाले भीम को इस प्रकार समीप आते देखकर राधापुत्र ने मानो मुस्कुराते हुए शल्य से कहा —

Nepali

युद्धमा आनन्द लिने भीमलाई यसरी नजिक आएको देखेर राधापुत्रले मानौँ मुस्कुराउँदै शल्यलाई भने —

shalya
Verse 18
Sanskrit

यदुक्तं वचनं मेऽद्य त्वया मद्रजनेश्वर। भीमसेनं प्रति विभो तत् सत्यं नात्र संशयः॥

English

O king of Madra, what you have said to me today regarding Bhimasena is all true; there is no doubt about it.

Hindi

हे मद्रराज, भीमसेन के विषय में आज तुमने मुझसे जो कुछ कहा है, वह सब सत्य है; इसमें कोई सन्देह नहीं।

Nepali

हे मद्रराज, भीमसेनका विषयमा आज तिमीले मलाई जे भन्यौ, त्यो सबै सत्य हो; यसमा कुनै सन्देह छैन।

Verse 19
Sanskrit

एष शूरच वीरश्च क्रोधनश्च वृकोदरः। निरपेक्ष शरीरे च प्राणतश्च बलाधिकः॥

English

This Vrikodara is heroic, brave and wrathful. He does not care for any while protecting his body and is superior to all in vital strength.

Hindi

यह वृकोदर वीर, साहसी और क्रोधी है। अपने शरीर की रक्षा करते समय वह किसी की परवाह नहीं करता और प्राणबल में सबसे श्रेष्ठ है।

Nepali

यी वृकोदर वीर, साहसी र क्रोधी छन्। आफ्नो शरीरको रक्षा गर्दा उनी कसैको पर्वाह गर्दैनन् र प्राणबलमा सबैभन्दा श्रेष्ठ छन्।

draupadi virata
Verse 20
Sanskrit

अज्ञातवासं वसता विराटनगरे तदा। द्रौपद्याः प्रियकामेन केवलं बाहुसंश्रयात्॥ तु गूढभावं समाश्रित्य कीचकः सगणो हतः।

English

While living secretly in the city of Virata, he depending merely on the strength of his own arms, slew secretly, to satisfy Draupadi, Kichaka with all his relations,

Hindi

विराट की नगरी में गुप्त रूप से रहते हुए, केवल अपनी भुजाओं के बल का आश्रय लेकर, उसने द्रौपदी को सन्तुष्ट करने के लिए कीचक का उसके समस्त बन्धुओं सहित गुप्त रूप से वध कर डाला था।

Nepali

विराटको नगरीमा गुप्त रूपमा बस्दा, केवल आफ्ना पाखुराको बलको आश्रय लिएर, उनले द्रौपदीलाई सन्तुष्ट पार्न कीचकको उसका सम्पूर्ण बन्धुसहित गुप्त रूपमा वध गरेका थिए।

Verse 21
Sanskrit

सोऽद्य संग्रामशिरसि संनद्धः क्रोधमूर्छितः॥ किं करोद्यतदण्डेन मृत्युनापि व्रजेद् रणम्।

English

He today stands at the head of the battle, clad in mail and is beside himself with anger. he is ready to engage in battle with the destroyer armed with uplifted mace.

Hindi

आज वह कवच धारण किए युद्ध के अग्रभाग में खड़ा है और क्रोध से अपने आपे में नहीं है। वह उठी हुई गदा लिए संहारक से भी भिड़ने को उद्यत है।

Nepali

आज उनी कवच धारण गरेर युद्धको अग्रभागमा उभिएका छन् र क्रोधले आपेमा छैनन्। उनी उठेको गदा लिएका संहारकसँग पनि भिड्न उद्यत छन्।

arjuna bhima
Verse 22
Sanskrit

चिरकालाभिलाषितो मामयं मनोरथः॥ अर्जुनं समरे हन्यां मां वा हन्याद् धनंजयः। स मे कदाचिदद्यैव भवेद् भीमसमागमात्॥

English

I have cherished this desire all through my life that either I shall kill Arjuna or Arjuna will kill me. That desire of mine may be fulfilled today on account of my encounter with Bhima.

Hindi

मैंने जीवन भर यही अभिलाषा पाली है कि या तो मैं अर्जुन का वध करूँगा, अथवा अर्जुन मेरा वध करेगा। भीम के साथ इस भिड़न्त के कारण आज मेरी वह अभिलाषा पूर्ण हो सकती है।

Nepali

मैले जीवनभर यही अभिलाषा पालेको छु कि या त म अर्जुनको वध गर्नेछु, अथवा अर्जुनले मेरो वध गर्नेछन्। भीमसँगको यो भिडन्तका कारण आज मेरो त्यो अभिलाषा पूर्ण हुन सक्छ।

arjuna bhima
Verse 23
Sanskrit

निहते भीमसेने वा यदि वा विस्थीकृते। अभियास्यति मां पार्थस्तन्मे साधु भविष्यति॥ अत्र यन्मन्यसे प्राप्तं तच्छीघ्रं सम्प्रधारया

English

If I kill Bhima or overpower him Partha may come against me. That will be good for me. Decide without any delay with you think proper for the moment.

Hindi

यदि मैं भीम का वध कर दूँ अथवा उसे परास्त कर दूँ, तो पार्थ मेरे सम्मुख आ सकते हैं। वह मेरे लिए अच्छा ही होगा। इस समय जो तुम्हें उचित लगे, उसका बिना विलम्ब निश्चय करो।

Nepali

यदि मैले भीमको वध गरेँ अथवा उनलाई परास्त गरेँ भने पार्थ मेरो सामु आउन सक्छन्। त्यो मेरा लागि राम्रै हुनेछ। यस बेला जे तिमीलाई उचित लाग्छ, त्यसको ढिलाइ नगरी निश्चय गर।

arjuna shalya
Verse 24
Sanskrit

एतच्छ्रुत्वा तु वचनं राधेयस्यामितौजसः॥ उवाच वचनं शल्यः सूतपुत्रं तथागतम्। अभियाहि महाबाहो भीमसेनं महाबलम्॥ निरस्य भीमसेनं तु ततः प्राप्स्यसि फाल्गुनम्।

English

Hearing these words of the highly energetic son of Radha Shalya replied-"O hero, proceed against the highly powerful Bhimasena. Having over-powered him you may then obtain Phalguna.

Hindi

महातेजस्वी राधापुत्र के ये वचन सुनकर शल्य ने उत्तर दिया — "हे वीर, अत्यन्त बलवान् भीमसेन के सम्मुख बढ़ो। उसे परास्त करके ही तुम फाल्गुन को प्राप्त कर सकोगे।

Nepali

महातेजस्वी राधापुत्रका यी वचन सुनेर शल्यले उत्तर दिए — "हे वीर, अत्यन्त बलवान् भीमसेनको सामु बढ। उनलाई परास्त गरेपछि मात्र तिमीले फाल्गुनलाई प्राप्त गर्न सक्नेछौ।

karna
Verse 25
Sanskrit

यस्ते कामोऽभिलषितश्चिरात् प्रभृति हृद्गतः॥ स वै सम्पत्स्यते कर्ण सत्यमेतद् ब्रवीमि ते।

English

Your determination, you long-cherished desire, O Karna, will be accomplished today. I tell you the truth.

Hindi

हे कर्ण, तुम्हारा संकल्प और तुम्हारी चिरसंचित अभिलाषा आज पूर्ण होगी। मैं तुमसे सत्य कहता हूँ।"

Nepali

हे कर्ण, तिम्रो सङ्कल्प र तिम्रो चिरसञ्चित अभिलाषा आज पूर्ण हुनेछ। म तिमीलाई सत्य भन्छु।"

arjuna shalya karna
Verse 26
Sanskrit

एवमुक्ते ततः कर्णः शल्यं पुनरभाषतः॥ हन्ताऽहमर्जुन संख्ये मां वा हन्याद् धनंजयः। युद्धे मनः समाधाय याहि यत्र वृकोदरः॥

English

Thus accosted Karna once more said to Shalya. “Either I will kill Arjuna in battle or he will kill me. Giving your heart to battle, proceed where Vrikodara is."

Hindi

इस प्रकार कहे जाने पर कर्ण ने पुनः शल्य से कहा — "या तो मैं युद्ध में अर्जुन का वध करूँगा, अथवा वह मेरा वध करेगा। युद्ध में मन लगाकर वहीं चलो जहाँ वृकोदर है।"

Nepali

यसरी भनिएपछि कर्णले फेरि शल्यलाई भने — "या त म युद्धमा अर्जुनको वध गर्नेछु, अथवा उनले मेरो वध गर्नेछन्। युद्धमा मन लगाएर त्यहीँ लैजाऊ जहाँ वृकोदर छन्।"

shalya bhima
Verse 27 सञ्जय उवाच · Sanjaya narrates
Sanskrit

संजय उवाच ततः प्रायाद् रथेनाशु शल्यस्तत्र विशाम्पते। यत्र भीमो महेष्वासो व्यद्रावयत वाहिनीम्॥

English

Sanjay said Then, O king, Shalya quickly went on his car where that great bowman Bhima, was engaged in belabouring your army.

Hindi

सञ्जय ने कहा — तब, हे राजन्, शल्य शीघ्र ही अपने रथ को वहाँ ले गए जहाँ वह महाधनुर्धर भीम आपकी सेना का मर्दन कर रहा था।

Nepali

सञ्जयले भने — तब, हे राजन्, शल्यले चाँडै आफ्नो रथ त्यहाँ लगे जहाँ ती महाधनुर्धर भीमले तपाईंको सेनाको मर्दन गरिरहेका थिए।

karna bhima
Verse 28
Sanskrit

ततस्तूर्यनिनादश्च भेरीणां च महास्वनः। उदितष्ठच राजेन्द्र कर्णभीमसमागमे॥

English

Then there arose, O king, the sound of trumpets and drums when Karna and Bhima met.

Hindi

तब, हे राजन्, जब कर्ण और भीम आमने-सामने हुए, तूर्यों और दुन्दुभियों का शब्द उठा।

Nepali

तब, हे राजन्, जब कर्ण र भीम आमनेसामने भए, तुरी र दुन्दुभिको शब्द उठ्यो।

Verse 29
Sanskrit

भीमसेनोऽथ संक्रुद्धस्तस्य सैन्यं दुरासदम्। नाराचैर्विमलैस्तीक्ष्णैर्दिशः प्राद्रावयद् बली॥

English

Worked up with anger the powerful Bhimasena began to rout your army, whom it is so difficult to vanquish, with his sharp and polished arrows.

Hindi

क्रोध से भरकर बलवान् भीमसेन अपने तीक्ष्ण और मार्जित बाणों से आपकी उस सेना को, जिसे जीतना अत्यन्त कठिन था, तितर-बितर करने लगे।

Nepali

क्रोधले भरिएर बलवान् भीमसेनले आफ्ना तीक्ष्ण र मार्जित बाणले तपाईंको त्यो सेनालाई, जसलाई जित्न अत्यन्त कठिन थियो, तितरबितर पार्न थाले।

karna bhima
Verse 30
Sanskrit

स संनिपातस्तुमुलो घोररूपो विशाम्पते। आसीद् रौद्रो महाराज कर्णपाण्डवयोर्मधे॥

English

O monarch, that encounter between Bhima and Karna in battle became dreadful and the noise thereof was tremendous.

Hindi

हे महाराज, युद्ध में भीम और कर्ण की वह भिड़न्त भयंकर हो उठी और उसका शब्द अत्यन्त प्रचण्ड था।

Nepali

हे महाराज, युद्धमा भीम र कर्णको त्यो भिडन्त भयङ्कर भयो र त्यसको शब्द अत्यन्त प्रचण्ड थियो।

karna bhima
Verse 31
Sanskrit

ततो मुहूर्ताद् राजेन्द्र पाण्डवः कर्णमाद्रवत्। समापतन्तं सम्प्रेक्ष्य कर्णो वैकर्तनो वृषः॥ आजघान सुसंक्रुद्धो नाराचेन स्तनान्तरे। पुनश्चैनममेयात्मा शरवर्षैरवाकिरत्॥

English

Beholding Bhima approach towards him, Karna, otherwise called Vaikartana or Vrisha, filled with anger, struck him on the chest with an arrows. Once more the highly energetic Karna covered him with a shower of arrows. Thus struck by the charioteer's son Bhima two enshrouded him with Narachas.

Hindi

भीम को अपनी ओर आते देखकर वैकर्तन अथवा वृष नाम से भी प्रसिद्ध कर्ण ने क्रोध से भरकर उन्हें एक बाण से वक्ष पर मारा। पुनः महातेजस्वी कर्ण ने उन्हें बाणों की वर्षा से ढँक दिया। सारथिपुत्र द्वारा इस प्रकार आहत भीम ने भी उसे नाराचों से आच्छादित कर दिया।

Nepali

भीमलाई आफूतिर आएको देखेर वैकर्तन वा वृष नामले पनि प्रसिद्ध कर्णले क्रोधले भरिएर उनलाई एउटा बाणले छातीमा हाने। फेरि महातेजस्वी कर्णले उनलाई बाणको वर्षाले ढाकिदिए। सारथिपुत्रद्वारा यसरी घाइते भीमले पनि उनलाई नाराचहरूले आच्छादित पारिदिए।

karna
Verse 32
Sanskrit

स विद्धः सूतपुत्रेण छादयामास पत्रिभिः। विव्याध निशितैः कर्णं नवभिनतपर्वभिः॥

English

With nine sharp and bent arrows he struck Karna who again cut-off his bow in twain with winged arrows.

Hindi

नौ तीक्ष्ण और वक्र बाणों से उन्होंने कर्ण को मारा, किन्तु उसने पुनः पंखयुक्त बाणों से उनका धनुष दो टुकड़ों में काट डाला।

Nepali

नौ तीक्ष्ण र बाङ्गा बाणले उनले कर्णलाई हाने, तर उनले फेरि प्वाँखयुक्त बाणले उनको धनुष दुई टुक्रा पारिदिए।

Verse 33
Sanskrit

तस्य कर्णो धनुर्मध्ये द्विधा चिच्छेद पत्रिभिः। अथैनं छिन्नधन्वानं प्रत्यविध्यत् स्तनान्तरे॥ नाराचेनं सुतीक्ष्णेन सर्वावरणभेदिना।

English

Sundering his bow he once more struck him on the chest with a highly keen arrow capable of cutting off all kinds of arms.

Hindi

उनका धनुष काटकर उसने पुनः उन्हें एक अत्यन्त तीक्ष्ण बाण से वक्ष पर मारा, जो सब प्रकार के अस्त्रों को काट देने में समर्थ था।

Nepali

उनको धनुष काटेर उनले फेरि उनलाई एउटा अत्यन्त तीक्ष्ण बाणले छातीमा हाने, जो सबै प्रकारका अस्त्र काट्न समर्थ थियो।

bhima
Verse 34
Sanskrit

सोऽन्यत् कार्मुकमादाय सूतपुत्रं वृकोदरः॥ राजन् मर्मसु मर्मज्ञो विव्याध निशितैः शरैः। ननाद बलवन्नादं कम्पयन्निव रोदसी॥

English

Then, O king, taking up another bow, Bhima, who knew where the vital parts are, pierced the son of the charioteer to the very vitals with sharpened arrows.

Hindi

तब, हे राजन्, दूसरा धनुष लेकर मर्मस्थानों के ज्ञाता भीम ने तीक्ष्ण बाणों से सारथिपुत्र को उसके मर्मस्थानों तक बेध डाला।

Nepali

तब, हे राजन्, अर्को धनुष लिएर मर्मस्थानका ज्ञाता भीमले तीक्ष्ण बाणले सारथिपुत्रलाई उनका मर्मस्थानसम्मै छेडिदिए।

karna
Verse 35
Sanskrit

तं कर्णः पञ्चविंशत्या नाराचेन समार्पयत्। मदोत्कटं वने दृप्तमुल्काभिरिव कुञ्जरम्॥

English

Then Karna struck him with twenty-five arrows like a hunter striking a proud and infuriate elephant in the forest with a number of blazing brands.

Hindi

तब कर्ण ने उन्हें पच्चीस बाणों से उसी प्रकार मारा जैसे कोई व्याध वन में मदमत्त और गर्वित हाथी को अनेक जलती हुई मशालों से मारता है।

Nepali

तब कर्णले उनलाई पच्चीस बाणले त्यसरी नै हाने जसरी कुनै व्याधले वनमा मदमत्त र गर्वित हात्तीलाई अनेक बलिरहेका राँकोले हान्छ।

Verse 36
Sanskrit

ततः सायकभिन्नाङ्गः पाण्डवः क्रोधमूर्छितः। संरम्भाषताम्राक्षः सूतपुत्रवधेप्सया॥ स कार्मुके महावेगं भारतसाधनमुक्तमम्। गिरीणामपि भेत्तारं सायकं समयोजयत्॥

English

Thereupon with his limbs mangled by arrows, beside himself with anger and his eyes reddened with pride and ire the son of Pandu set on his bow a highly impetuous and excellent arrow capable of bearing a heavy strain and riving the mountains,

Hindi

तत्पश्चात् बाणों से अंग क्षत-विक्षत होने पर, क्रोध से अपने आपे में न रहते हुए और गर्व तथा रोष से आँखें लाल किए पाण्डुपुत्र ने अपने धनुष पर एक अत्यन्त वेगवान् और उत्तम बाण चढ़ाया, जो भारी तनाव सहने और पर्वतों को विदीर्ण करने में समर्थ था।

Nepali

त्यसपछि बाणले अङ्ग क्षतविक्षत भएपछि, क्रोधले आपेमा नरहेका र गर्व तथा रोषले आँखा राता पारेका पाण्डुपुत्रले आफ्नो धनुषमा एउटा अत्यन्त वेगवान् र उत्तम बाण चढाए, जो भारी तनाव सहन र पर्वत विदीर्ण गर्न समर्थ थियो।

karna bhima
Verse 37
Sanskrit

विकृत्यबलवच्चापमाकर्णादतिमारुतिः। तं मुमोच महेष्वासः क्रुद्धः कर्णजिघांसया॥

English

Stretching with great force his bow to his cars the Maruti (Bhima), filled with anger all desirous of slaying Karna discharged it.

Hindi

क्रोध से भरे और कर्ण का वध करने की इच्छा रखने वाले मारुति (भीम) ने अपने धनुष को बड़े बल से कानों तक खींचकर उसे छोड़ा।

Nepali

क्रोधले भरिएका र कर्णको वध गर्ने इच्छा राख्ने मारुति (भीम)ले आफ्नो धनुष ठूलो बलले कानसम्मै तानेर त्यो छाडे।

karna bhima
Verse 38
Sanskrit

स विसृष्टो बलवता बाणो वनाशनिस्वनः। अदारयद् रणे कर्णं वज्रवेगो यथाचलम्॥

English

Discharged by powerful Bhima, that arrow, making a sound like that of a thunderbolt, struck Karna in that battle like the thunderbolt itself clapping a mountain,

Hindi

बलवान् भीम द्वारा छोड़ा गया वह बाण वज्र के समान शब्द करता हुआ उस युद्ध में कर्ण पर उसी प्रकार जा लगा जैसे साक्षात् वज्र किसी पर्वत पर टूट पड़े।

Nepali

बलवान् भीमले छाडेको त्यो बाण वज्रजस्तो शब्द गर्दै त्यो युद्धमा कर्णमाथि त्यसरी नै लाग्यो जसरी साक्षात् वज्र कुनै पर्वतमाथि खस्छ।

Verse 39
Sanskrit

स भीमसेनाभिहत:सूतपुत्रः कुरूद्वह। निषसाद रथोपस्थे विसंज्ञः पृतनापतिः॥

English

O descendant of Kuru, thus struck by Bhimasena, the Commander Suta's son sat down senseless on the terrace of his car.

Hindi

हे कुरुवंशी, भीमसेन द्वारा इस प्रकार आहत होकर सेनापति सूतपुत्र अपने रथ के पीठ पर अचेत होकर बैठ गया।

Nepali

हे कुरुवंशी, भीमसेनद्वारा यसरी घाइते भई सेनापति सूतपुत्र आफ्नो रथको पीठमा अचेत भई बसे।

shalya
Verse 40
Sanskrit

ततो मद्राधिपो दृष्ट्वा विसंज्ञं सूतनन्दनम्। अपोवाह रथेनाजौ कर्णमाहवशोभिनम्॥

English

Beholding the Suta's son insensible the king of Madras carried him away on his car from the battle-field.

Hindi

सूतपुत्र को अचेत देखकर मद्रराज उसे उसके रथ पर रणभूमि से दूर ले गए।

Nepali

सूतपुत्रलाई अचेत देखेर मद्रराजले उनलाई उनकै रथमा रणभूमिबाट टाढा लगे।

karna bhima indra
Verse 41
Sanskrit

ततः पराजिते कर्णे धातराष्ट्रीं महाचमूम्। व्यद्रावदयद् भीमसेनो यथेन्द्रो दानवान् पुरा॥

English

After Karna's defeat Bhima began to belabour the huge army of Dhritarashthra like Indra routing the Danavas.

Hindi

कर्ण की पराजय के पश्चात् भीम धृतराष्ट्र की विशाल सेना का उसी प्रकार मर्दन करने लगे जैसे इन्द्र दानवों को तितर-बितर करते हैं।

Nepali

कर्णको पराजयपछि भीमले धृतराष्ट्रको विशाल सेनाको त्यसरी नै मर्दन गर्न थाले जसरी इन्द्रले दानवहरूलाई तितरबितर पार्छन्।